خودرو وارداتی کارکرده گران تر از وارداتی صفر / هزینه میلیاردی اسقاط مانع تازه واردات خودروهای کارکرده

به گزارش رکنا، دستورالعمل محاسبه گواهی اسقاط، خودروهای وارداتی کارکرده را مشمول هزینه بیشتری نسبت به نمونه‌های صفر کیلومتر کرده است. براساس این مقررات، تعداد گواهی مورد نیاز برای خودروهای سواری کارکرده تا دو سال، ۵۰ درصد بیشتر از خودروی صفر کیلومتر مشابه است. این افزایش برای خودروهای بیش از دو تا پنج سال به ۱۰۰ درصد می‌رسد.

به این ترتیب، واردکننده یک خودروی کارکرده در برخی گروه‌ها باید تا ۱۸ گواهی اسقاط ارائه کند؛ الزامی که با مبنا قرار دادن نرخ ۶۰ میلیون تومانی هر گواهی، هزینه‌ای معادل یک میلیارد و ۸۰ میلیون تومان ایجاد می‌کند.

البته این رقم، کل هزینه گواهی اسقاط است، نه هزینه اضافه نسبت به خودروی صفر کیلومتر. در بالاترین گروه جدول، نمونه صفر کیلومتر به ۹ گواهی با ارزش ۵۴۰ میلیون تومان نیاز دارد و نمونه کارکرده بیش از دو تا پنج سال، همین میزان هزینه اضافی را متحمل می‌شود.

سن خودرو چگونه هزینه اسقاط را افزایش می‌دهد؟

براساس دستورالعمل مورد اشاره، تعداد گواهی اسقاط مورد نیاز برای خودروهای وارداتی بنزینی صفر کیلومتر با توجه به نوع خودرو، ارزش ارزی و رتبه انرژی تعیین می‌شود.

برای خودروهای سواری صفر کیلومتر، این تعداد از یک تا ۹ گواهی متغیر است. خودروهای دارای رتبه انرژی A یا B به یک گواهی نیاز دارند، اما برای خودرویی با رتبه انرژی E، F یا G و ارزش بیش از ۱۵ هزار یورو، ارائه ۹ گواهی الزامی است.

همین مبنا برای خودروهای کارکرده نیز اعمال می‌شود، با این تفاوت که سن خودرو ضریب افزایشی دیگری به آن اضافه می‌کند. طبق ضرایب ذکرشده در ماده ۸ آیین‌نامه، برای خودروهای حداکثر دو سال ساخت، تعداد گواهی‌ها ۱.۵ برابر و برای خودروهای بیش از دو تا پنج سال، دو برابر می‌شود.

ارقام جدول، تعداد گواهی اسقاط است.

اسب بخار در گزارش خود تأکید کرده که واردات خودروهای دارای رتبه انرژی A یا B در عمل با محدودیت جدی مواجه است؛ بنابراین گروه‌هایی که کمترین تعداد گواهی را نیاز دارند، لزوماً سهم قابل‌توجهی از واردات نخواهند داشت.

نکته دیگر آن است که ارائه ۱۸ گواهی اسقاط به معنای اسقاط ۱۸ خودروی سواری نیست. براساس جدول تولید گواهی مورد اشاره در گزارش، اسقاط هر سواری شخصی فرسوده، سه گواهی تولید می‌کند. در نتیجه، تعداد گواهی‌ها را نباید با تعداد خودروهای فرسوده یکسان دانست.

از ۹۰ میلیون تا بیش از یک میلیارد تومان

اثر این مقررات بر قیمت خودرو زمانی روشن‌تر می‌شود که تعداد گواهی‌ها به هزینه تبدیل شود. طبق گزارش اسب بخار، نرخ گواهی اسقاط سواری در خرداد ۱۴۰۵ از ۳۵ میلیون تومان به ۶۰ میلیون تومان افزایش یافته است.

با مبنا قرار دادن این نرخ، ارزش گواهی‌های مورد نیاز برای خودروهای کارکرده به شرح زیر خواهد بود:

این ارقام صرفاً برآورد ارزش گواهی‌ها با نرخ یادشده است. تعرفه واردات، مالیات، حمل‌ونقل، شماره‌گذاری، سود واردکننده و سایر هزینه‌ها در این محاسبه لحاظ نشده‌اند.

