گزارش کمیسیون عمران درخصوص عملکرد دستگاه‌ها درباره وضعیت گذرگاه‌های مرزی

به گزارش رکنا، عبدالجلال ایری سخنگوی کمیسیون عمران مجلس در نشست علنی امروز (سه‌شنبه ۱۲ آبان ماه) مجلس شورای اسلامی که به صورت ترکیبی( بخشی از نمایندگان به صورت حضوری و بخشی به صورت وبیناری) در حال برگزاری است، گزارش این کمیسیون درخصوص ارزیابی عملکرد دستگاه‌های مسئول در خصوص گذرگاه‌های مرزی و ترانزیتی با تمرکز بر روان‌سازی و تسهیل عبور و مرور ناوگان حمل و نقل بار را قرائت کرد. 

ایری گفت: در پی شکل‌گیری صف‌های طولانی ناوگان باری در برخی گذرگاه‌های مرزی، کمیسیون عمران با دستور جناب آقای دکتر قالیباف رئیس محترم مجلس شورای اسلامی، از گذرگاه‌های مرزی بازدید میدانی به عمل آورد. گزارش حاضر حاصل بررسی‌های انجام‌شده و جمع‌بندی نتایج این بازدیدها و بررسی‌هاست. ایران از نظر جغرافیایی در نقطه اتصال بخش مهمی از حوزه‌های اقتصادی و تجاری منطقه قرار گرفته و از ظرفیت قابل‌توجهی برای ایفای نقش در ترانزیت بین‌المللی برخوردار است. با این حال، موقعیت جغرافیایی به‌تنهایی مزیت ترانزیتی ایجاد نمی‌کند. زمان عبور، هزینه، قابلیت پیش‌بینی، امنیت، کیفیت خدمات، ثبات مقررات و نحوه مدیریت مسیر، همگی در انتخاب یک کریدور از سوی صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل مؤثرند.

وی ادامه داد: در سال‌های اخیر، استفاده از ظرفیت ترانزیتی کشور با مشکلات متعددی در مرزها روبه‌رو شده است؛ از توقف ناوگان و محدودیت ظرفیت گرفته تا تعدد و گاه تعارض مقررات، کنترل‌های موازی و ضعف هماهنگی میان دستگاه‌های ذی‌ربط. بنابراین، مسئله را نمی‌توان فقط در وضعیت یک مرز یا عملکرد یک پایانه جست‌وجو کرد. گلوگاه مرزی در بسیاری از موارد، نتیجه اختلال در زنجیره‌ای است که از ورود ناوگان و انجام فرآیندهای اداری آغاز می‌شود و تا کنترل، عبور و خروج از کشور ادامه دارد. از سوی دیگر، رقابت منطقه‌ای برای جذب بار در حال افزایش است و مسیرهای رقیب، از جمله مسیرهای عبوری از ترکیه، قفقاز و سایر کریدورها، در حال توسعه هستند. هرچه زمان و هزینه عبور از مسیر ایران افزایش یابد، احتمال تغییر مسیر صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل نیز بیشتر خواهد شد.

ایری ادامه داد: در روزهای توقف ناوگان در مرز، هزینه سرمایه، دستمزد راننده، سوخت، تعمیر و نگهداری و هزینه فرصت همچنان وجود دارد، در حالی که کامیون در حال ارائه خدمت نیست. این وضعیت برای ناوگان یخچالی و کالاهای فسادپذیر آثار بیشتری دارد. بر اساس گزارش‌های میدانی، در برخی موارد توقف ناوگان تا حدود ۴۰ روز گزارش شده و هزینه روزانه هر کامیون نیز تا ۱۰۰ دلار برآورد شده است. استمرار چنین شرایطی می‌تواند جذابیت مسیر ایران را برای صاحبان کالا و شرکت‌های حمل‌ونقل کاهش دهد و بار را به سمت مسیرهای رقیب سوق دهد. از این رو، رفع مشکل با افزایش ظرفیت فیزیکی یک مرز یا اضافه کردن چند گیت به پایان نمی‌رسد. اصلاح فرآیندها، مدیریت هوشمند ریسک، توسعه زیرساخت، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، اصلاح ساختار ناوگان، تنوع‌بخشی به مسیرها و هماهنگی میان دستگاه‌های داخلی و کشورهای طرف مسیر، همگی بخشی از راه‌حل هستند.

در مجموع، مسئله را باید در دو سطح دید: در کوتاه‌مدت، باید گلوگاه‌های موجود برطرف و زمان توقف ناوگان کاهش یابد؛ در سطح ساختاری نیز لازم است فرآیندها و شیوه حکمرانی ترانزیت اصلاح شود تا همین مشکلات دوباره در نقطه‌ای دیگر از زنجیره تکرار نشود.