کالابرگ یا کلاف سردرگم؟/ از اختلال سایت تا سردرگمی مردم؛ چرا مسیر دریافت کالابرگ ناهموار است؟

به گزارش رکنا،طرح کالابرگ الکترونیک که قرار بود نسخه شفابخش دولت برای محافظت از سبد غذایی خانوارها باشد، حالا در یک هزارتوی بروکراتیک گرفتار شده است.

افزایش اعتبار کالابرگ را شنیدیم اما خودش را ندیدیم!

 این نخستین واکنش جامعه به وعده‌های مکرر مسئولان در هفته‌های گذشته بود. قرار بود از نیمه مهرماه، افزایش اعتبار کالابرگ‌های یک میلیون تومانی کلید بخورد، اما ۱۵ مهر بدون هیچ تغییری سپری شد. اگرچه در نهایت اعتبار خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان بهزیستی کشور به میزان ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافت، اما هنوز ۲۴ ساعت از این اتفاق نگذشته بود که سازمان برنامه و بودجه با اطلاعیه‌ای ، قاعده بازی را تغییر داد.

بر اساس این اطلاعیه، حدود ۴۰ میلیون نفر از هموطنان (معادل ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار خانوار) برای دریافت افزایش اعتبار، ملزم شدند تا ساعت ۲۴ روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه با ورود به پنجره ملی خدمات دولت هوشمند (my.gov.ir) فرم خوداظهاری خود را ثبت کنند؛ شرطی تازه که یک مسابقه با مانع تمام‌عیار را رقم زد.

کدام ۴۰ میلیون نفر؟ پیامک‌هایی که نرسیدند  

نخستین ابهام بزرگ از شیوه اطلاع‌رسانی آغاز شد. مسئولان اعلام کردند پیامکی با سرشماره «یارانه.آی‌آر» برای حدود ۴۰ میلیون نفر ارسال شده است. اما واقعیت میدانی حکایت دیگری دارد؛ بخش زیادی از مردم، حتی مددجویان کمیته امداد و بهزیستی، اعلام کرده‌اند که هیچ پیامکی دریافت نکرده‌اند. پاسخ متولیان مبنی بر اینکه (تحمل بفرمایید تا فردا ارسال‌ها تمام می‌شود)، در تقابل مستقیم با ضرب‌الاجل کوتاه‌مدت ۲۱ مهرماه قرار دارد. پرسش اساسی اینجاست: چرا در شرایطی که فرصت ثبت‌نام تنها دو روز است، ارسال پیامک‌ها همزمان و منظم نبوده است؟

پایگاه رفاه کجاست؟ بازگشت به عصر خوداظهاری کاغذی 

مسئله دوم، محتوای فرم‌های خوداظهاری است؛ از مردم خواسته شده اطلاعاتی درباره املاک، خودرو، مجموع درآمد ماهانه، وضعیت شغلی و بیماری‌های پرهزینه را مجددا وارد کنند. سال‌هاست که متولیان وزارت رفاه و سازمان برنامه و بودجه از ادغام داده‌های بانکی، مالیاتی و ثبتی در(پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان) سخن می‌گویند. اگر این پایگاه داده جامعیت دارد، پس فرم خوداظهاری مجدد برای چیست؟ و اگر اطلاعات ناقص است، چگونه تا پیش از این، ملاک واریز یا حذف یارانه‌ها قرار گرفته است؟ 

پیش از این نیز یعقوب اندایش، معاون رفاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی چالش اصلی طرح را تامین منابع پایدار و نرسیدن تیم اقتصادی دولت به توافق نهایی بر سر عدد و تعداد مشمولان اعلام کرده بود. این پیش‌زمینه باعث شده تا بسیاری از کارشناسان بپرسند: آیا خوداظهاری با مهلت محدود، راهکاری نانوشته برای ریزش داوطلبانه مشمولان و تطبیق جمعیت با کسری بودجه نیست؟ هرچند مسئولان مدعی شده‌اند نیت دولت محدود کردن جامعه هدف نبوده، اما خروجی این روش دقیقا همین نتیجه را به دنبال خواهد داشت.

یارانه‌ای که نیامده، خرج فرآیند ثبت‌نام خودش می‌شود!

بزرگ‌ترین آسیب این سیاست متوجه ساختار اجتماعی مشمولان است. جامعه هدف این طرح، دهک‌های درآمدی پایین جامعه، کارگران فصلی، روستاییان و ساکنان مناطق کم‌برخوردارند. جمعیت زیادی از این افراد نه به اینترنت پرسرعت دسترسی دارند، نه گوشی هوشمند در اختیارشان است و نه سواد دیجیتال کافی برای هدایت در پنجره ملی خدمات را دارا هستند.نتیجه قابل پیش‌بینی این وضعیت، تشکیل صف‌های طولانی در کافی‌نت‌هاست. متقاضیان مستاصلی که برای ثبت یک فرم، ناچارند مبالغی قابل توجه – که گاهی بخش بزرگی از همان افزایش اعتبار چندصدهزار تومانی را می‌بلعد – به عنوان هزینه به کافی‌نت‌ها پرداخت کنند؛ یارانه‌ای که نیامده، خرج فرآیند ثبت‌نام خودش می‌شود!

معمایِ کلافه‌کننده کالابرگ؛ فاصله وعده‌ها تا واقعیت

اگر هدف دولت واقعا ترمیم قدرت خرید اقشار آسیب‌پذیر است، راهکار آن نه در ماراتن‌های دو روزه پشت سامانه‌های از کار افتاده، بلکه در پذیرش مسئولیت و شفافیت در تصمیم‌گیری است. ادامه دادن این روند با مهلت‌های فشرده و سامانه‌های مسدود، نه‌تنها اعتماد عمومی نسبت به طرح‌های حمایتی را مخدوش می‌کند، بلکه این گزاره تلخ را در ذهن اقشار ضعیف تقویت می‌کند که: حمایت‌ها فقط در سرخط خبرها واقعی‌اند، اما در میدان عمل، دسترسی به آن‌ها مشروط به گذشتن از هفت‌خوانی است که خیلی‌ها توان عبور از آن را ندارند.

حداقل انتظار در این مقطع، تمدید بدون قید و شرط این مهلت، لغو شروط خوداظهاری برای دهک‌های قطعی تحت پوشش نهادهای حمایتی و واریز مستقیم بر پایه اطلاعات موجود ثبتی است، تا حمایتی که با تاخیر آغاز شد، دست‌کم با تحقیر و سرگردانی همراه نشود.