درگیری بازیکنان نوجوان استقلال و شاهین تهران؛ نشانه‌ای از بحران در تربیت فوتبال پایه ایران

به گزارش رکنا، متاسفانه در سال‌های اخیر، این هدف دوم به شدت فراموش شده و چنان‌که در اخیر درگیری بازیکنان نوجوان استقلال و شاهین تهران مشاهده شد، زمین فوتبال پایه به جای فضایی برای یادگیری اصول ورزشی، به صحنه‌ای برای خشونت و تسویه حساب شخصی تبدیل شده است. این اتفاق صرفاً یک حادثه منفرد نیست، بلکه نشانه‌ای از شکاف عمیق در ساختار کلی تربیت فوتبال پایه کشور است که نیاز به بازنگری فوری دارد.

طبق گزارش‌های منتشر شده از این مسابقه نوجوانان، از دقیقه ۸۲ مسابقه، درگیری بین دو بازیکن آغاز شد و به سرعت به یک نزاع دسته‌جمعی گسترش یافت. تصاویر ضبط شده از این حادثه، صحنه‌هایی از زد و خورد، مشت زدن و لگد زدن میان بازیکنان دو تیم را نشان می‌داد، به طوری که بسیاری از تماشاگران این صحنه را با مسابقات رینگ بوکس یا مبارزه آزاد (MMA) اشتباه گرفتند. 

داور مسابقه با اخراج چهار بازیکن با کارت قرمز به این نزاع پایان داد، اما مسابقه در دقایق پایانی با حضور هفت بازیکن از هر تیم ادامه یافت و استقلال با نتیجه یک بر صفر به پیروزی رسید. نکته قابل تامل در این حادثه، عدم وجود هرگونه کنترل از سوی مربیان تیم‌ها بود؛ انگار مربیان بر روی نیمکت نشسته بودند و هیچ مسئولیتی در کنترل رفتار بازیکنان خودشان نمی‌پذیرفتند، به طوری که زمین فوتبال برای دقایقی به «چاله میدان» تبدیل شده بود.

این حادثه صرفاً نتیجه بی‌تدبیری دو مربی در یک مسابقه نیست، بلکه ریشه در ساختار کلی تربیت فوتبال پایه ایران دارد. 

▪️نخست، در اکثر باشگاه‌ها و آکادمی‌های فوتبال، محوریت آموزش فقط بر مهارت‌های فنی و تاکتیکی گذاشته شده و هیچ درسی در مورد اخلاق ورزشی، کنترل خشم و احترام به حریف در برنامه آموزشی وجود ندارد. 

▪️دوم، در بسیاری از باشگاه‌ها، معیار ارزیابی مربیان پایه صرفاً پیروزی در مسابقات است و هیچ توجهی به رفتار بازیکنان و نحوه رقابت آن‌ها نمی‌شود. به طوری که برخی از مربیان حتی تشویق به خشونت در برابر حریف را به عنوان «روح رقابتی» به بازیکنان یاد می‌دهند. 

▪️سوم، نقش خانواده‌ها و تماشاگران در سکوها نیز بسیار مهم است. در بسیاری از مسابقات پایه، والدین با تشویق خشونت‌آمیز و توهین به بازیکنان حریف، این فرهنگ غلط را تقویت می‌کنند. 

▪️چهارم، عدم وجود یک نظام نظارتی قوی روی مسابقات پایه باعث می‌شود که هرگونه تخلف اخلاقی بدون مجازات باقی بماند و بازیکنان و مربیان احساس کنند که خشونت در زمین فوتبال هیچ عواقبی ندارد.

اگر این روند ادامه پیدا کند، پیامدهای آن فقط برای فوتبال نیست، بلکه برای شخصیت بازیکنان و جامعه هم خواهد بود. 

▪️نخست، بازیکنانی که از خردسالی عادت به خشونت در زمین فوتبال دارند، احتمالاً این رفتار را به زندگی اجتماعی خود نیز منتقل می‌کنند و با مشکلات کنترل خشم روبرو می‌شوند. 

▪️دوم، آینده فوتبال ایران آسیب می‌بیند. حتی اگر بازیکنی با مهارت بسیار بالا تربیت شود، اگر اخلاق ورزشی نداشته باشد، نمی‌تواند در مسابقات بین‌المللی موفق شود، زیرا در سطح جهانی خشونت در زمین فوتبال با مجازات‌های سنگین همراه است. 

▪️سوم، اعتماد عمومی به فوتبال پایه کاهش می‌یابد و والدین از ثبت نام بچه‌های خود در آکادمی‌های فوتبال منع می‌شوند که در نهایت به کاهش تعداد بازیکنان جوان منجر می‌شود.

برای رفع این بحران، باید اقدامات ساختاری و هماهنگ انجام شود.

▪️نخست، باید در همه برنامه‌های آموزشی آکادمی‌ها و باشگاه‌ها، درس اخلاق ورزشی به عنوان درس اجباری اضافه شود و مربیان موظف باشند این مفاهیم را به بازیکنان آموزش دهند. 

▪️دوم، باید سیستم ارزیابی مربیان پایه تغییر کند. علاوه بر نتایج مسابقات، رفتار بازیکنان و نحوه رقابت آن‌ها نیز در ارزیابی مربیان محاسبه شود و مربیانی که بازیکنانشان با رفتار خوب شناخته می‌شوند، پاداش بگیرند. 

▪️سوم، باید مجازات‌های سنگین برای مربیان و بازیکنانی که در خشونت در زمین فوتبال مشارکت دارند، تعیین شود. از محرومیت چند مسابقه تا محرومیت دائمی از فعالیت ورزشی برای موارد تکرارشونده. 

▪️چهارم، باید جلسات آموزشی برای والدین بازیکنان برگزار شود تا آن‌ها نیز در تقویت فرهنگ رقابت سالم نقش داشته باشند و از تشویق خشونت‌آمیز خودداری کنند. 

▪️پنجم، مسابقات پایه باید به گونه‌ای پخش و گزارش شوند که علاوه بر نتایج، رفتار خوب بازیکنان و تیم‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد و پاداش‌های مناسب برای تیم‌های با اخلاق بالاتر تعیین شود.

در نهایت، فوتبال پایه نباید فقط کارخانه تولید بازیکن حرفه‌ای باشد، بلکه باید کارخانه تولید شهروندان با اخلاق و منش پهلوانی باشد. اگر این اصل را فراموش کنیم، حتی با داشتن هزاران بازیکن با مهارت بالا، نمی‌توانیم فوتبال واقعی، محبوب و قابل احترام در کشور داشته باشیم. 

حادثه درگیری استقلال و شاهین باید نقطه عطفی برای بازنگری تمام جانبه در سیستم تربیت فوتبال پایه ایران باشد، تا دیگر زمین فوتبال به صحنه‌ای برای خشونت تبدیل نشود و همان اصولی که در فوتبال از کودکی آموزش داده می‌شود، در تمام طول زندگی بازیکنان به آن‌ها کمک کند.

مجید روان ستان