۴۰ درصد بنزین کشور در باک خودروها و موتورسیکلت‌های فرسوده هدر می رود

به گزارش رکنا و به نقل از فرارو، مصرف بالای بنزین در ایران طی سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های اصلی حوزه انرژی تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که علاوه بر فشار بر بودجه و زنجیره تأمین سوخت، پیامدهایی مانند افزایش آلودگی هوا و فرسایش زیرساخت‌های شهری را نیز به دنبال دارد.

با افزایش عمر خودرو و موتورسیکلت، مصرف سوخت در شرایط واقعی تردد شهری و بین‌شهری نیز افزایش پیدا می‌کند و هزینه این اتلاف در نهایت به خانوارها و اقتصاد کشور تحمیل می‌شود.

۱۴ میلیون وسیله فرسوده، ۲۰ میلیارد لیتر بنزین در سال

بخش قابل توجهی از مصرف بالای بنزین تنها به افزایش تعداد سفرها و ترددها مربوط نیست و کیفیت پایین بخشی از ناوگان نیز در این موضوع نقش دارد.

خودروها و موتورسیکلت‌های فرسوده به دلیل افت راندمان فنی، استهلاک قطعات، تنظیم نبودن موتور و برخورداری از فناوری‌های قدیمی، معمولاً سوخت بیشتری نسبت به نمونه‌های جدید مصرف می‌کنند. در کنار این عوامل، کیفیت سوخت و مصرف بالای برخی خودروهای تولید داخل نیز بر میزان مصرف نهایی اثرگذار است.

بر اساس داده‌های موجود، حدود ۱۴ میلیون خودروی سواری و موتورسیکلت فرسوده در کشور سالانه نزدیک به ۲۰ میلیارد لیتر بنزین مصرف می‌کنند؛ رقمی که حدود ۴۰ درصد مصرف روزانه بنزین کشور را شامل می‌شود.

در حالی که مصرف سالانه بنزین کشور حدود ۴۹.۳ میلیارد لیتر برآورد شده و میانگین مصرف روزانه به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر می‌رسد، سهم ناوگان فرسوده از این میزان قابل توجه است.

مصرف ۸.۳ میلیارد لیتری خودروهای سواری فرسوده

در بخش خودروهای سواری، بیش از ۲.۶ میلیون دستگاه خودروی فرسوده با پیمایش سالانه حدود ۲۰ هزار کیلومتر، به طور متوسط در هر ۱۰۰ کیلومتر ۱۶ لیتر بنزین مصرف می‌کنند.

بر این اساس، مصرف سالانه این خودروها به حدود ۸.۳ میلیارد لیتر بنزین می‌رسد.

در بخش موتورسیکلت‌ها نیز بیش از ۱۱ میلیون دستگاه فرسوده با پیمایش سالانه حدود ۱۵ هزار کیلومتر و مصرف متوسط ۷ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر، سالانه نزدیک به ۱۲ میلیارد لیتر بنزین مصرف می‌کنند.

این در حالی است که طبق برآوردها، میزان آلایندگی هر موتورسیکلت کاربراتوری معادل آلایندگی حدود هفت دستگاه خودروی سواری عنوان شده است.

چند خودروی فرسوده در کشور وجود دارد؟

محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودرو، اخیراً اعلام کرده است که حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار خودروی سواری فرسوده، نزدیک به ۷۰۰ هزار وانت فرسوده و ۱۶ هزار دستگاه کامیون کشنده با سن بالای ۵۰ سال در کشور وجود دارد که در اولویت نوسازی قرار دارند.

به گفته وی، در بخش موتورسیکلت نیز بین ۵ تا ۸ میلیون دستگاه فرسوده در کشور در حال تردد هستند.

حاتمی مصرف سوخت حدود ۱۴ میلیون وسیله نقلیه فرسوده را معادل ۱.۵ برابر ناترازی روزانه بنزین کشور دانسته است.

صرفه‌جویی ۳.۳ میلیارد لیتری با نوسازی ۵ میلیون وسیله

بر اساس برآوردهای اعلام‌شده، جایگزینی تنها یک میلیون خودروی سواری فرسوده با نمونه‌های جدید می‌تواند سالانه حدود ۱.۲ میلیارد لیتر از مصرف بنزین کم کند.

همچنین اگر ۴ میلیون موتورسیکلت فرسوده از رده خارج و با نمونه‌های جدید، کم‌مصرف یا برقی جایگزین شوند، حدود ۲.۱ میلیارد لیتر صرفه‌جویی سالانه در مصرف سوخت ایجاد خواهد شد.

در مجموع، نوسازی هدفمند پنج میلیون دستگاه خودروی سواری و موتورسیکلت می‌تواند سالانه حدود ۳.۳ میلیارد لیتر صرفه‌جویی در مصرف بنزین به همراه داشته باشد.

اسقاط خودرو در سه سال اخیر شتاب گرفت

به گفته حاتمی، طی ۲۰ سال گذشته در مجموع ۲ میلیون و ۶۷۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده است.

در سه سال اخیر نیز حدود ۶۸۰ هزار دستگاه خودرو از رده خارج شده که معادل ۲۵ درصد کل عملکرد اسقاط کشور در دو دهه گذشته است.

بر اساس این آمار، اسقاط این تعداد خودرو موجب صرفه‌جویی نزدیک به ۲ میلیارد لیتر سوخت شده و حدود ۴۴۰ هزار تن مواد اولیه شامل مس، آلومینیوم، فولاد، لاستیک و پلاستیک را نیز به چرخه تولید بازگردانده است.

ارزش اقتصادی این میزان بازیافت و صرفه‌جویی، بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

نوسازی ناوگان؛ راهکاری برای کاهش ناترازی بنزین

آمار مصرف سوخت ناوگان فرسوده نشان می‌دهد سیاست اسقاط و جایگزینی خودروها و موتورسیکلت‌های قدیمی با نمونه‌های کم‌مصرف و استاندارد، صرفاً یک سیاست خودرویی نیست و می‌تواند مستقیماً بر مدیریت مصرف انرژی کشور اثر بگذارد.

از این منظر، نوسازی ناوگان فرسوده می‌تواند همزمان چند هدف را دنبال کند؛ کاهش مصرف و ناترازی بنزین، کاهش هزینه تأمین سوخت، کاهش آلایندگی و بهبود کیفیت هوا و همچنین ارتقای ایمنی تردد.

در شرایطی که بخش قابل توجهی از مصرف بنزین کشور در خودروها و موتورسیکلت‌های فرسوده متمرکز شده است، تسهیل فرآیند اسقاط، تأمین منابع مالی و تسریع جایگزینی این وسایل با ناوگان جدید می‌تواند یکی از مسیرهای کاهش مصرف سوخت باشد.

به همین دلیل، نوسازی ناوگان فرسوده را می‌توان فراتر از یک برنامه حمل‌ونقلی دید؛ موضوعی که در صورت اجرای مؤثر، می‌تواند به یکی از ابزارهای مدیریت مصرف انرژی و کاهش فشار بر شبکه تأمین بنزین کشور تبدیل شود.