این فروشگاه‌ ها فقط برای خرید نیستند؛ شاهکارهای معماری از تهران تا استانبول

به گزارش رکنا، فروشگاه‌های امروزی دیگر صرفاً فضاهایی برای چیدن کالا و عبور مشتریان از میان قفسه‌ها نیستند. برخی پروژه‌های معماری تلاش کرده‌اند با استفاده از نور، صدا، متریال، فضای سبز، تاریخ و حتی مسیر حرکت مشتری، تجربه‌ای متفاوت خلق کنند؛ به‌گونه‌ای که خود ساختمان بخشی از جذابیت فروشگاه باشد.

هشت پروژه‌ای که در ادامه می‌خوانید، در چهاردهمین دوره جوایز A+ شرکت Architizer مورد توجه هیئت داوران یا مخاطبان قرار گرفته‌اند و هرکدام به شیوه‌ای متفاوت نشان می‌دهند که یک فروشگاه چگونه می‌تواند از یک فضای تجاری معمولی به یک مقصد معماری تبدیل شود.

خانه گوشه؛ فیلیپین

طراح: Department of ARCHITECTURE، سان‌خوان

خانه گوشه در اقلیم گرم و مرطوب مانیل، تلاش کرده است مرز میان فروشگاه و محیط بیرون را کم‌رنگ کند. به همین دلیل، طبیعت بخشی جدایی‌ناپذیر از تجربه حضور در ساختمان است.

آتریوم روباز، لوورهای قابل تنظیم و سازه فولادی سبک، امکان ارتباط بهتر ساختمان با شرایط آب‌وهوایی اطراف را فراهم کرده‌اند.

یکی از ویژگی‌های شاخص پروژه، مسیر رمپی حدود ۵۰۰ متری است که از میان رستوران‌ها، فضاهای نمایشگاهی و محل‌های گردهمایی عبور می‌کند. در اینجا حتی مسیر رسیدن به فروشگاه نیز بخشی از تجربه معماری است؛ بازدیدکننده می‌تواند در طول مسیر حرکت کند، مکث داشته باشد و فضای مورد علاقه خود را کشف کند.

اپل میامی ورلدسنتر؛ آمریکا

طراح: Gensler، میامی

فروشگاه اپل میامی ورلدسنتر به‌جای آنکه با ارتفاع یا فرم پیچیده خود جلب توجه کند، تلاش کرده است در فضای سبز اطراف ادغام شود.

این فروشگاه در قالب پاویونی کم‌ارتفاع و در میان یک باغ عمومی طراحی شده است. مسیرهای سایه‌دار و پوشش گیاهی بومی نیز باعث شده‌اند ورود به ساختمان بیشتر شبیه قدم گذاشتن در یک فضای طبیعی باشد تا ورود به یک فروشگاه معمولی.

نمای شیشه‌ای گسترده، مرز میان فضای داخلی و میدان بیرونی را کم‌رنگ کرده است. در داخل نیز استفاده از چوب لایه‌ای، گچ دست‌ساز و ترازو با پایه زیستی، فضایی گرم‌تر و ملموس‌تر ایجاد کرده است.

گالری چاقوی توجیرو؛ ژاپن

طراح: L/O (KATATA YOSHISHITO DESIGN)، توکیو

فروشگاه چاقو شاید در نگاه نخست مکانی برای توقف طولانی مشتریان به نظر نرسد، اما گالری چاقوی توجیرو تلاش کرده است خرید یک ابزار را به تجربه‌ای فرهنگی تبدیل کند.

بازدیدکنندگان در این فضا می‌توانند با فرایند ساخت چاقو توسط صنعتگران آشنا شوند و رابطه میان چاقو و سنگ‌های تیزکننده را ببینند.

طراحی داخلی از فضای کارخانه و کارگاه الهام گرفته است. شبکه‌های فلزی و صفحات سیمانی با الیاف چوب نیز بر وجه دستی و صنعتی این هنر تأکید می‌کنند.

در نتیجه، انتخاب یک چاقو در این فروشگاه تنها یک خرید نیست؛ بلکه فرصتی برای آشنایی با فرهنگ ساخت، نگهداری و استفاده از چاقوهای ژاپنی است.

سالن SALT؛ بریتانیا

طراح: Unknown Works، لندن

اگر قرار باشد یک آرایشگاه نه بر اساس ظاهر، بلکه بر اساس صدا و آکوستیک طراحی شود، نتیجه می‌تواند چیزی شبیه سالن SALT در منطقه بورو لندن باشد.

هر طبقه این مجموعه ویژگی صوتی متفاوتی دارد و این تفاوت با استفاده از بلندگوهای سفارشی، مبلمان جاذب صدا و مصالح دارای ویژگی‌های آکوستیکی مشخص ایجاد شده است.

این ساختمان حتی پس از پایان فعالیت روزانه نیز به حیات خود ادامه می‌دهد. اتاق شنیداری آن برای اجرای برنامه‌های موسیقی و برگزاری گفت‌وگوها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در SALT، مراجعه‌کننده فقط برای کوتاه کردن مو وارد ساختمان نمی‌شود؛ صدا، معماری و فعالیت‌های فرهنگی، تجربه‌ای چندحسی برای او ایجاد می‌کنند.

