کشف رفتار عجیب فیل‌ ها هنگام بیماری؛ پای گیاهان دارویی در میان است

به گزارش رکنا، فیل‌های آفریقایی فقط برای تغذیه به سراغ گیاهان جنگل نمی‌روند؛ یک پژوهش جدید نشان می‌دهد برخی از آنها ممکن است هنگام بیماری، گیاهان خاصی را با هدف درمان خود یا مراقبت از بچه‌هایشان انتخاب کنند. این مطالعه در منطقه کوهستانی اِلون در کنیا انجام شده و بر اطلاعات افرادی تکیه دارد که سال‌ها در کنار فیل‌های این منطقه زندگی و کار کرده‌اند. پژوهشگران با هشت نفر از اعضای جامعه بومی سابائوت، از جمله دیده‌بانان حیات وحش، راهنمایان محلی و بزرگان جامعه، مصاحبه کردند.

فیل‌ها از چند گیاه استفاده می‌کنند؟

بر اساس یافته‌های این پژوهش، در مجموع ۳۵ گونه گیاهی از ۲۳ خانواده و همچنین چهار نوع خاک، ماده معدنی یا رس در ارتباط با رفتار تغذیه‌ای فیل‌ها گزارش شده است.

از میان ۳۹ منبع طبیعی شناسایی‌شده، کارشناسان محلی ۳۴ مورد را دارای کاربردهای دارویی در طب سنتی انسان دانسته‌اند. پژوهشگران همچنین هشت گونه گیاهی را در گروه موادی قرار داده‌اند که فیل‌های بیمار ظاهراً برای هدفی درمانی به سراغ آنها می‌روند یا این مواد برای مراقبت از فرزندانشان استفاده می‌شود.

کدام گیاهان برای فیل‌ها اهمیت دارند؟

در میان گیاهان مورد اشاره، گونه‌هایی از جمله Aloe arborescens، Bersama abyssinica Coleus barbatus، چند گونه از جنس Dombeya، Ficus natalensis و Kuloa usambarensis قرار دارند.

البته پژوهشگران تأکید کرده‌اند که مشاهده این رفتارها به‌تنهایی ثابت نمی‌کند فیل‌ها دقیقاً با آگاهی از خاصیت دارویی گیاه، آن را مصرف می‌کنند. برای اثبات این موضوع به مشاهده مستقیم‌تر و تحقیقات تجربی بیشتری نیاز است.

ماجرای جالب مادران و بچه‌فیل‌ها

یکی از بخش‌های قابل توجه پژوهش به رفتار مادران مربوط می‌شود. بر اساس گزارش افراد محلی، برخی فیل‌های مادر مواد گیاهی خاصی را می‌جوند و سپس آن را با شیر خود در اختیار بچه‌فیل قرار می‌دهند.

در گزارش دیگری نیز به استفاده از برخی گیاهان برای کمک به گوارش و تحریک اشتهای بچه‌فیل‌ها اشاره شده است. با این حال، محققان این مشاهدات را به‌عنوان شواهد اولیه در نظر گرفته‌اند و برای نتیجه‌گیری قطعی، تحقیقات بیشتری را ضروری می‌دانند.

چرا این کشف اهمیت دارد؟

این رفتارها در حوزه‌ای از پژوهش‌های جانوری قرار می‌گیرد که به آن زوفارماکوگنوزی گفته می‌شود؛ حوزه‌ای که بررسی می‌کند حیوانات چگونه ممکن است از گیاهان، خاک یا سایر مواد طبیعی برای مقابله با بیماری‌ها و مشکلات جسمی استفاده کنند.

پژوهشگران معتقدند شناخت این رفتارها علاوه بر کمک به مطالعه زندگی فیل‌ها، می‌تواند اهمیت حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی آنها را نیز نشان دهد؛ زیرا برخی از این منابع گیاهی ممکن است برای حیوانات نقش «داروخانه طبیعی» داشته باشند.

هنوز یک سؤال بزرگ باقی مانده است

پژوهش فعلی بر مشاهده‌ها و روایت‌های کارشناسان محلی استوار است و به همین دلیل نمی‌توان با قطعیت گفت فیل‌ها در همه موارد، آگاهانه و با هدف درمان بیماری یک گیاه مشخص را انتخاب می‌کنند.

محققان اکنون به دنبال جمع‌آوری شواهد بیشتر هستند؛ از جمله ثبت مستقیم رفتار فیل‌ها و بررسی ترکیبات گیاهانی که آنها مصرف می‌کنند. هدف این است که مشخص شود آیا انتخاب این گیاهان واقعاً با وضعیت سلامتی خاص فیل‌ها ارتباط دارد یا خیر.

طبیعت؛ داروخانه‌ای بزرگ برای حیوانات

مطالعه فیل‌های کوهستان اِلون بار دیگر توجه دانشمندان را به توانایی‌های احتمالی حیوانات در استفاده از منابع طبیعی جلب کرده است. اگر تحقیقات آینده این رفتار را تأیید کند، ممکن است بخشی از دانش دارویی فیل‌ها بسیار پیچیده‌تر از چیزی باشد که تاکنون تصور می‌شد.

این یافته همچنین نشان می‌دهد حفاظت از جنگل‌ها تنها به معنای حفظ درختان نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای حفظ مجموعه‌ای از منابع طبیعی باشد که حیوانات برای تغذیه، بقا و شاید حتی مقابله با بیماری‌ها به آنها وابسته‌اند.