فرزانه کابلی با «بزمگاهی دلنشان» به تالار وحدت می‌ آید؛ پیوند رقص، موسیقی و نقاشی ایرانی

به گزارش رکنا، فرزانه کابلی قرار است نمایش حرکتی و رقص‌محور «بزمگاهی دلنشان» را در روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ در تالار وحدت تهران در یک اجرای ویژهٔ بانوان روی صحنه ببرد. 

مهم‌ترین بخش‌های برنامه عبارت‌اند از:

- ترکیب حرکت و نقاشی: آغاز اجرا با سه اثر از محمود فرشچیان است که اجراگران در فضاهای طراحی‌شده درون تابلوها قرار می‌گیرند.

- موسیقی ایرانی: استفاده از قطعاتی از جمله «نینوا» اثر حسین علیزاده و موسیقی با صدای علیرضا قربانی و همایون شجریان.

- رقص محلی کردی: با شیوه‌ای متفاوت و بدون استفاده از دستمال.

- حرکات تلفیقی و موسیقی هوش مصنوعی: بخش‌هایی با ملودی‌های تولیدشده به کمک هوش مصنوعی و موسیقی‌های پخش‌شده از تلفن همراه.

- سماع و حرکت نمادین گره: در بخش «گره»، اجراگران گره‌های لباس یکدیگر را باز می‌کنند؛ حرکتی نمادین دربارهٔ پیچیدگی‌های زندگی و گره‌هایی که گاه بازنشده باقی می‌مانند.

- پایان با سماع گروهی: همراه با سازهایی مانند طبل، دمام و دهل و موسیقی با صدای همایون شجریان و سامی یوسف.

این نمایش به کارگردانی و تهیه‌کنندگی فرزانه کابلی برگزار می‌شود. 

نکتهٔ زمانی: تاریخ اعلام‌شده ۲۴ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ است.

«بزمگاهی دلنشان»؛ پیوند حرکت، موسیقی ایرانی و نقاشی‌های محمود فرشچیان

هنرهای نمایشی زمانی جلوه‌ای متفاوت پیدا می‌کنند که موسیقی، حرکت، تصویر و روایت در کنار یکدیگر قرار گیرند و تجربه‌ای فراتر از یک اجرای معمولی برای مخاطب بسازند. نمایش «بزمگاهی دلنشان» به طراحی حرکت، کارگردانی و تهیه‌کنندگی فرزانه کابلی، از جمله برنامه‌هایی است که بر اساس اطلاعات منتشرشده، قصد دارد چنین پیوندی را میان موسیقی ایرانی، حرکات آیینی و هنرهای تجسمی ایجاد کند.

در این برنامه، موسیقی حسین علیزاده، صدای همایون شجریان و علیرضا قربانی و الهام‌گیری از آثار محمود فرشچیان در کنار بخش‌هایی از حرکات محلی، سماع و طراحی‌های حرکتی قرار می‌گیرند. حاصل این ترکیب، اجرایی چندبخشی است که در آن حرکت بدن صرفاً همراهی‌کنندهٔ موسیقی نیست، بلکه قرار است به زبانی برای بیان احساس، روایت و مفاهیم انسانی تبدیل شود.

زمان و مکان اجرای «بزمگاهی دلنشان»

این برنامه در قالب یک اجرای ویژه برگزار می‌شود. تاریخ و محل اجرا در خبر اعلام شده‌اند؛ برای اطلاع از ساعت دقیق، وضعیت بلیت و هرگونه تغییر احتمالی، باید اطلاعیه‌های برگزارکننده را بررسی کرد.

آغاز اجرا با تابلوهای محمود فرشچیان؛ وقتی نقاشی به حرکت درمی‌آید

به گفتهٔ فرزانه کابلی، در طراحی این بخش، سه تابلو روی صحنه قرار می‌گیرند و برای هر یک، فضایی متناسب با بدن یکی از اجراگران در نظر گرفته می‌شود تا اجراگر درون قاب تصویر قرار بگیرد و حرکت خود را در ارتباط با ترکیب‌بندی نقاشی انجام دهد.

این شیوه می‌تواند مرز میان نقاشی و اجرای زنده را کم‌رنگ کند. در نقاشی، حرکت در خطوط، حالت بدن و ترکیب پیکره‌ها ثبت شده است؛ اما در اجرای صحنه‌ای، بدن زندهٔ اجراگر امکان می‌دهد این حرکت به تجربه‌ای زمانی و دیداری تبدیل شود.

اهمیت این ایده در آن است که تصویر صرفاً پس‌زمینه‌ای تزئینی نیست، بلکه بخشی از طراحی صحنه و زبان بصری نمایش به شمار می‌رود. 

