خاطرات علم: روزولت و ماجرای کودتای شاه علیه مصدق

به گزارش رکنا، اسدالله علم در یادداشت های خود در تاریخ پنجشنبه ۲۳ بهمن ۱۳۵۴، به دیدار صبحگاهی با سفیر آمریکا اشاره کرده و جزئیاتی از گفت وگوهای انجام شده را نقل کرده است.

این دیدار بیشتر حول موضوع برنامه حضور نلسون راکفلر، معاون رئیس جمهوری آمریکا در کیش تنظیم شده و در مورد درخواست موافقت ارسال اسلحه از سوی ایران و اردن به مراکش نیز بحث شده است. مطابق گفته سفیر، واشنگتن تمایل چندانی به این موضوع نداشته، اما وی تأکید کرد که به دلیل اهمیت موضوع و فشار اردن، پیگیری لازم انجام خواهد شد.

تنش ها پیرامون نفت

گفت وگوهای دیگری در زمینه نفت نیز انجام شد. علم از سخت گیری غیرضروری کمپانی های آمریکایی سخن گفت، اما سفیر توضیح داد که دولت آمریکا کنترلی بر شرکت ها ندارد. به باور علم، این شرکت ها در حال بازی سیاسی با ایران و عربستان هستند تا هرکدام را به عنوان اهرمی علیه دیگری به کار گیرند.

علم همچنین اشاره کرد که این سیاست توسط افراد دیگر نیز تأیید شده است. در ادامه، در یک جلسه بار دیگر این موضوع به شاه گزارش شد. شاه پیشنهاد کرد که اگر کمپانی ها همکاری نکنند، ایران باید رابطه خود را با آن ها خاتمه دهد - موضوعی که علم بدون اجازه اولیه شاه، آن را نمی توانست مطرح کند.

نامه کیم روزولت و نقش او در کودتا

در ادامه یادداشت ها، اسدالله علم درباره نامه ای از کیم روزولت صحبت می کند. وی به نقش روزولت، مامور سازمان سیا در ایران، در کودتای زاهدی علیه مصدق به فرمان شاه اشاره کرد. این مسأله نشان دهنده نفوذ گسترده آمریکا در سیاست داخلی آن زمان ایران است.

همچنین انتقادات علم از وضعیت سیاست خارجی آمریکا و بی سروسامانی های موجود مورد توجه قرار گرفته، به ویژه حملات اخیر کیسینجر که سیاست های سیا و افشای اسرار آن را به مشکل سازی برای ایالات متحده دانسته بود.

دعوت رئیس جمهور پاکستان

علم در ادامه از دریافت دعوت رئیس جمهور پاکستان برای شاه خبر می دهد. شاه با اشاره به رفتار بوتو گفت که وی ادب شده و دیگر قصد ندارد رئیس جمهور کشورش را نادیده بگیرد.

حل اختلافات انرژی اتمی و دیدارها

در خصوص حل اختلافات پیرامون قراردادهای انرژی اتمی نیز مطرح شده است. مطابق یادداشت ها، رئیس سازمان انرژی اتمی آمریکا اعلام آمادگی کرد که برای حل این اختلافات به ایران سفر کند، موضوعی که شاه با پذیرش آن اعلام موافقت نمود.

همچنین اشاره هایی به مباحثات شخصی شاه با والاحضرت همایونی درباره مسائل اجتماعی و روابط شخصی از جمله معاشرت ها صورت گرفته است. شاه با جدیت پیشنهاد داد که ارتباط بیشتری با اطرافیان برقرار شود.

پایان یادداشت ها

علم یادداشت های آن روز را با گزارش هایی درباره کارهای جاری و تصمیمات آتی به پایان رساند. وی همچنین به تلاش های انجام شده برای تکمیل موضوعات مهم در نشست های روزانه اشاره داشت.

پی نوشت و منبع

یادداشت های علم به نکات مهمی پیرامون توافق ها و مشکلات قراردادهای انرژی اتمی بین ایران و آمریکا اشاره دارد. این همکاری هرگز به اجرا نرسید و شرایط آن مورد اعتراض ایران قرار گرفت.

منبع: یادداشت های علم، جلد پنجم، کتاب سرا، صفحات ۵۰۷-۵۰۸.