نکات قابل توجه درباره دور موتور هواپیما
رکنا: عدد دور موتور جت بسیار بالاست. بخشهای داخلی برخی موتورهای توربوفن میتوانند با سرعتی بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دور در دقیقه و گاهی بیشتر بچرخند، اما این سرعت در بخشهای مختلف موتور متفاوت است.
به گزارش رکنا، شاید این نکته درمورد دور موتور هواپیما باورتان نشود.
برخلاف تصور رایج، موتور جت هواپیماهای مسافربری با دورهای بسیار نجومی نمیچرخد و سرعت چرخش آن چندان بیشتر از خودروهای اسپرت نیست.
موتورهای توربوفن مدرن از ۲ بخش اصلی تشکیل شدهاند:
توربین پرفشار: حداکثر حدود ۱۵ هزار دور در دقیقه
توربین کمفشار: حدود ۵ هزار و ۴۰۰ دور در دقیقه
دور توربین پرفشار تقریباً برابر با دور موتور خودروهای مسابقات فرمول یک است، درحالیکه توربین کمفشار در محدودهٔ دور موتور خودروهای معمولی قرار میگیرد.
با وجود این شباهت در سرعت چرخش، موتورهای جت نیروی رانش بسیار بیشتری تولید میکنند؛ بهعنوان مثال، یک موتور جت میتواند نیرویی معادل ۱۲۱ هزار نیوتن ایجاد کند و هواپیما را با سرعتی بیش از ۸۰۰ کیلومتر بر ساعت بهحرکت درآورد.
دلیل اصلی این قدرت بالا، سرعت چرخش قطعات نیست؛ بلکه حجم عظیم هوایی است که موتور بهسمت عقب پرتاب میکند و همین موضوع نیروی رانش لازم برای پرواز را فراهم میکند.
در نتیجه موتور هواپیما برخلاف تصور عمومی با دورهای فوقالعاده بالا کار نمیکند؛ راز قدرت آن در طراحی آیرودینامیکی و جابهجایی حجم بسیار زیاد هواست، نه صرفاً تعداد دور موتور.
هواپیماها مانند خودرو دور موتور ثابتی ندارند. در هواپیماهای مسافربری مدرن، خلبان بیشتر «میزان رانش (Thrust)» را مدیریت میکند، نه صرفاً دور موتور.
عدد دور موتور جت بسیار بالاست. بخشهای داخلی برخی موتورهای توربوفن میتوانند با سرعتی بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دور در دقیقه و گاهی بیشتر بچرخند، اما این سرعت در بخشهای مختلف موتور متفاوت است.
فن جلوی موتور آهستهتر از هسته موتور میچرخد. در بسیاری از موتورهای مدرن، شفتهای جداگانه باعث میشوند هر بخش با سرعت بهینه خود کار کند.
بیشترین توان موتور هنگام برخاستن استفاده میشود. در مرحله تیکآف، موتور به یکی از بالاترین سطوح رانش خود میرسد، اما در ارتفاع کروز، توان موتور کاهش پیدا میکند تا مصرف سوخت کمتر شود.
صدای بیشتر لزوماً به معنای دور موتور بالاتر نیست. شدت صدا به عوامل متعددی مانند نوع موتور، طراحی فن، سرعت هواپیما و شرایط محیطی بستگی دارد.
خلبانان معمولاً دور موتور را بهصورت درصد مشاهده میکنند. شاخصهایی مانند N1 و N2 درصد سرعت چرخش بخشهای مختلف موتور را نسبت به حداکثر سرعت مجاز نشان میدهند.
افزایش بیش از حد دور موتور خطرناک است. سامانههای الکترونیکی موتور بهطور خودکار از عبور موتور از محدوده ایمن جلوگیری میکنند.
موتورهای جت امروزی بسیار بهینه هستند. بخش بزرگی از رانش هواپیماهای مسافربری مدرن توسط فن بزرگ جلوی موتور تولید میشود، نه فقط از گازهای داغ خروجی.
نمونهای از موتورهای مشهور هواپیماهای مسافربری شامل CFM56، GE9X و Rolls‑Royce Trent XWB هستند.
