حجم ویدیو: 74.81M | مدت زمان ویدیو: 00:07:42

به گزارش رکنا،  رهبر انقلاب فروردین سال جاری (۱۳۹۸) طی سخنانی در جمع زوج‌های جوان در مشهد مقدس نکاتی را درباره قدردانی نعمت ازدواج با اجرای وظایف و اخلاق اسلامی در خانواده، ضرورت کمک زن و شوهر به تعالی یک‌دیگر و لزوم افزایش تعداد فرزندان در خانواده‌ها بیان کردند [۱] . متن و صوت این بیانات، روز ۱۳ مرداد به مناسبت اولین روز از ماه ذی‌الحجه قمری و سالگرد ازدواج امام علی علیه‌السلام و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در پایگاه اینترنتی دفتر حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری (Khamenei.ir) منتشر شد. این بیانات و به طور خاص تذکر رهبری برای چندمین بار درباره اهمیت توجه به نرخ رشد جمعیت در ایران در رسانه‌های داخلی و خارجی بازتاب زیادی داشت. البته رسانه‌های داخلی عمدتاً به موضوع رشد جمعیت پرداختند، در حالی که برخی رسانه‌های خارجی روی یک بخش خاص از صحبت‌های رهبری تمرکز کردند.

رهبر انقلاب در بخشی از صحبت‌های خود خطاب به زوج‌های جوان می‌گویند: «شما ببینید، در بعضی از کشورهای غربی (مثلاً در آمریکا) خانواده‌ای ۱۵ تا بچه دارند، ۲۰ تا بچه دارند و از این قبیل، تشویق [هم] می‌شوند و هیچ‌کس مذمتشان نمی‌کند.» رسانه‌هایی مانند بی‌بی‌سی فارسی [۲] و ایران‌اینترنشنال [۳] با استفاده از یک تاکتیک ساده رسانه‌ای تلاش کرده‌اند تا صحبت‌های رهبری را تحریف کنند و موضوع خانواده ۲۰ نفری در آمریکا را خلاف واقع نشان بدهند. اما واقعیت چیست؟ مهم‌ترین عبارت در بیانات رهبر انقلاب این عبارت است: «در آمریکا، خانواده‌ای ۱۵ تا بچه دارند، ۲۰ تا بچه دارند.» در نگاه اول به نظر می‌آید منظور رهبری آن است که در آمریکا «هر خانواده»، یعنی «تک‌تک خانواده‌ها» ۱۵ تا ۲۰ بچه دارند، یا مثلاً خانواده‌ها در آمریکا به طور متوسط این تعداد فرزند دارند که اگر منظور این می‌بود، طبیعتاً با آمار واقعی فاصله زیادی می‌داشت.

با این حال، این سوءبرداشت نتیجه خواندن بیانات رهبری از روی متن است. با گوش دادن به صوت بیانات رهبری منظور ایشان بهتر قابل‌درک است. لحنی که در گفتار رهبر انقلاب واضح است طبیعتاً در متن قابل‌انتقال نیست. با این وجود، معنای صحیح جمله رهبری با توجه به چند نکته روشن می‌شود:

◄ کلمه «خانواده‌ای» با توجه به دستور زبان فارسی به دو معنا ممکن است، استفاده شود: «هر خانواده» یا «یک خانواده». برای شفاف‌سازی درباره این دو معنا در متن می‌توان از این دو مثال استفاده کرد:

۱- در آمریکا خانواده‌ای صاحب فرزند شدند.

۲- در آمریکا خانواده‌ای سه پسر دارند.

بدیهی است که از جمله اول تنها یک معنا قابل‌برداشت است، اما جمله دوم می‌تواند دو معنا داشته باشد: «تمام خانواده‌ها سه پسر دارند» یا «یک خانواده هست که سه پسر دارد.» آن‌چه که ممکن است معنای اول را به وجود آورد، استفاده از عبارت «در آمریکا» در ابتدای جمله است، اما باید توجه داشت که در متن اصلی بیانات رهبر انقلاب، عبارت «در آمریکا» در پرانتز قرار گرفته، برای آوردن مثال ذکر شده است، و در ابتدای جمله نیست.

