آیا شیر مادر می‌ تواند سرطان سینه را زودتر تشخیص دهد؟

به گزارش رکنا، پژوهشگران در مطالعه‌ای علمی نشان داده‌اند که شیر مادر می‌تواند حاوی نشانه‌های ژنتیکی مرتبط با سرطان سینه باشد؛ یافته‌ای که در آینده ممکن است به توسعه روش‌های کم‌تهاجمی برای تشخیص زودهنگام این بیماری، به‌ویژه در دوران بارداری و پس از زایمان، کمک کند. این پژوهش که نتایج آن در سال ۲۰۲۳ در مجله علمی Cancer Discovery منتشر شد، نشان می‌دهد بررسی DNA آزادشده از سلول‌های توموری در شیر مادر می‌تواند اطلاعاتی درباره وجود سرطان سینه در اختیار محققان قرار دهد؛ حتی در برخی موارد، پیش از آنکه بیماری با روش‌های معمول تشخیص داده شود.

ارتباط شیر مادر با تشخیص زودهنگام سرطان سینه چیست؟

سرطان سینه‌ای که در دوران بارداری یا پس از زایمان بروز می‌کند، ممکن است به دلیل تغییرات طبیعی بافت پستان و دشواری تشخیص برخی توده‌ها، دیرتر شناسایی شود. به همین دلیل، پژوهشگران در تلاش‌اند روش‌های تازه‌ای برای شناسایی زودهنگام این بیماری پیدا کنند.

یکی از این روش‌ها، بررسی DNA آزاد توموری یا ctDNA در مایعات بدن است. سلول‌های سرطانی ممکن است قطعاتی از DNA خود را آزاد کنند که با آزمایش‌های مولکولی قابل شناسایی هستند.

از آنجا که شیر مادر مستقیماً با بافت پستان در ارتباط است، محققان بررسی کردند که آیا می‌توان از نمونه شیر برای شناسایی این نشانه‌های ژنتیکی استفاده کرد یا خیر.

پژوهشگران چگونه این روش را بررسی کردند؟

در این مطالعه، محققان نمونه‌های شیر مادر و اطلاعات ژنتیکی تومور را در گروهی از زنان مبتلا به سرطان سینه بررسی کردند و نتایج را با نمونه‌های افراد سالم مقایسه کردند.

گروه اولیه بیماران شامل ۱۹ نفر بود؛ اما پس از کنار گذاشتن برخی نمونه‌ها، تحلیل‌های اصلی روی ۱۵ بیمار انجام شد. پژوهشگران از روش‌های مولکولی، از جمله تکنیکی به نام واکنش زنجیره‌ای پلیمراز دیجیتال قطره‌ای یا ddPCR، برای جست‌وجوی تغییرات ژنتیکی مرتبط با تومور استفاده کردند.

نتایج نشان داد که در این نمونه کوچک، تغییرات ژنتیکی تومور در شیر مادر با حساسیت قابل‌توجهی شناسایی می‌شدند. در تحلیل مبتنی بر ddPCR، تغییرات ژنتیکی مرتبط با تومور در حدود ۸۷ درصد موارد قابل شناسایی بود. این میزان در تحلیل‌های بعدی با روش توالی‌یابی نسل جدید، بسته به روش تحلیل، متفاوت بود.

آیا سرطان سینه پیش از تشخیص معمول قابل شناسایی بود؟

یکی از یافته‌های قابل‌توجه پژوهش این بود که در دو مورد، نشانه‌های ژنتیکی مرتبط با تومور در نمونه‌های شیر مادر، پیش از تشخیص معمول بیماری شناسایی شده بودند. در یک مورد، این نشانه‌ها حدود ۱۸ ماه و در مورد دیگر حدود ۶ ماه پیش از تشخیص استاندارد قابل شناسایی بودند.

این نتایج نشان می‌دهد که بررسی شیر مادر ممکن است در آینده به شناسایی زودهنگام سرطان سینه کمک کند. بااین‌حال، مشاهده چنین مواردی در یک پژوهش کوچک به این معنا نیست که این روش در حال حاضر برای تشخیص سرطان در همه زنان قابل استفاده یا قابل اتکاست.

آیا آزمایش شیر مادر جایگزین ماموگرافی و سونوگرافی می‌شود؟

خیر. این روش هنوز در مرحله پژوهش قرار دارد و برای تبدیل شدن به یک آزمایش غربالگری قابل استفاده در مراکز درمانی، به مطالعات بزرگ‌تر و بررسی‌های مستقل نیاز دارد.

پژوهشگران باید دقت آزمایش را در جمعیت‌های متنوع‌تر ارزیابی کنند، احتمال نتایج مثبت یا منفی اشتباه را بسنجند و مشخص کنند این روش در چه شرایطی می‌تواند به تصمیم‌گیری پزشکی کمک کند.

بنابراین، زنان نباید بر اساس این خبر، آزمایش‌های توصیه‌شده از سوی پزشک را کنار بگذارند یا برای بررسی احتمال سرطان سینه صرفاً به آزمایش شیر مادر متکی شوند.

این یافته چه اهمیتی برای مادران دارد؟

تشخیص زودهنگام سرطان سینه می‌تواند نقش مهمی در انتخاب روش درمان و بهبود پیامدهای بیماری داشته باشد. توسعه روش‌های کم‌تهاجمی که بتوانند نشانه‌های بیماری را در مراحل ابتدایی شناسایی کنند، به‌ویژه برای زنان جوان و مادران در دوران بارداری یا پس از زایمان، از اهمیت بالایی برخوردار است.

با وجود این، نتایج این پژوهش را باید گامی اولیه در مسیر توسعه روش‌های تشخیصی جدید دانست، نه آزمایشی که هم‌اکنون بتوان آن را جایگزین روش‌های پزشکی موجود کرد.

چه زمانی باید برای بررسی سلامت پستان به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده توده جدید در پستان یا زیر بغل، تغییر غیرمعمول شکل یا پوست پستان، فرورفتگی جدید نوک پستان یا ترشح خونی از آن، بهتر است برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید. تغییرات پستان در دوران شیردهی ممکن است علت‌های مختلفی داشته باشند، اما نباید هر تغییر ماندگار یا غیرمعمول را صرفاً به شیردهی نسبت داد.

جمع‌بندی: بررسی DNA توموری در شیر مادر، رویکردی امیدوارکننده برای پژوهش در زمینه تشخیص زودهنگام سرطان سینه است. بااین‌حال، شواهد فعلی هنوز برای استفاده از این روش به‌عنوان آزمایش غربالگری عمومی کافی نیست و تأیید آن به تحقیقات بیشتر نیاز دارد.