موسیقی ایرانی؛ از «نینوا» تا صدای همایون شجریان و علیرضا قربانی

موسیقی یکی از ستون‌های اصلی این برنامه است. انتخاب آثار شناخته‌شدهٔ موسیقی ایرانی در کنار طراحی حرکت، این امکان را فراهم می‌کند که اجراگران از ریتم، فراز و فرود ملودی و حال‌وهوای قطعات برای ساختن روایت‌های بدنی استفاده کنند.

از جمله آثار و صداهای مورد اشاره می‌توان به موارد زیر پرداخت:

• «نینوا» اثر حسین علیزاده: اثری شناخته‌شده در موسیقی معاصر ایران که حضور آن در طراحی حرکت، ظرفیت ایجاد فضایی پرتنش، تأمل‌برانگیز و عاطفی را دارد.

• صدای علیرضا قربانی: قطعهٔ «گلوبند ایران» در بخشی از حرکات تلفیقی اجرا استفاده می‌شود.

• صدای همایون شجریان: در بخش پایانی برنامه و همراهی سماع گروهی از صدای او استفاده خواهد شد.

• موسیقی با صدای سامی یوسف: در بخش پایانی، قطعه‌ای با صدای همایون شجریان و سامی یوسف در نظر گرفته شده است.

در چنین ترکیبی، موسیقی تنها وسیله‌ای برای همراهی حرکت نیست؛ بلکه می‌تواند در تعیین سرعت، کیفیت و فضای عاطفی اجرا نقش داشته باشد. 

جدول بخش‌های مختلف نمایش

جدول زیر بخش‌هایی را که در گزارش معرفی شده‌اند همراه با توضیح نقش هنری هر بخش نشان می‌دهد.

رقص کردی؛ بازخوانی یک سنت در قالبی متفاوت

رقص‌های محلی کردی از بخش‌های دیگر این برنامه هستند. بر اساس توضیح فرزانه کابلی، این بخش با شیوه‌ای متفاوت اجرا می‌شود و به‌جای دستمال از ابزار دیگری استفاده خواهد شد.

حرکات محلی در بسیاری از فرهنگ‌ها، علاوه بر جنبهٔ نمایشی، با هویت جمعی، آیین‌ها و مناسبت‌های اجتماعی پیوند دارند. انتقال چنین حرکاتی به صحنه، نیازمند توجه به ریتم، هماهنگی گروهی و ویژگی‌های فرهنگی آن‌هاست.

تغییر در ابزار یا شیوهٔ ارائه می‌تواند به طراح حرکت امکان دهد خوانشی تازه از یک سنت ارائه کند؛ البته جزئیات ابزار جایگزین در خبر اعلام نشده است و نمی‌توان دربارهٔ شکل دقیق اجرای آن با قطعیت توضیح بیشتری داد.

حرکات تلفیقی با صدای علیرضا قربانی

یکی از بخش‌های مهم نمایش با قطعهٔ «گلوبند ایران» و صدای علیرضا قربانی طراحی شده است. بنا بر توضیحات کابلی، حرکت از جلوی تماشاگران آغاز می‌شود و سپس دیگر اعضای گروه از نقاط مختلف سالن به اجراگر نخست می‌پیوندند و روی صحنه جمع می‌شوند.

این طراحی، فضای سالن را از محیطی صرفاً برای تماشا به بخشی از تجربهٔ اجرایی تبدیل می‌کند. آغاز حرکت از میان تماشاگران و پیوستن تدریجی اعضای گروه می‌تواند حس گسترش، همگرایی و شکل‌گیری یک حرکت جمعی را ایجاد کند.

در این بخش، رابطهٔ میان موسیقی آوازی و حرکت گروهی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه اجراگر می‌تواند به‌جای بازنمایی مستقیم کلمات، حس و فضای قطعه را با ریتم بدن، مسیر حرکت و ارتباط با دیگر اجراگران منتقل کند.

موسیقی ساخته‌شده با هوش مصنوعی؛ تجربه‌ای تازه در طراحی حرکت

استفاده از ملودی‌هایی که با کمک هوش مصنوعی ساخته شده‌اند، از جنبه‌های معاصر این برنامه است. به گفتهٔ کابلی، دو بخش از اجرا با استفاده از دو ملودی تولیدشده به کمک هوش مصنوعی شکل گرفته‌اند. همچنین یک بخش دیگر با ملودی‌هایی اجرا می‌شود که روی تلفن‌های همراه قرار دارند.

این انتخاب، فناوری را وارد فرایند طراحی حرکت می‌کند؛ حوزه‌ای که در آن موسیقی و بدن باید از نظر ریتم، مدت، مکث و شدت با یکدیگر هماهنگ شوند.

هوش مصنوعی در اینجا به‌عنوان یکی از منابع تولید موسیقی مطرح شده است، نه جایگزینی برای اجراگر یا طراح حرکت. ارزش هنری چنین تجربه‌ای به چگونگی انتخاب و استفاده از صداها، کیفیت طراحی حرکات و ارتباط آن‌ها با کلیت اثر بستگی دارد.