 با دقت بیش‌تر در متن بیانات رهبر انقلاب و اطلاع بیش‌تر درباره دستور زبان فارسی نیز می‌توان به منظور دقیق صحبت‌های رهبری پی برد. استفاده از فعل جمع برای کلمه خانواده، دلالت بر محدودیت مصداق این کلمه می‌کند. به عبارت دیگر، با استفاده از مثال این گزارش می‌توان گفت: «در آمریکا خانواده‌ای سه پسر دارد» (با فعل مفرد) به مفهوم «هر خانواده» بسیار نزدیک‌تر است.

 استفاده از عبارت «از این قبیل» توسط رهبر انقلاب نیز بار دیگر نشان می‌دهد که ارقام ذکر شده به عنوان یک قاعده عمومی و آمار کلی بیان نشده‌اند، بلکه مثال‌هایی از تعداد زیاد فرزند در برخی خانواده‌های آمریکایی هستند (مصداق‌هایی که در ادامه گزارش درباره آن‌ها بیش‌تر خواهید خواند).

تاکتیکی که برای تحریف صحبت‌های رهبری استفاده شده تاکتیک ساده و ریزی است، اما باید گفت تا اندازه‌ای هوشمندانه مورد استفاده قرار گرفته است، هرچند مخاطبی که اندکی با ترفندهای رسانه‌ای بی‌بی‌سی فارسی و شبکه‌های مانند آن آشنا باشد، فریب این‌گونه تاکتیک‌ها را نخواهد خورد. اما منظور واقعی رهبر انقلاب چه بود و کدام خانواده یا خانواده‌های آمریکایی مورد اشاره رهبری بودند؟

چندین خانواده آمریکایی تا کنون به خاطر تعداد زیاد فرزند مورد توجه رسانه‌های بین‌المللی قرار گرفته‌اند. به عنوان نمونه، سرویس فارسی خبرگزاری دویچه‌وله آلمان سال گذشته میلادی (۲۰۱۸) در گزارشی به معرفی خانواده «شواندت» پرداخت [۴] . خانواده شواندت در آرزوی داشتن یک فرزند دختر [۵] ۱۴ بار صاحب فرزند شده‌اند، اما هر ۱۴ فرزند آن‌ها پسر هستند. مادر این خانواده که خودش هم ۱۳ بردار و خواهر دارد نه تنها از داشتن فرزندان متعدد اظهار پشیمانی نمی‌کند، بلکه می‌گوید: «هر فرزندی که به دنیا آمده، چیز تازه‌ای برای خانواده به ارمغان آورده؛ و هر گلی یک بویی دارد.» دویچه‌وله گزارش خود را هم با یک طنز به پایان می‌رساند: پدر خانواده در پاسخ به این‌که آیا باز هم امیدی به دختردار شدن دارد یا نه، پاسخ منفی می‌دهد، اما وی قبلاً هم از این پاسخ‌های منفی زیاد داده است: مثلاً بعد از فرزند چهارمشان .

خانواده شواندت در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی به شدت مشهور هستند، اما به هیچ عنوان مشهورترین خانواده پرجمعیت آمریکایی نیستند. شبکه «تی‌ال‌سی [۷] » (مخفف The Learning Channel به معنای «شبکه آموزش») که یکی از شبکه‌های پولی آمریکا و زیرمجموعه کمپانی رسانه‌ای «دیسکاوری» است سال ۲۰۰۷ شروع به پخش یک مستند سریالی با عنوان «کِیت به علاوه ۸ [۸] » کرد، مستندی که در زمان خودش به محبوب‌ترین برنامه این شبکه هم تبدیل شد. برنامه «کیت به علاوه ۸» درباره زندگی یک خانواده با ۸ فرزند (یک دوقلو و یک شش‌قلو) بود و آخرین قسمت آن سال ۲۰۱۷ پخش شد. اگرچه شاید یکی از نکات جالب برنامه «کیت به علاوه ۸» وجود یک شش‌قلو در آن بود، اما سال ۲۰۰۸ شبکه تی‌ال‌سی موضوع جذاب‌تری پیدا کرد: خانواده‌ای با ۱۷ فرزند که فقط دو تا دوقلو داشتند.

