ایالات متحده به مواد معدنی حیاتی نیاز دارد/ شبه‌نظامیانی با سلاح‌های آمریکایی در مقابل آنها صف کشیده اند

به گزارش گروه ترجمه رکنا، به نقل از سی ان ان، این منطقه بنا بر اعلام شرکت کانادایی بریک (Barrick) که هدایت تلاش‌ها برای توسعه آن را بر عهده دارد، میزبان بزرگ‌ترین ذخایر توسعه‌نیافته مس جهان در دنیا است.

بسیاری در پاکستان ــ کشوری که اقتصاد آن از سال ۱۹۵۸ تاکنون ۲۴ بار از صندوق بین‌المللی پول کمک مالی دریافت کرده و بارها دچار بحران شده است ــ امیدوارند این پروژه معدنی بتواند منبعی عظیم از درآمد و رونق اقتصادی ایجاد کند.

سخنگوی ارتش پاکستان، سرلشکر احمد شریف چودری، در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌ان گفت: «ایالات متحده چیزهای زیادی برای مردم، ثبات و رفاه پاکستان برای ارائه دارد.»

تحرکات فزاینده پس از بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در پکن نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ جایی که مقامات چینی تأکید می‌کنند متحدان دیرینه‌شان در اسلام‌آباد به آن‌ها اطمینان داده‌اند که همکاری‌های پاکستان با آمریکا به منافع چین آسیب نخواهد زد.

اگرچه فلزات گران‌بها در مرکز یک رقابت بزرگ ژئوپلیتیکی قرار گرفته‌اند، اما دسترسی به آن‌ها در پاکستان مستلزم رویارویی با یک نبرد خونین محلی است.

در بخشی روشن و ویژه از یکی از بیمارستان‌های شهر پیشاور در شمال‌غرب پاکستان، ده‌ها جوان زخمی زیر پتوهای قرمز رنگ دراز کشیده‌اند.

صدای بوق دستگاه‌های پزشکی به گوش می‌رسد و پرستاران آرام صحبت می‌کنند. از بخش دیگری نه‌چندان دور، فریادهای دردناک یکی از بیماران شنیده می‌شود.

در این سکوت، الله‌الدین ۳۰ ساله نشسته است؛ مردی که یک هفته پیش از دیدار سی‌ان‌ان با او، در جریان کمینی از سوی شبه‌نظامیان طالبان پاکستانی به کاروانی که از آن محافظت می‌کرد، در همان منطقه معدن مس محمدخیل، به شدت از ناحیه پا زخمی شد.

این نخستین تجربه او از نبرد بود. اکنون او هر دو پای خود را از دست داده و سه فرزند و خانواده‌ای برای تأمین معاش دارد.

او در توصیف این درگیری با صدایی آرام می‌گوید آنچه بیش از همه توجهش را جلب کرد، کیفیت بالای سلاح‌های مهاجمان بود.

«نمی‌دانم از کجا آمده بودند، اما سلاح‌هایی که داشتند… متفاوت و بهتر بود.»

در گذشته، تسلیحات معمول شبه‌نظامیان در پاکستان شامل کلاشینکف‌های دوران شوروی و نارنجک‌اندازهای آرپی‌جی بود، اما اکنون آن‌ها به سلاح‌های آمریکایی مجهز هستند.

سرهنگ بلال سعید، جراح ارشد نظامی پاکستان در بیمارستان پیشاور، به سی‌ان‌ان گفت که به‌جای درمان مجروحان ناشی از انفجار بمب‌های دست‌ساز، اکنون «با بیمارانی مواجه هستیم که دچار زخم گلوله‌های برد بلند یا تیراندازی تک‌تیراندازها شده‌اند.»

او افزود که پیش‌تر مجروحان در طول روز منتقل می‌شدند، اما اکنون اغلب پس از غروب آفتاب می‌رسند، زیرا شورشیان نه‌تنها سلاح‌های پیشرفته‌تر دارند، بلکه به «تجهیزات دید در شب» نیز مجهز شده‌اند.

درگیری‌ای که به قطع پاهای الله‌الدین انجامید، موردی استثنایی نبود. سی‌ان‌ان با حدود ۱۰ سرباز دیگر در همان بخش بیمارستان گفت‌وگو کرد که طی هفته‌های اخیر بر اثر تیراندازی یا انفجار زخمی شده بودند.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده از سوی ارتش پاکستان، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۲۰۰ نفر، شامل نظامیان و غیرنظامیان، در حملات شبه‌نظامیان در سراسر کشور کشته شدند؛ رقمی که دو برابر آمار ثبت‌شده در سال ۲۰۲۱ است؛ سالی که ایالات متحده از کابل عقب‌نشینی کرد و طالبان افغانستان دوباره به قدرت بازگشت. چندین مقام نظامی پاکستان به سی‌ان‌ان گفته‌اند که اکنون در مناطق مرزی در حال جنگ هستند.

