20 ژوئن ؛ روز جهانی پناهندگان / نقش ایران در پذیرش پناهندگان
رکنا: هدف اصلی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد (UNHCR)، محافظت از حقوق و سلامت پناهندگان است.
به گزارش رکنا، ۲۰ ژوئن، روز جهانی پناهنده، فرصتی است تا این نهاد به جهانیان یادآوری کند که میلیونها انسانی که مجبور به ترک خانههای خود شدهاند، با چه سختیها و مشکلاتی دستوپنجه نرم میکنند.
مقدمه
در سراسر جهان، درگیریهای مسلحانه باعث شده است که شمار زیادی از مردم، وطن خود را ترک کنند. در حال حاضر بیش از ۵۰ میلیون نفر به دلیل جنگ و خشونت آواره شدهاند. از این تعداد، حدود ۳۳ میلیون نفر در داخل کشور خودشان بیخانمان هستند و حدود ۱۷٫۶ میلیون نفر نیز به عنوان پناهنده (اغلب در کشورهای همسایه) زندگی میکنند. از سوی دیگر، بسیاری از جنگهای طولانیمدت هنوز حلنشده باقی ماندهاند و به همین دلیل، تعداد افرادی که میتوانند به کشور خود بازگردند، بسیار کم است. صدها هزار نفر از کشورهایی مانند افغانستان، کلمبیا، جمهوری دموکراتیک کنگو، میانمار، سومالی و سودان همچنان سالها، دههها و حتی چند نسل است که در تبعید به سر میبرند.
اعلامیۀ جهانی حقوق بشر
اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، یک پیمان بینالمللی است که در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ در مجمع عمومی سازمان ملل در پاریس به تصویب رسید. این اعلامیه که حاصل مستقیم جنگ جهانی دوم بود، برای نخستین بار حقوقی را که همهٔ انسانها شایستهٔ آن هستند، بهصورت جهانی بیان کرد. این اعلامیه دارای ۳۰ ماده است و دیدگاه سازمان ملل را دربارهٔ حقوق بشر تشریح میکند. در این متن، حقوق بنیادین مدنی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی برای همهٔ مردم جهان، بدون درنظرگرفتن کشورشان، مشخص شده است.
مادههای ۱۳ و ۱۴ مربوط به پناهندگان:
ماده ۱۳:
۱. هر کس حق دارد در داخل هر کشوری آزادانه رفتوآمد کند و محل اقامت خود را برگزیند.
۲. هر کس حق دارد هر کشوری، از جمله کشور خود را ترک کند و دوباره به کشور خود بازگردد.
ماده ۱۴:
۱. هر کس حق دارد در برابر آزار و شکنجه، پناهگاه بخواهد و در کشورهای دیگر پننده شود.
۲. این حق در مورد کسانی که بهدلیل ارتکاب جرایم غیرسیاسی یا اعمالی مغایر با اصول سازمان ملل تحت تعقیب هستند، قابل استفاده نیست.
۲۰ ژوئن روزی است که به پناهندگان اختصاص دارد؛ زیرا در چنین روزی، کنوانسیون پناهندگی سازمان ملل به تصویب مجمع عمومی رسید و در واقع این روز، یادآور دو مادۀ ۱۳ و ۱۴ اعلامیۀ جهانی حقوق بشر است.
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل (UNHCR)
UNHCR بزرگترین و رسمیترین نهاد بینالمللی در زمینۀ ساماندهی و حمایت از پناهجویان است. این کمیساریا که دفتر مرکزی آن در ژنو سوئیس قرار دارد، در ۱۴ دسامبر ۱۹۵۰ با هدف محافظت از پناهندگان و کمک به بازگشت یا اسکان دوبارۀ آنها تأسیس شد. UNHCR جایگزین سازمان بینالمللی پناهندگان و پیش از آن، ادارۀ کل نجات و توانبخشی سازمان ملل شد.
مهمترین وظیفۀ این کمیساریا، رهبری و هماهنگی فعالیتهای بینالمللی برای محافظت از پناهندگان و رفع مشکلات آنها در سراسر جهان است. بر اساس منشور این کمیساریا، همهٔ افراد باید از حق درخواست پناهندگی، یافتن پناهگاه امن در کشوری دیگر، امکان بازگشت داوطلبانه به کشور خود یا اسکان در یک کشور سوم برخوردار باشند.
فعالیتهای کمیساریا بر اساس قوانین سازمان ملل و در چارچوب کنوانسیون پناهندگی انجام میشود. این نهاد، سازمانی بیطرف است و بدون توجه به نژاد، جنسیت، دین یا دیدگاههای سیاسی، به پناهندگان کمک میکند. کمیساریا به نیازهای کودکان اهمیت ویژهای میدهد و همواره برای ارتقای حقوق برابر زنان و دختران تلاش میکند.
به همین مناسبت، هر ساله از سوی مقامات سازمان ملل و برخی کشورهای میزبان پناهنده، مراسمهایی برگزار میشود. گفتنی است که UNHCR بزرگترین و رسمیترین نهاد بینالمللی در زمینۀ رسیدگی به امور پناهجویان و پناهندگان جهان است و فعالیت گستردهای در این زمینه دارد.
نقش ایران در پذیرش پناهندگان
یکی از کشورهایی که جمعیت زیادی از پناهندگان را در خود جای داده، جمهوری اسلامی ایران است. ایران دومین کشور پناهندهپذیر در جهان به شمار میرود و با وجود اینکه بسیاری از پناهندگان در سالهای اخیر از ایران خارج شدهاند، هنوز حدود یک میلیون پناهنده در این کشور زندگی میکنند.
