ترامپ به‌ دنبال صلح یا تسلیم ایران است؟/ دستورکار واشنگتن چیست؟

به گزارش خبرنگار سیاسی رکنا، اظهارات اخیر مارکو روبیو درباره بی‌نتیجه ماندن مذاکرات و ادعای دونالد ترامپ مبنی بر نبود فعالیت هسته‌ای در کوه کلنگ، این پرسش را مطرح کرده است که هدف اصلی آمریکا از مذاکره با ایران چیست. واشنگتن پیش‌تر برنامه هسته‌ای ایران را محور اصلی اختلافات خود معرفی می‌کرد، اما اکنون با طرح چنین ادعایی، این ابهام ایجاد شده است که مذاکرات با چه هدف و دستورکاری دنبال می‌شود. در این میان، پرسش مهم دیگر این است که مسئولان ایرانی با چه راهبردی و با در نظر گرفتن چه خطوط قرمزی باید پای میز مذاکره حاضر شوند تا ضمن حفظ منافع ملی، از حقوق و مصالح کشور صیانت کنند.

محمدعلی حسن‌نیا، پژوهشگر و تحلیلگر مسائل خاورمیانه، در گفت‌وگو با رکنا گفت: هدف اصلی ترامپ از مذاکره، تحقق صلح از مسیر اعمال زور و قدرت است. به این معنا که او خواسته‌ها و شروط مشخصی دارد و تلاش می‌کند با استفاده از ابزارهای مختلف، از جمله تهدید، تطمیع و فشار نظامی، آنها را به طرف مقابل تحمیل کند.

وی با تاکید بر اینکه هدف اصلی ترامپ در دور دوم ریاست‌جمهوری خود، مختل کردن یا از کار انداختن دائمی پروژه هسته‌ای ایران است، افزود: ترامپ پیش از جنگ ۱۲ روزه، موضوع غنی‌سازی صفر و خروج کامل مواد هسته‌ای از ایران را مطرح کرده بود، اما از آنجا که این مطالبات به نتیجه نرسید، به گزینه نظامی روی آورد. اکنون نیز دریافته است که تمام ظرفیت هسته‌ای ایران از بین نرفته و بخش مهمی از این توانمندی، بیش از آنکه جنبه فیزیکی داشته باشد، مبتنی بر دانش و توان علمی است.

این پژوهشگر و تحلیلگر مسائل خاورمیانه ادامه داد: اگرچه ممکن است سانتریفیوژها از بین رفته باشند؛ اما همچنان سه مولفه مهم باقی مانده است؛ دانش فنی و هسته‌ای، مواد غنی‌شده با غنای بالا و برخی زیرساخت‌ها و مکان‌های مرتبط با فعالیت‌های هسته‌ای؛ بنابراین ترامپ تلاش می‌کند از طریق ازسرگیری مذاکرات، امتیازاتی را که نتوانسته در میدان نظامی به دست آورد، از مسیر دیپلماسی کسب کند.

حسن‌نیا با اشاره به فشار برخی گروه‌های لابی اسرائیلی برای سوق دادن ترامپ به سمت تشدید تنش‌ها و حتی حملات هسته‌ای تصریح کرد: نگرانی اصلی در این میان آن است که ایران از چنین شرایطی حداکثر بهره‌برداری را انجام دهد و با سرعت بیشتری به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای حرکت کند.

وی در پایان با بیان اینکه مذاکرات ترامپ اساسا دو هدف اصلی را دنبال می‌کند، گفت: نخست، گرفتن ابزارهای چانه‌زنی از ایران و دوم، ایجاد پوششی سیاسی برای ناکامی در میدان نظامی است. ترامپ در جریان جنگ، رهبر ایران و شمار زیادی از مراکز و زیرساخت‌های کشور را هدف قرار داد، اما در نهایت نتوانست پروژه تسلیم بی‌قیدوشرط ایران را محقق کند. به همین دلیل، اکنون علاوه بر پرونده هسته‌ای، موضوعاتی مانند تنگه هرمز و جنگ منطقه‌ای نیز به محورهای چانه‌زنی تبدیل شده‌اند.