مونوس جورج‌تاون؛ آمریکا

طراح: Leckie Studio Architecture + Design، واشنگتن

مونوس جورج‌تاون در یک واحد تجاری باریک و تاریخی قرار گرفته است؛ فضایی که طراحان بدون استفاده از عناصر نمایشی و پرزرق‌وبرق، آن را به فروشگاهی متفاوت تبدیل کرده‌اند.

ردیفی از طاق‌های گچی، مسیر حرکت مشتری را شکل می‌دهد و ترکیب گچ، فلز و آینه اجازه می‌دهد نور و بافت نقش اصلی را بر عهده داشته باشند.

آینه‌ها نیز با ایجاد بازتاب‌های متعدد، فضای نسبتاً کوچک فروشگاه را بزرگ‌تر از اندازه واقعی نشان می‌دهند.

در این پروژه، محصولات برای جلب توجه با یکدیگر رقابت نمی‌کنند. معماری به مشتری اجازه می‌دهد با آرامش حرکت کند، مکث داشته باشد و با دقت بیشتری محصولات را ببیند.

گالری سازهای موسیقی موسوی؛ ایران

طراح: استودیو معماری Neda Mirani، تهران

یکی از پروژه‌های شاخص این مجموعه در تهران قرار دارد؛ گالری سازهای موسیقی موسوی که تلاش کرده است مفهوم موسیقی را پیش از شنیده شدن نخستین نت، در معماری خود به نمایش بگذارد.

در طراحی داخلی این فروشگاه، ریتم، حرکت و خطوط موازی ساز سنتور به عناصر اصلی تبدیل شده‌اند. پارتیشن‌های باریک و نیمه‌شفاف مجموعه‌ای از فضاهای نمایشگاهی را ایجاد کرده‌اند؛ به‌گونه‌ای که سازها در بخشی از مسیر دیده و در بخش دیگر پنهان می‌شوند.

فرم‌های قوسی نیز به زبان معماری محله بهارستان تهران اشاره دارند. تغییر تدریجی فاصله، ارتفاع و نور در بخش‌های مختلف فروشگاه، نوعی ریتم بصری ایجاد می‌کند؛ گویی بازدیدکننده درون یک قطعه موسیقی حرکت می‌کند.

این پروژه در چهاردهمین دوره A+Awards نیز مورد توجه قرار گرفته است.

فروشگاه لوکالی؛ روسیه

طراح: DA bureau، مسکو

فروشگاه لوکالی تجربه خرید را به نوعی جست‌وجوی کوچک برای پیدا کردن اشیای متفاوت تبدیل کرده است.

طراحی این پروژه از فروشگاه‌های اشیای گمشده در دوران شوروی الهام گرفته و قفسه‌های مستقل در فضای تاریخی ساختمان پراکنده شده‌اند.

چیدمان فروشگاه به‌تدریج از مجموعه‌ای متنوع از لوازم و اشیای خانگی به فضایی آرام‌تر برای عرضه منسوجات می‌رسد.

رنگ‌های گرم و مبلمان الهام‌گرفته از دهه ۱۹۷۰ نیز فضای نوستالژیک پروژه را تکمیل می‌کنند. به این ترتیب، خرید در لوکالی بیشتر شبیه کشف اشیایی خاص در یک فضای تاریخی است.

بیمن ترسانه؛ ترکیه

طراح: Beymen Group، استانبول

ساختمانی که امروز میزبان فروشگاه بیمن ترسانه است، حدود ۶ قرن بخشی از مجموعه کشتی‌سازی‌های عثمانی در ساحل شاخ طلایی استانبول بوده است.

طراحی پروژه تلاش کرده این گذشته تاریخی را زیر لایه‌ای از عناصر تجاری پنهان نکند. توالی فضاهای گالری‌مانند تاریخی حفظ شده و یک سیستم داخلی انعطاف‌پذیر امکان تغییر مجموعه‌های فروشگاه را فراهم می‌کند، بدون آنکه معماری اصلی بنا آسیب ببیند.

در این پروژه، کالا تنها بخشی از تجربه است. خود ساختمان تاریخی نیز به اندازه محصولات اهمیت دارد و قدم زدن در فروشگاه به تجربه‌ای مستقل تبدیل می‌شود.

وقتی معماری خودش دلیل رفتن به فروشگاه می‌شود

وجه مشترک این پروژه‌ها در یک نکته خلاصه می‌شود: آنها صرفاً تلاش نکرده‌اند فروشگاه‌هایی زیباتر بسازند؛ بلکه تعریف تازه‌ای از حضور فیزیکی مشتری ارائه کرده‌اند.

در جهانی که خرید آنلاین بخش بزرگی از نیازهای روزمره را پوشش می‌دهد، فروشگاه‌های فیزیکی برای حفظ جایگاه خود باید تجربه‌ای ارائه کنند که در فضای دیجیتال امکان تکرار آن وجود ندارد.

تماشا کردن، لمس کردن، شنیدن، کشف کردن، مکث کردن و قدم زدن، همگی می‌توانند بخشی از چنین تجربه‌ای باشند. در این شرایط، معماری دیگر پس‌زمینه‌ای برای فروش کالا نیست؛ بلکه خودش به بخشی از محصول و تجربه خرید تبدیل می‌شود.

شاید آینده فروشگاه‌های فیزیکی نه در رقابت با فروشگاه‌های آنلاین، بلکه در ارائه تجربه‌هایی باشد که هیچ صفحه‌ای نمی‌تواند جای آنها را بگیرد.