نگاهی به صدور فرمان تاریخی رهبر معظم انقلاب بر علیه قاچاق کالا

به گزارش رکنا- دوازدهم تیر ماه سالروز صدور فرمانی تاریخی، بسیار مهم و بی‌نظیر از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی به رئیس‌جمهوری وقت در خصوص تشکیل کانون مرکزی مبارزه با قاچاق کالا است. فرمان رهبری تمامی دستگاه‌های اجرایی، قضایی، انتظامی و امنیتی را هم مکلف به اقدامات هوشمندانه و مقابله جدی با این موضوع کرد.

فرمان رهبر معظم انقلاب «مدظله‌العالی»در مورد مبارزه با قاچاق کالا

 گسترش پدیده قاچاق و تأثیر مخرب آن در امر تولید و تجارت قانونی و سرمایه‌گذاری و اشتغال، خطر جدی و بزرگی است که باید با جدیت تمام با آن مبارزه کرد و بر همه دستگاه‌هایی که به نحوی می‌توانند در این امر دخیل باشند واجب است که سهم خود را در این مبارزه ایفا کنند.

اولاً باید کانون مرکزی این مبارزه در سطحی عالی نزدیک به رییس دولت و دارای اشراف قانونی بر دستگاههای ذی‌ربط دولتی باشد، ثانیاً تبلیغات متناسب و هوشمندانه و همه جانبه در خدمت این مبارزه قرار گیرد، ثالثاً برخورد قضایی و انتظامی، قاطع و در ارتباط کامل با تصمیم‌گیری‌های آن کانون مرکزی باشد، رابعاً عزم جدی بر این باشد که عمل قاچاقچی کاملاً برخلاف صرفه و همراه با خطر باشد و جنس قاچاق از پیش از مبادی ورودی تا محل عرضه آن در بازار، آماج اقدامات گوناگون این مبارزه قرار گیرد.

البته در این کار لازم است با دقت و مراقبت تمام از آلوده شدن عناصر دست‌اندرکار این مبارزه به بیماری رشوه و امثال آن جلوگیری شود. بدیهی است که دستگاه قضایی از یکسو و دستگاه‌های انتظامی و احیاناً نظامی از سوی دیگر وظیفه دارند در این امر مهم همکاری کامل داشته باشند. توفیق جناب‌عالی و دیگر دست‌اندرکاران را در این امر بزرگ از خداوند متعال مسئلت می‌کنم.»

فراز و فرودهای ستاد مبارزه با قاچاق کالا

پس از صدور فرمان رهبر معظم انقلاب، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در سال 1383 تشکیل شد اما این ستاد فراز و فرودهای مدیریتی زیادی را تا سال 1392 تجربه کرد. با وجود زحمات و تلاش‌های فراوان همه دوره‌ها همواره حجم قاچاق به صورت سالانه رو به افزایش بود تا این‌که در سال 92 با تصویب قانون جدید مبارزه با قاچاق کالا و ارز در مجلس شورای اسلامی و ابلاغ آن توسط رئیس جمهور، فصل نوین و جدیدی در زمینه مبارزه با قاچاق کالا و ارز آغاز و موانع و کاستی‌های قانون قبلی را بر طرف و زمینه هرگونه بهانه را از بین برد.

نگاهی به عوامل گرایش به قاچاق کالا

عوامل متعددی باعث گرایش به قاچاق کالا در کشور می شوند که برخی از مهمترین آنها  عبارتند از:

1-نرخ بالای تعرفه های گمرکی: وضع تعرفه های گمرکی سنگین برای برخی از کالاها، حتی تا چند برابر قیمت پایه، باعث افزایش قابل ملاحظه ای در قیمت این کالاها می شود. وارد کنندگان برای گریز از پرداخت مالیات بر واردات، ترجیح می دهند کالاها را به صورت غیر قانونی وارد کشور نمایند.

2-قوانین دست و پاگیر و غیر کارشناسانه: ضروری است روند واردات کالا از طریق مبادی رسمی تا حد امکان به نحوی تسهیل شود که هزینه واردات رسمی از قاچاق بیشتر نباشد. چنانچه واردکننده‌ای با مراحل پیچیده و دشوار واردات کالا از روش‌های قانونی مواجه شود، به طور قطع این انگیزه را دارد که با دور زدن قانون، اقدام به واردات کالای خود از روش‌های غیرقانونی نماید.

3- نرخ بالای بیکاری در کشور و به ویژه در نواحی مرزی: از جمله عواملی است که باعث تشدید پدیده قاچاق کالا می شود.

4- عدم اجرای دقیق مصوبات مربوطه از سوی دستگاههای متولی: این مهم باعث کاهش ریسک و خطر ناشی از این گونه فعالیتها گردیده و محرکی برای گسترش فعالیت ها اقتصادی غیر قانونی است.

5- کالاهای صادراتی قاچاق که از یارانه دولتی برخوردارند: بخش عمده از کالاهای صادراتی قاچاق کالاهایی هستند که از یارانه دولتی برخوردار می باشند (نظیر آرد، انواع سوخت، پودرهای شوینده، دارو و …) یارانه پرداختی برای این کالاها سبب می شود قیمت آنها در سطح پایینی نگه داشته شود. با توجه به اختلاف قیمت شدید این کالاها در بازار داخلی نسبت به بازارهای خاری، قاچاق آنها از سودآوری زیادی برخوردار می باشد.