بخش طنزآمیز نمایش؛ قطعه‌ای برای تغییر فضای اجرا

در میان بخش‌های جدی‌تر و آیینی برنامه، یک قطعه با حال‌وهوای جاهلی و رویکردی طنزآمیز نیز در نظر گرفته شده است. فرزانه کابلی این قسمت را نوعی «زنگ تفریح» در میانهٔ برنامه توصیف کرده است.

وجود چنین بخشی می‌تواند به تغییر ریتم کلی نمایش کمک کند و میان قسمت‌های پرتنش، تأمل‌برانگیز یا آیینی، فضایی متفاوت ایجاد کند. تنوع در لحن، یکی از ابزارهای طراحی برنامه‌های چندبخشی است؛ زیرا باعث می‌شود تمام قسمت‌ها از نظر انرژی و فضای عاطفی یکسان نباشند.

«گره»؛ استعاره‌ای از پیچیدگی‌های زندگی

بخش «گره» یکی از قسمت‌های نمادین برنامه است. طبق توضیح کابلی، در دامن لباس اجراگران گره‌هایی قرار می‌گیرد و آن‌ها در جریان اجرا گره‌های لباس یکدیگر را باز می‌کنند؛ با این حال، برخی گره‌ها بازنشده باقی می‌مانند.

این ایده بر یک مفهوم آشنا در زندگی روزمره تکیه دارد: گره به‌عنوان نشانه‌ای از دشواری‌ها، پیچیدگی‌ها، روابط انسانی و مسائلی که همیشه به‌آسانی حل نمی‌شوند.

در زبان صحنه، یک حرکت ساده می‌تواند حامل معنایی فراتر از ظاهر خود باشد. بازکردن گره از لباس دیگری می‌تواند یادآور یاری‌رساندن و تلاش برای حل مشکلات باشد، درحالی‌که باقی‌ماندن برخی گره‌ها، محدودیت توان انسان یا پیچیدگی بعضی موقعیت‌ها را تداعی می‌کند.

به این ترتیب، بخش «گره» می‌تواند بدون اتکا به گفت‌وگو، از طریق حرکت و تصویر، مخاطب را به تأمل دربارهٔ تجربه‌های مشترک انسانی دعوت کند.

سماع؛ پایان گروهی با سازهای ایرانی

در بخش پایانی، سماع گروهی با همراهی سازهایی از جمله طبل، دمام و دهل اجرا می‌شود. در کنار این بخش، سماع دونفره نیز در برنامه قرار دارد.

سماع در سنت‌های عرفانی و هنری، با حرکت چرخشی، ریتم و تجربهٔ جمعی پیوند خورده است. هنگامی که چنین حرکتی به فضای نمایش منتقل می‌شود، هماهنگی اجراگران، تکرار حرکت و رابطهٔ بدن با ضرب‌آهنگ می‌توانند به عناصر اصلی بیان هنری تبدیل شوند.

پایان گروهی، از نظر ساختار نمایشی، امکان آن را فراهم می‌کند که اجرا پس از عبور از بخش‌های متنوع موسیقایی و حرکتی، با تصویری جمعی به پایان برسد. این بخش با موسیقی دارای صدای همایون شجریان و سامی یوسف و همراهی سازهای کوبه‌ای اجرا خواهد شد.

اجراگران «بزمگاهی دلنشان» چه کسانی هستند؟

گروه اجرا شامل هنرمندان زیر است:

فرزانه کابلی کارگردانی و تهیه‌کنندگی برنامه را بر عهده دارد. 

جمع‌بندی؛ یک تجربه چندرسانه‌ای از هنر ایرانی

«بزمگاهی دلنشان» برنامه‌ای است که تلاش می‌کند ظرفیت‌های چند حوزهٔ هنری را در کنار یکدیگر قرار دهد: از نقاشی ایرانی و موسیقی سنتی تا حرکات محلی، سماع، طنز و موسیقی تولیدشده با ابزارهای هوش مصنوعی.

ویژگی قابل‌توجه این برنامه، تنوع منابع الهام آن است. آثار محمود فرشچیان در طراحی بصری، موسیقی حسین علیزاده و خوانندگان ایرانی در شکل‌گیری فضای شنیداری و حرکت گروهی در بیان مفاهیم انسانی نقش دارند. در کنار این‌ها، بخش‌هایی مانند «گره» به نمایش امکان می‌دهند تا از روایت مستقیم فاصله بگیرد و معنا را از طریق حرکت و نماد منتقل کند.

این‌که این عناصر تا چه اندازه در اجرای نهایی به یک زبان هنری منسجم تبدیل شوند به طراحی صحنه، کیفیت اجرا، هماهنگی موسیقی و حرکت و تجربهٔ تماشاگر بستگی خواهد داشت.