خانواده دوگار بلافاصله موضوع برنامه‌ای در شبکه تی‌ال‌سی با عنوان «۱۷ بچه و ادامه دارد» شدند. «جیم باب» و «میشل دوگار» خانواده‌ای آمریکایی بودند که ۱۷ فرزند داشتند، اما آن‌چه نداشتند قصد اکتفا به همین تعداد بود. برنامه «۱۷ بچه و ادامه دارد» سال ۲۰۰۹ به «۱۸ بچه و ادامه دارد» و کم‌تر از یک سال بعد به «۱۹ بچه و ادامه دارد [۹] » تغییر نام داد. پرونده این مستند سریالی سال ۲۰۱۵ بسته شد، اما یک برنامه جانبی به نام «در ادامه [۱۰] » با موضوع زندگی خانوادگی فرزندان خانواده دوگار از سال ۲۰۱۶ در همین شبکه پخش شد و جدیدترین فصل آن نیز از ماه فوریه سال ۲۰۱۹ شروع شده است. برنامه «۱۹ بچه و ادامه دارد» توانست جای «کیت به علاوه ۸» را به عنوان محبوب‌ترین برنامه شبکه تی‌ال‌سی بگیرد و با ثبت آمار متوسط ۲/۳ میلیون بیننده به ازای هر قسمت جدید در آخرین فصل خود حتی به فهرست ۲۵ برنامه برتر شبکه‌های «تلویزیون کابلی [۱۱] » راه پیدا کند. سال ۲۰۱۱ خانواده دوگار حتی خبر داده بودند که در انتظار به دنیا آمدن بیستمین فرزندشان هستند، اما این بارداری نهایتاً موفقیت‌آمیز نبود و فرزندی بعدی خانواده سقط شد.

تشویق به فرزندآوری به سبک آمریکایی

شبکه تی‌ال‌سی در ادامه پیگیری موضوع خانواده‌های پرجمعیت در آمریکا سال ۲۰۰۹ به سراغ خانواده دیگری رفت که صاحب ۱۰ فرزند بودند. برنامه «میز ۱۲ نفره [۱۲] » ماجرای خانواده «هایس» را نشان می‌داد که دو بار صاحب دوقلو و یک بار صاحب شش‌قلو شده بودند. این برنامه البته حدود یک سال بیش‌تر پخش نشد، اما علاقه شبکه آموزش به موضوع خانواده‌های پرجمعیت در آمریکا را بار دیگر نشان داد. این شبکه، چنان‌که از نامش هم مشخص است، در ابتدا با هدف پخش برنامه‌های علمی تأسیس شد، اما طی سال‌های اخیر به موضوعات خانوادگی و ترویج سبک زندگی اختصاص پیدا کرده است. شبکه تی‌ال‌سی اگرچه ممکن است برای مخاطبان این گزارش نام آشنایی نباشد، اما آمار سال ۲۰۱۵ نشان می‌داد امواج این شبکه به دست حدود ۹۵ میلیون خانواده آمریکایی (معادل بیش از ۸۱ درصد از خانواده‌های کاربر تلویزیون کابلی) می‌رسد. به علاوه، شبکه تی‌ال‌سی نه تنها در کشورهای دیگر قاره آمریکا، بلکه در اروپا، آسیا و آفریقا نیز پخش می‌شود.

نکته مهمی که درباره نحوه پرداختن گزارش‌ها درباره خانواده شواندت یا برنامه‌های شبکه تی‌ال‌سی درباره خانواده‌هایی مانند دوگار وجود دارد، لحن مثبت این روایت‌هاست. بسیاری از این خانواده‌ها، داشتن فرزندان متعدد را به عقاید مسیحیت نسبت می‌دهند و نه تنها از این بابت ناراحت نیستند، بلکه ابراز خوشحالی نیز می‌کنند. میشل دوگار در وب‌سایت خانوادگی‌شان می‌نویسد: «ما نسبت به نعمت‌های شگفت‌انگیزی که خداوند در زندگی به ما عطا کرده بی‌تفاوت نیستیم.» خانواده «بِیتس» که صاحب ۱۸ فرزند هستند، در وب‌سایت خود درباره انگیزه‌شان از داشتن فرزندان پرشمار می‌نویسند: «این کار را به خاطر منافع مالی انجام ندادیم؛ بچه این‌گونه نیست که اگر ۱۲ تا ببری تخفیف بگیری. به خاطر نیاز به تعداد زیادی کارگر هم نبود؛ معمولاً با داشتن بچه‌های زیاد کاری که برایتان به وجود می‌آید بیش‌تر است تا کاری که آن‌ها می‌توانند برای شما انجام بدهند. ما صرفاً اعتقاد داشتیم که اگر خداوند می‌گوید فرزند نعمت است، قطعاً همین‌گونه است [۱۳] .»برای ورود به کانال تلگرام ما کلیک کنید.

آیا این خبر مفید بود؟