تاثیر مستقیم سلامت روان بر کیفیت زندگی و امنیت شغلی کارگران

به گزارش رکنا به نقل از مرکز روابط عمومی و امور بین‌الملل وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، محمدهادی عسکری، در نشست تخصصی «هنر و سلامت روان» گفت سلامت روان از ارکان سرمایه انسانی و از عوامل موثر بر کیفیت زندگی شغلی و پایداری تولید است. 

وی تاکید کرد: سیاست‌گذاری در این حوزه نباید به تشخیص و درمان اختلال‌ها محدود بماند؛ بلکه باید با بهره‌گیری از هنر و مشارکت دستگاه‌های مختلف، به پیشگیری از فرسایش روانی و شکل‌گیری محیط‌های کاری کم‌آسیب‌تر کمک کند. 

محمدهادی عسکری، معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در نشست تخصصی «هنر و سلامت روان» که به مناسبت روز سلامت روان برگزار شد، با بیان اینکه سرمایه هر جامعه نیروی انسانی برخوردار از سلامت همه‌جانبه است، اظهار کرد: سلامت روان در جامعه کار و تولید از ارکان اصلی سرمایه انسانی و از عوامل مهم بهره‌وری ملی، کیفیت زندگی شغلی و پایداری تولید به شمار می‌رود. 

مفهوم رفاه دیگر به شاخص‌های مادی محدود نیست

او با اشاره به پیچیده‌ترشدن حیات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های اخیر گفت: مفهوم رفاه دیگر به شاخص‌های صرفاً مادی و معیشتی محدود نیست و به پدیده‌ای چندوجهی تبدیل شده است که سلامت روان و سرمایه اجتماعی در کانون آن قرار دارند. 

عسکری در تشریح رویکردهای موجود به سلامت روان، از دو گفتمان بالینی و زیبایی‌شناختی نام برد و افزود: در گفتمان بالینی، روان‌شناسان و روان‌پزشکان غالباً با رویکردی آسیب‌شناسانه و فردمحور، بر اختلالات روانی تمرکز می‌کنند. در گفتمان زیبایی‌شناختی نیز هنرمندان و نظریه‌پردازان هنر، بر ظرفیت خودبنیاد و رهایی‌بخش هنر و پیوند آن با احساسات تأکید دارند. در کنار این دو، دیدگاه نهادهای دولتی و اجرایی قرار می‌گیرد که مسئولیت مدیریت کلان، تخصیص منابع و حفظ انسجام اجتماعی را بر عهده دارند. 

هنر در زیست‌بوم کار و تولید؛ عامل احیای سرمایۀ اجتماعی

معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تأکید بر ضرورت پرهیز از تقلیل سلامت روان به رویکردی صرفاً بالینی یا صرفاً انتزاعی و هنری گفت: در زیست‌بوم کار و تولید، هنر باید به‌مثابه زیرساختی روانی و عاملی برای احیای سرمایه اجتماعی عمل کند. هنر در این حوزه نه کالایی لوکس برای پرکردن اوقات فراغت است و نه صرفاً ابزاری کمکی در درمان؛ بلکه می‌تواند مداخله‌ای اجتماعی برای افزایش تاب‌آوری عمومی، ارتقای بهره‌وری نیروی کار و تقویت همبستگی باشد. 

او ادامه داد: در جامعه کار و تولید به مدلی زیستی‌روانی نیاز داریم که در آن، سلامت کارگر بخشی از سلامت جامعه و اقتصاد محسوب شود. باید از درمان آسیب‌های روانی به ساختن محیط کاری حرکت کنیم که کمتر آسیب تولید کند؛ این نقطه، آغاز سیاست‌گذاری اجتماعی در حوزه سلامت روان جامعه کار و تولید است. 

عسکری، اجرای برنامه همیار کارکنان، برگزاری دوره‌های آموزشی و مهارتی، استقرار روان‌شناسان در خطوط تولید و راه‌اندازی خانه‌های بهداشت کارگری را از محورهای این سیاست‌گذاری برشمرد و گفت: به‌دنبال آن هستیم که از فرسایش روانی پنهان در محیط کار جلوگیری کنیم و محیط کار را برای کارگران جذاب‌تر سازیم؛ به‌گونه‌ای که کارگران هم در کارخانه حضور داشته باشند و هم خود را با آن همراه بدانند. در چنین شرایطی، آنان می‌توانند در طراحی و اجرای برنامه‌های فرهنگی و هنری مشارکت فعال داشته باشند. 

معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر کار با اشاره به تأکید اسناد بالادستی بر سلامت روان و ارتقای کیفیت زندگی کارگران، هنر را یکی از ظرفیت‌های تحقق این اهداف دانست و افزود: شواهد علمی نشان می‌دهد که در دهه‌های اخیر، هنر به متن سیاست‌گذاری سلامت عمومی وارد شده و در پیشگیری، مدیریت و درمان طیفی از مسائل و بیماری‌های روانی و جسمی نقش داشته است. 

او با بیان اینکه هنر می‌تواند در موقعیت‌هایی که روندها و ساختارهای رسمی امکان اثرگذاری کمتری دارند، زمینه ارتباط و بیان تجربه را فراهم کند، اظهار کرد: یک فعالیت جمعی هنری، شعر، قطعه‌ای موسیقی یا یک نقاشی می‌تواند رنج‌ها را قابل بیان کند، امکان به‌اشتراک‌گذاشتن تجربه‌های تلخ و شیرین را فراهم آورد و انسان‌ها را به شبکه‌ای اجتماعی پیوند دهد. 

عسکری نسبت هنر و جامعه کارگری را فراتر از جشنواره و مسابقه دانست و گفت: هنر می‌تواند واسطه‌ای ارتباطی و راهبردی نو برای پیوند نظام سلامت با ساختارهای رفاه اجتماعی باشد. مجموعه‌های فرهنگی و ورزشی کارگران، مراکز تحت پوشش سازمان بهزیستی، شرکای اجتماعی و تشکل‌های کارگری و کارفرمایی از ظرفیت‌های قابل‌توجه برای پیشبرد این هدف می‌باشند. 

او همچنین تأکید کرد که سلامت روان را نباید با بیماری یکسان دانست و افزود: آگاهی‌بخشی درباره این موضوع و پذیرش مسئولیت مشترک در سلامت روان جامعه کارگری اهمیت دارد. سلامت روان صرفاً وظیفه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیست و همه دستگاه‌ها باید در این زمینه مشارکت کنند. 

برنامه‌ریزی برای سلامت روان کارگران باید متناسب با شرایط خاص رسته شغلی آنان باشد

معاون وزیر کار در پایان، تفاوت تجربه روانی کارگران در محیط‌های شغلی گوناگون را مورد توجه قرار داد و گفت: تجربه روانی کارگران معدن، خدمات و مشاغل پلتفرمی یکسان نیست؛ ازاین‌رو سلامت روان را باید متناسب با موقعیت و نوع شغل بررسی کرد. او از استادان دانشگاه، پژوهشگران و فعالان جامعه مدنی دعوت کرد دیدگاه‌های خود را برای بهره‌گیری در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ارائه کنند.