برای نمونه، یک خودروی بیش از دو تا پنج سال با رتبه انرژی C یا D و ارزش بالاتر از ۱۵ هزار یورو، به ۱۴ گواهی نیاز دارد؛ یعنی ۸۴۰ میلیون تومان هزینه اسقاط. نمونه صفر کیلومتر مشابه، با هفت گواهی و هزینه ۴۲۰ میلیون تومانی وارد می‌شود. بنابراین فقط از محل اسقاط، خودروی کارکرده ۴۲۰ میلیون تومان هزینه بیشتری خواهد داشت.

مزیت قیمت پایین‌تر در معرض کاهش

در گزارش اسب بخار آمده است که ماده ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو، واردات خودروهای کارکرده را با هدف تنظیم بازار مجاز کرده و عمر خودرو هنگام ورود به گمرک باید کمتر از پنج سال باشد.

مزیت اقتصادی این خودروها، قیمت خرید پایین‌تر در بازار مبدأ است. خودروی کارکرده بخشی از افت قیمت سال‌های ابتدایی را پشت سر گذاشته و می‌تواند با هزینه خرید کمتری نسبت به نمونه صفر کیلومتر وارد شود.

با این حال، اضافه شدن هزینه‌های متعدد در مسیر ورود به کشور، بخشی از این اختلاف قیمت را از بین می‌برد. الزام ارائه گواهی اسقاط بیشتر نیز یکی از همین هزینه‌هاست؛ به‌ویژه در گروه‌هایی که تعداد گواهی مورد نیاز به ۱۲، ۱۴ یا ۱۸ می‌رسد.

در چنین شرایطی، خودرویی که قرار بود گزینه‌ای اقتصادی‌تر برای خریدار باشد، پیش از رسیدن به مرحله شماره‌گذاری، صدها میلیون تومان هزینه اسقاط بیشتری نسبت به نمونه صفر کیلومتر مشابه متحمل می‌شود.

تفاوت مقررات واردات و تولید داخل

مقایسه این الزامات با سازوکار اسقاط در تولید داخل نیز پرسش‌برانگیز است. براساس اصلاحیه مورد اشاره در گزارش، تولیدکنندگان دارای عمق داخلی‌سازی بیش از ۴۰ درصد، مطابق نسبت تعیین‌شده در قانون گواهی اسقاط ارائه می‌کنند.

برای تولیدکنندگان با داخلی‌سازی کمتر از ۴۰ درصد نیز تعداد گواهی مورد نیاز، معادل ۵۰ درصد خودروی وارداتی مشابه تعیین شده است.

در مقابل، خودروی وارداتی کارکرده ابتدا مشمول تعداد کامل گواهی‌های تعیین‌شده برای واردات می‌شود و سپس، بسته به سن، ۵۰ یا ۱۰۰ درصد به آن افزوده خواهد شد.

این تفاوت می‌تواند هزینه اسقاط خودروهای وارداتی کارکرده را از نمونه‌های صفر کیلومتر و برخی محصولات تولید یا مونتاژ داخل بالاتر ببرد و بخشی از مزیت رقابتی آن‌ها در قیمت را کاهش دهد.

مبنای افزایش ۵۰ و ۱۰۰ درصدی چیست؟

اسقاط خودروهای فرسوده می‌تواند به کاهش مصرف سوخت و آلایندگی و نوسازی ناوگان کمک کند، اما نحوه تقسیم هزینه آن میان گروه‌های مختلف خودرو نیازمند توضیح است.

پرسش اصلی این است که ضرایب افزایش گواهی اسقاط برای خودروهای کارکرده بر چه مبنایی تعیین شده‌اند؟ چرا خودروی حداکثر دو سال ساخت باید ۵۰ درصد گواهی بیشتری ارائه کند و این اختلاف برای خودروی بیش از دو تا پنج سال، به دو برابر برسد؟

همچنین باید روشن شود که آیا مستندات فنی یا نتایج آزمایش‌هایی منتشر شده است که دریافت دو برابر گواهی اسقاط از یک خودروی سه‌ساله با رتبه انرژی مشابه نمونه صفر کیلومتر را توجیه کند.

پاسخ سیاست‌گذار به این پرسش‌ها، برای ارزیابی اثر مقررات بر بازار ضروری است. موفقیت واردات خودروهای کارکرده در تنظیم بازار، به حفظ فاصله قیمت آن‌ها با خودروهای صفر کیلومتر وابسته است؛ فاصله‌ای که تعرفه‌ها، مالیات‌ها و هزینه‌های جانبی می‌توانند آن را به‌تدریج کاهش دهند.