۵ عادت شبانه برای مراقبت از کبد؛ از خواب منظم تا تغذیه سالم

به گزارش رکنا، کبد یکی از مهم‌ترین اندام‌های بدن است که حتی هنگام خواب نیز به فعالیت خود ادامه می‌دهد. این اندام در پردازش مواد مغذی، تنظیم سوخت‌وساز، تولید صفرا و تجزیه برخی مواد مضر نقش دارد. کیفیت خواب و زمان غذا خوردن نیز می‌توانند بر سلامت متابولیک بدن اثر بگذارند؛ به همین دلیل، داشتن خواب منظم و سبک زندگی سالم اهمیت زیادی دارد.

کبد در طول شب چه وظایفی انجام می‌دهد؟

کبد در شب خاموش نمی‌شود؛ بلکه فعالیت‌های حیاتی خود را متناسب با ساعت زیستی بدن ادامه می‌دهد. مهم‌ترین وظایف آن عبارت‌اند از:

• پردازش مواد مغذی: کبد در تنظیم قند خون و ذخیره یا آزادسازی انرژی نقش دارد.

• تجزیه مواد مضر: این اندام برخی داروها و مواد شیمیایی را پردازش می‌کند تا بدن بتواند آن‌ها را دفع کند.

• تولید صفرا: صفرا به هضم و جذب چربی‌ها کمک می‌کند.

• تنظیم سوخت‌وساز چربی‌ها: عملکرد کبد در پردازش چربی‌ها و حفظ تعادل متابولیک بدن اهمیت دارد.

آیا کبد در ساعت ۱ تا ۳ بامداد سم‌زدایی می‌کند؟

در برخی مطالب فضای مجازی ادعا می‌شود که کبد فقط در ساعات مشخصی از شب، مثلاً بین ساعت ۱ تا ۳ بامداد، سم‌زدایی می‌کند. اما شواهد پزشکی چنین محدودیت زمانی دقیقی را تأیید نمی‌کنند. کبد در تمام شبانه‌روز فعالیت دارد و عملکرد آن تحت تأثیر ساعت زیستی بدن، تغذیه و وضعیت سلامت قرار می‌گیرد.

بنابراین، بیدار شدن در ساعت مشخصی از شب به‌تنهایی نشانه اختلال عملکرد کبد نیست. اگر بی‌خوابی یا بیدار شدن‌های مکرر ادامه پیدا کرد، بهتر است علت آن بررسی شود.

آیا دیر غذا خوردن به کبد آسیب می‌زند؟

زمان غذا خوردن می‌تواند بر سوخت‌وساز بدن تأثیر بگذارد. نتایج یک پژوهش منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که داده‌های نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر را بررسی کرده است، ارتباط میان غذا خوردن در ساعات پایانی شب و افزایش خطر برخی بیماری‌های کبدی را گزارش می‌کند. با این حال، ارتباط مشاهده‌شده به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که دیر غذا خوردن علت مستقیم بیماری است.

برای کمک به حفظ سلامت کبد، بهتر است:

• وعده شام را در ساعت مناسبی میل کنید و از خوردن مکرر غذاهای سنگین درست پیش از خواب بپرهیزید.

• برنامه خواب و بیداری منظمی داشته باشید.

• مصرف نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای پرکالری را محدود کنید.

• فعالیت بدنی منظم داشته باشید.

• از مصرف خودسرانه داروها و مکمل‌های به‌اصطلاح پاک‌کننده کبد خودداری کنید.

چه علائمی ممکن است نشان‌دهنده بیماری کبدی باشند؟

بسیاری از بیماری‌های کبدی در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارند. با این حال، زرد شدن پوست یا سفیدی چشم، تیره شدن غیرعادی ادرار، تورم شکم یا پاها، خارش مداوم و خستگی غیرمعمول می‌توانند نیازمند بررسی پزشکی باشند. در صورت بروز این علائم، به پزشک مراجعه کنید.