بحران خاموش در نظام سلامت/ مهاجرت متخصصان سلامت به مشاغل غیرآکادمیک؛ میلیاردها تومان سرمایه ملی در حال هدر رفتن است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، اسماعیل شریعتی، فعال صنفی حوزه پرستاری در گفت و گو با رکنا گفت: آنچه امروز در نظام سلامت کشور در حال شکل‌گیری است، صرفاً مجموعه‌ای از نارضایتی‌های پراکنده یا مشکلات مقطعی نیست؛ بلکه نشانه‌های روشن یک بحران ساختاری و انباشته است که طی سال‌ها بی‌توجهی، تصمیم‌گیری‌های کوتاه‌مدت و فقدان برنامه‌ریزی پایدار به‌تدریج به این نقطه رسیده است. بحرانی که بارها و بارها از سوی کارشناسان، فعالان صنفی و حتی بدنه اجرایی نظام سلامت هشدار داده شده؛ اما متأسفانه در عمل، توجه لازم به آن صورت نگرفته است.

وی تاکید کرد: امروز آثار این بی‌توجهی را می‌توان به روشنی در بخش مهمی از نظام سلامت، یعنی نیروی انسانی، مشاهده کرد. در سال‌های اخیر، پدیده‌ای نگران‌کننده در آزمون‌های استخدامی و فرآیندهای جذب نیرو رخ داده است؛ به‌گونه‌ای که در برخی مراکز درمانی و حتی در آزمون‌های کلان‌شهری مانند تهران، نه‌تنها رقابت جدی برای ورود به سیستم وجود ندارد، بلکه بخشی از ظرفیت‌های استخدامی نیز خالی می‌ماند. رخدادی که تا همین چند سال پیش، غیرقابل تصور بود و امروز به یک زنگ خطر جدی تبدیل شده است.

اسماعیل شریعتی همچنین افزود: این وضعیت زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که بدانیم بخش قابل‌توجهی از این ظرفیت‌های خالی مربوط به حرفه‌هایی همچون پرستاری است؛ حرفه‌ای که ستون فقرات نظام ارائه خدمات سلامت به شمار می‌رود. تحصیل‌کنندگان حوزه سلامت، به‌ویژه پرستاران، پس از سال‌ها آموزش دانشگاهی، کارآموزی‌های طاقت‌فرسا و تحمل فشارهای روانی و جسمی فراوان، وارد محیط‌های کاری می‌شوند که فاصله میان مسئولیت‌های سنگین آنان با حقوق و مزایای دریافتی‌شان چشمگیر و بعضا ناامیدکننده است.

این فعال صنفی حوزه پرستاری تاکید کرد: حقوق و مزایایی که نه با حجم کار، نه با سطح تخصص و نه با حساسیت تصمیماتی که روزانه جان بیماران به آن وابسته است، همخوانی دارد. در بسیاری از موارد، این دریافتی‌ها حتی پاسخگوی هزینه‌های اولیه زندگی نیز نیست. همین واقعیت تلخ سبب شده است که برای بخش قابل‌توجهی از نیروهای متخصص، ادامه فعالیت در حرفه‌ای که برای آن سال‌ها تلاش کرده‌اند، به یک چالش جدی تبدیل شود.

او همچنین افزود: در چنین شرایطی، ترک شغل یا روی‌آوردن به مشاغل آزاد و غیرآکادمیک، دیگر یک انتخاب شخصی یا سلیقه‌ای نیست؛ بلکه به یک واکنش ناگزیر در برابر فشارهای اقتصادی و معیشتی بدل شده است. این روند، اگرچه ممکن است در نگاه نخست یک تصمیم فردی تلقی شود؛ اما در واقع پیامدهای آن به‌طور مستقیم متوجه کل جامعه و نظام سلامت کشور خواهد بود.

شریعتی تاکید کرد: نباید فراموش کرد که تربیت هر نیروی متخصص حوزه سلامت، حاصل سرمایه‌گذاری سنگین ملی است؛ سرمایه‌گذاری‌ای که شامل هزینه‌های آموزشی، زیرساختی، انسانی و زمانی می‌شود. خروج این نیروها از چرخه خدمت‌رسانی و جایگزینی تخصص آکادمیک با مشاغل غیرمرتبط، به معنای هدررفت سرمایه‌ای چند میلیاردی برای کشور است؛ سرمایه‌ای که به‌سادگی قابل جبران نخواهد بود.

وی تاکید کرد: امروز پرستارانی که با حقوق‌هایی در حدود یا حتی کمتر از ۲۰ میلیون تومان فعالیت می‌کنند، در شرایط اقتصادی کنونی، توان تأمین یک زندگی حداقلی را نیز ندارند. بخشی از این نیروها راه مهاجرت را در پیش می‌گیرند و بخشی دیگر، ناچار به ترک حرفه و ورود به بازار کار غیرتخصصی می‌شوند. نتیجه این روند، کاهش کیفیت خدمات، افزایش فشار کاری بر نیروهای باقی‌مانده، فرسودگی شغلی و در نهایت، تهدید مستقیم سلامت مردم است.

اسماعیل شریعتی گفت: در چنین شرایطی، انتظار می‌رود مسئولان و سیاست‌گذاران حوزه سلامت، با نگاهی واقع‌بینانه و مبتنی بر شواهد، به‌دنبال راهکارهای عملی برای خروج از این بحران باشند. نادیده گرفتن این وضعیت و تعویق در تصمیم‌گیری، نه‌تنها بحران را عمیق‌تر خواهد کرد، بلکه هزینه‌های اجتماعی و انسانی جبران‌ناپذیری به همراه خواهد داشت.

این فعال صنفی حوزه پرستاری در پایان تاکید کرد: اگر هدف، ارائه خدمات ایمن، استاندارد و پایدار به مردم است، توجه جدی به نیروی انسانی و اصلاح ساختارهای معیوب اجتناب‌ناپذیر است. امروز زمان اقدام است؛ چرا که تداوم این روند، فردای نظام سلامت را با چالش‌هایی روبه‌رو خواهد کرد که شاید دیگر به‌سادگی قابل حل نباشند.