«بچه عودلاجان»؛ پدر به روایت فرزندان

به گزارش رکنا به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، پنجاه‌وسومین نشست «شب‌های مستند» شامگاه دوشنبه ۳۰ شهریورماه، با نمایش مستند «بچه عودلاجان» ساخته منوچهر مشیری و تهیه‌کنندگی سعید رشتیان برگزار شد. این مستند به روایت زندگی و زمانه حسین شاه‌حسینی، از چهره‌های شناخته‌شده تاریخ معاصر ایران و از مدیران ورزشی پس از انقلاب اسلامی، می‌پردازد.

این برنامه با همکاری انجمن تهیه‌کنندگان سینمای مستند و مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی در سالن «فردوس» موزه سینمای ایران برگزار شد و اجرای نشست را فخرالدین سیدی، فیلمساز، بر عهده داشت.

در ابتدای نشست، فخرالدین سیدی با اشاره به تجربه تماشای «بچه عودلاجان» گفت: دیدن دوباره این فیلم همچنان برای من تازگی داشت و تحت تأثیر آن قرار گرفتم.

سپس منوچهر مشیری، مستندساز، درباره شکل‌گیری «بچه عودلاجان» گفت: تمام تلاش ما این بود که شخصیت حسین شاه‌حسینی و بخشی از دوره تاریخی که زندگی او با آن گره خورده بود، دیده و شناخته شود. در این فیلم تلاش کردیم صرفاً یک پرتره شخصی از او ارائه نکنیم، بلکه از خلال زندگی و خاطرات او، تصویری از بخشی از تاریخ معاصر ایران نیز ارائه دهیم.

سعید رشتیان، تهیه‌کننده مستند، درباره انتخاب حسین شاه‌حسینی به عنوان سوژه اصلی فیلم اظهار کرد: دلیل اصلی انتخاب او، جایگاه و شخصیت او و ارتباطش با جریان‌های مختلف اجتماعی و سیاسی در دوره‌های گوناگون تاریخ معاصر بود. برای ما ساخت این فیلم یک ضرورت و مسئولیت فرهنگی بود.

وی درباره منابع مورد استفاده در تولید این مستند گفت: نزدیک شدن به شخصیت‌هایی که با فاصله زمانی از دوره فعالیتشان قرار داریم، محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند. در این فیلم از منابع مختلفی استفاده شد؛ از جمله مصاحبه‌ای که هدی صابر با حسین شاه‌حسینی انجام داده بود و بخش‌هایی از آن در اختیار گروه سازنده قرار گرفت. همچنین از کتاب «۷۰ سال پایداری» نوشته حسین شاه‌حسینی و دیگر اسناد و گفت‌وگوهای پژوهشی استفاده شد.

رشتیان ادامه داد: بخشی از این منابع به یکی از پایه‌های اصلی روایت فیلم تبدیل شد و در کنار آن، گفت‌وگوها و تحقیقات دیگری نیز انجام گرفت تا تصویری جامع‌تر از شخصیت و دوره زندگی او شکل بگیرد.

وی درباره رویکرد نهایی فیلم گفت: در ادامه به این نتیجه رسیدیم که روایت را محدود به خانه و خانواده شاه‌حسینی کنیم و فیلم را از زاویه نگاه فرزندان او پیش ببریم. در نهایت، سه شخصیت اصلی در این روایت حضور دارند و مخاطب از خلال خاطرات آنها، بخشی از یک دوره طولانی را مرور می‌کند.

منوچهر مشیری نیز درباره این انتخاب گفت: هر فیلمسازی در نهایت فیلم را از منظر نگاه خود می‌سازد و این نگاه حاصل مطالعه، پژوهش و تصمیم‌های گروه سازنده است. منابع و گفت‌وگوهای دیگری نیز در اختیار داشتیم، اما در مرحله تدوین به این نتیجه رسیدیم که استفاده از آنها با ساختار نهایی فیلم همخوانی ندارد.

وی افزود: گفت‌وگوهایی با برخی چهره‌های شناخته‌شده حوزه ورزش و همچنین اعضای خانواده و نزدیکان شاه‌حسینی انجام شده بود، اما همه این مطالب الزاماً در ساختار نهایی فیلم جای نمی‌گرفت. در سینما، مرحله تدوین زمان تصمیم‌گیری نهایی است و باید از میان مواد گردآوری‌شده، آنچه با ساختار و روایت اثر هماهنگ است انتخاب شود.

مشیری همچنین از آرش اسحاقی، تدوینگر و راوی مستند، قدردانی کرد و گفت: او نقش ارزشمندی در شکل‌گیری نهایی فیلم داشت و حضورش در این پروژه بسیار مؤثر بود.

سعید رشتیان در بخش دیگری از سخنان خود درباره لوکیشن اصلی فیلم گفت: خانه فعلی خانواده شاه‌حسینی که در خیابان پلیس قرار دارد، یکی از عناصر مهم شکل‌گیری روایت فیلم بود. خانواده شاه‌حسینی حدود سال ۱۳۶۳ به این خانه که از خاندان امین‌الضرب خریداری شده بود، نقل مکان کردند.

وی افزود: بخش مهمی از زندگی حسین شاه‌حسینی به سال‌های پیش از آن و دوران حضور او در محله عودلاجان بازمی‌گردد، اما امروز نشانه‌های قابل‌ردیابی چندانی از حضور این خانواده در آن محله باقی نمانده است. به همین دلیل، خانه فعلی خانواده، امکان مناسبی برای نزدیک شدن به فضای شخصی و خانوادگی او و روایت این بخش از زندگی‌اش فراهم کرد.

پنجاه‌وسومین نشست «شب‌های مستند» با نمایش و بررسی مستند «بچه عودلاجان» و گفت‌وگو با عوامل این اثر به پایان رسید.