6- وضعیت خاص کشورهای همسایه: وضعیت خاص کشورهای همسایه مانند افغانستان، عراق باعث از بین رفتن ظرفیتهای تولیدی در این کشورها و افزایش قابل توجه قیمت برخی از کالاها نظیر مواد غذایی، دارو و سوخت در این کشورها و پیدایش زمینه لازم برای قاچاق کالا به این کشوها می شود از سوی دیگر زمینه های لازم جهت فعال شدن شبکه های فعال جهت واردات قاچاق کالا به داخل کشور را نیز فراهم نموده است.

7-پایین بودن ریسک قاچاق: اولین نکته‌ای که باید در مسئله قاچاق مانند هر جُرم دیگری به آن توجه شود، انگیزه اصلی مجرمان است. به طور کلی هر فعالیت مجرمانه‌ای یک آورده اقتصادی دارد و با یک ریسک اقتصادی نیز همراه است. چنانچه آورده اقتصادی این فعالیت مجرمانه از ریسک آن بیشتر شود و یا حتی با آن برابری کند، افرادی پیدا خواهند شد که اقدام به آن فعالیت مجرمانه نمایند

8-بالا بودن آورده اقتصادی حاصل از فعالیت قاچاق:آورده اقتصادی قاچاق در کشور متأسفانه در مقایسه با فعالیت‌های قانونی بسیار بالاست و بسیار بالاتر از ریسکی است که برای آن محاسبه شده است. یک قاچاقچی در هر محموله قاچاق دست کم ۲۵ درصد ارزش کالای قاچاق شده را به عنوان سود کسب می‌نماید که در مقایسه با ریسک آن رقم بسیار بالاتری است.

9-در دسترس نبودن شغل مناسب، خصوصا برای جوانان:یکی از دلایلی که باعث می‌شود برخی از افراد به سمت فعالیت‌های غیرقانونی از جمله قاچاق روی بیاورند، نبود شغل مناسب برای این افراد به ویژه در مناطق مرزی کشور است.

پیامدهای قاچاق کالا

در خصوص پیامد های قاچاق کالا می توان به برخی از موارد اشاره کرد از جمله اینکه اکثر کالاهایی که به صورت غیر قانونی وارد کشور می شوند کالاهای لوکس مصرفی نظیر لوازم آرایشی، کفش و همچنین کالاهایی نظیر پارچه، سیگار، شکر و … هستند. با در نظر گرفتن مضیقه شدید کشور در رابطه با کسب درآمدهای ارزی ورود این کالاها باعث از دست رفتن فرصت های بالقوه موجود در رابطه با واردات کالاهای سرمایه ای و افزایش توان تولیدی کشور از این طریق می شود.

همچنین باید اذعان کرد که دریافت مالیات از کالاهای وارداتی یکی از منابع درآمدی دولت هاست و با واردات بدون مجوز کالاها تعرفه گمرکی مربوطه اعمال نمی شود و بخشی از ‌درآمدهای دولت بلاوصول باقی می ماند.

از دیگر عواقب و پیامد های قاچاق کالا این است که اکثر کالاهایی که به صورت غیر قانونی از کشور خارج می شوند کالاهیی هستند که یارانه زیادی برای آنها پرداخت می شود. خروج غیر قانونی این کالاها از کشور باعث می شود یارانه تخصیصی از سوی دولت نصیب اتباع کشورهای بیگانه و عوامل قاچاق شود.

علاوه بر این عدم کنترل بر روی کالاهایی که به صورت غیر قانونی وارد و یا خارج می شوند امکان بررسی های کمی و کیفی متداول را کاهش می دهد. تقلبهای احتمالی از ناحیه صادر کنندگان باعث از دست رفتن بازارهای صادراتی شده و در بلند مدت به صادرات غیر نفتی کشور ضربه خواهد زد.

سخن آخر

سخن آخر اینکه برای رفع دغدغه مقام معظم رهبری (مدظله العالی ) در این زمینه و اجرای دقیق فرمان معظم اله بایستی تمام دستگاه‌ها با هم افزایی کامل نسبت به مبارزه با قاچاق کالا و ارز اهتمام ورزند و جامعه را با خطرات آن آگاه کنند .

همچنین علاوه بر با بالا بردن کشف کالای قاچاق و افزایش برخورد با این جرم و بالا بردن ریسک قاچاق لازم است تدابیری اندیشیده شود که قاچاقچیان نتوانند از سود بالای این فعالیت مجرمانه بهره‌مند شوند.

در پایان ضمن پاسداشت روز و هفته مبارزه با قاچا کالا با نصب العین قرار دادن منویات رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، امیدوارم در آینده ای نزدیک شاهد ریشه کن شدن این پدیده شوم باشیم.

تهیه و تنظیم: سرهنگ" جهانگیر کریمی"، معاون اجتماعی فرماندهی انتظامی استان اصفهان