در جاده‌های وزیرستان جنوبی، سی‌ان‌ان چندین واحد از سربازان به‌شدت مسلح را مشاهده کرد که با خودروهای نظامی گشت‌زنی می‌کردند. فرودگاه شهر وانا، بزرگ‌ترین شهر منطقه، مملو از نیروهای امنیتی بود. اما مسیر منتهی به وزیرستان شمالی ــ جایی که معدن مس محمدخیل قرار دارد ــ ممنوع اعلام شده بود. مقامات پاکستانی گفتند این مسیر بیش از حد خطرناک است.

در بازگشت به پیشاور، در فاصله‌ای اندک از بخش بیمارستان، بخشی از سلاح‌هایی که ویرانی‌های تازه‌ای در کمربند معدنی پاکستان به‌بار آورده‌اند، برای مشاهده در اختیار سی‌ان‌ان قرار داده شد.

بیش از یکصد قبضه سلاح ــ شامل ام-۱۶، ام-۴، تیربارهای ام-۲۴۹ و تفنگ‌های تک‌تیرانداز ساخت شرکت رمینگتون ــ روی میزها چیده شده بود. بر روی همه آن‌ها نشانه‌هایی وجود داشت که ساخت ایالات متحده را تأیید می‌کرد.

به گفته محمد مبشر، تحلیلگر دفاعی نزدیک به ارتش پاکستان، نیروهای پاکستانی از سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ شروع به ضبط سلاح‌های ساخت آمریکا از جنگجویان طالبان کرده‌اند. او گفت اکنون این سلاح‌ها را «تقریباً در هر درگیری» مشاهده می‌کنند.

پس از ثبت شماره سریال سه قبضه ام-۱۶ که در حمله انتحاری طالبان پاکستانی به کالج نظامی در نزدیکی وانا استفاده شده بود، سی‌ان‌ان با استناد به قانون آزادی اطلاعات، از ارتش آمریکا درباره چگونگی انتقال این سلاح‌ها به افغانستان درخواست توضیح کرد.

فرماندهی تجهیزات ارتش آمریکا در پایگاه ردستون آرسنال ایالت آلاباما داده‌هایی ارائه داد که نشان می‌داد هر یک از این سلاح‌ها سال‌ها پیش از خروج آمریکا در سال ۲۰۲۱، مسیرهای متفاوتی را از کارخانه‌های تسلیحاتی و پایگاه‌های نظامی ایالات متحده به نیروهای امنیتی افغانستان طی کرده‌اند.

پنتاگون از اظهار نظر بیشتر در پاسخ به پرسش‌های سی‌ان‌ان خودداری کرد.

بر اساس منابع نظامی پاکستان، سلاح‌های ساخت آمریکا از جمله ام-۱۶ و ام-۴ همچنین به دست گروه مسلح دیگری به نام ارتش آزادی‌بخش بلوچستان (BLA) نیز افتاده است.

این گروه طی دهه‌ها یک شورش جدایی‌طلبانه را برای دستیابی به خودمختاری سیاسی و توسعه اقتصادی بیشتر در منطقه راهبردی و غنی از مواد معدنی بلوچستان ــ محل معدن رکو دیک و سایر ذخایر مس و مواد معدنی ــ دنبال کرده است.

وقتی از مبشر پرسیده شد آیا نیروهای پاکستانی به سلاح‌هایی هم‌سطح نمونه‌های آمریکایی دسترسی دارند یا نه، پاسخ او کوتاه بود:

«خیر.»

آخر هفته گذشته، شبه‌نظامیان BLA مجموعه‌ای از حملات هماهنگ را انجام دادند که بنا بر اعلام ارتش پاکستان، به کشته شدن ۳۳ نفر انجامید و نگرانی‌ها درباره امکان‌پذیری سیاست معدنی ایالات متحده در این استان و فراتر از آن را تشدید کرد. مقامات پاکستانی مدعی‌اند در پاسخ، دست‌کم ۱۳۳ شبه‌نظامی را کشته‌اند.

سرفراز بگتی، سروزیر بلوچستان، به سی‌ان‌ان گفت: «اطلاعات اولیه نشان می‌دهد چند تبعه افغان در این حملات دخیل بوده‌اند» و افزود «هیچ تردیدی وجود ندارد که بیشتر سلاح‌های استفاده‌شده، ساخت آمریکا و منشأ آن‌ها افغانستان بوده است.»

مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد امور آسیای جنوبی در شورای آتلانتیک، به سی‌ان‌ان گفت بلوچستان هم «کانون فرصت‌های مواد معدنی حیاتی» است و هم «کانون تهدیدهای شبه‌نظامیان.»

پس از آنکه ایالات متحده در پی حملات ۱۱ سپتامبر طالبان را از کابل بیرون راند، ارتش جدید افغانستان را آموزش داد و میلیاردها دلار سلاح و تجهیزات نظامی در اختیار آن قرار داد تا دولت جدید بتواند طالبان را دور نگه دارد.

اسکات یتمن، سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی آمریکا که تا دو ماه پیش از سقوط کابل، مشاور ارشد نیروی هوایی افغانستان بود، گفت: «شما برای فروپاشی برنامه‌ریزی نمی‌کنید. شما برای ادامه عملیات و جلوگیری از فروپاشی برنامه‌ریزی می‌کنید.»

اما با شتاب خروج نیروها و کارکنان آمریکایی در اوت ۲۰۲۱، انبوهی عظیم از سلاح‌ها و تجهیزات نظامی رها شد.

جان سوپکو، بازرس ویژه برنامه ۱۴۸ میلیارد دلاری بازسازی افغانستان، گفت حدود ۳۰۰ هزار قبضه سلاح سبک آمریکایی در افغانستان باقی ماند.

او افزود تجهیزات الکترونیکی شامل «وسایل ارتباطی، پرتابگرهای راکت، نارنجک‌اندازها، خمپاره‌اندازها، توپ‌ها، تیربارهای سنگین، تجهیزات نظارتی و تجهیزات دید در شب» نیز رها شدند.

به گفته سوپکو، افغانستان اکنون عملاً به بزرگ‌ترین بازار اسلحه جهان تبدیل شده است. «اگر بخواهید یک گروه تروریستی یا شورشی را تجهیز کنید، افغانستان جایی است که باید به آن بروید.»

اسلام‌آباد مدت‌هاست افغانستان را به پناه دادن به گروه‌های شبه‌نظامی متهم می‌کند؛ اتهامی که رهبران طالبان آن را رد کرده‌اند.

طالبان افغانستان در بیانیه‌ای به سی‌ان‌ان اعلام کردند که تمامی سلاح‌های به‌جا مانده پس از خروج آمریکا تحت «کنترل و حفاظت» آن‌ها قرار دارد.

سوپکو می‌گوید گستردگی دسترسی به این سلاح‌ها در منطقه «نگران‌کننده» است و تأکید می‌کند که همه همسایگان افغانستان، از جمله پاکستان، ایران و حتی چین، «باید نگران باشند.»

دونالد ترامپ از طالبان افغانستان ــ که ارتباط نزدیکی با طالبان پاکستان در آن سوی مرز دارند ــ خواسته است سلاح‌های آمریکایی را بازگردانند، اما این درخواست بی‌نتیجه مانده است. سی‌ان‌ان برای اطلاع از اینکه آیا پنتاگون در حال حاضر گفت‌وگویی با طالبان افغانستان برای بازپس‌گیری این سلاح‌ها دارد یا نه، با وزارت دفاع آمریکا تماس گرفته است.

دولت ترامپ اقدامات دیگری نیز انجام داده است.

در ماه اوت، ایالات متحده ارتش آزادی‌بخش بلوچستان را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد. همان ماه، نیروهای آمریکایی گفت‌وگویی با عنوان «گفت‌وگوی ضدتروریسم» با همتایان پاکستانی خود برگزار کردند تا درباره تلاش‌های مشترک برای مقابله با BLA، شاخه خراسان داعش و تحریک طالبان پاکستان گفت‌وگو کنند؛ گروه‌هایی که سال‌هاست پاکستان را با چالش مواجه کرده‌اند.

در ماه ژانویه، دو ارتش تمرینات مشترکی را در پاکستان به پایان رساندند که به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا، بر مهارت‌ها و تاکتیک‌های مشترک پیاده‌نظام و عملیات ضدتروریسم متمرکز بود.

احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، با قاطعیت گفت اسلام‌آباد هر کاری لازم باشد برای تأمین امنیت مناطق غنی از مواد معدنی و تضمین زیرساخت‌های استخراج «در سطح جهانی» انجام خواهد داد.

او به سی‌ان‌ان گفت: «این مشکل را حل خواهیم کرد. گزینه دیگری نداریم.»

این سخنان احتمالاً به معنای نبردهای بیشتر در کوهستان‌های خشک علیه جنبش جهادی احیاشده‌ای است که به لطف سلاح‌های ساخت آمریکا، توان برتری آتش بر دشمنان خود را دارد.

در بخش بیمارستان پیشاور، الله‌الدین و دیگر سربازان زخمی، درمانده و خشمگین باقی مانده‌اند.

او درباره درگیری‌ای که هر دو پایش را گرفت، به سی‌ان‌ان گفت: «به سمت دشمنانم شلیک کردم، اما نمی‌توانستم به آن‌ها برسم.»

او افزود: «خیلی عصبانی‌ام. وضعیت مرا دیده‌اید؟… دیدن هم‌رزمان زخمی‌ام در اطرافم، خشمم را بیشتر می‌کند.»