واردات خودرو بیشتر شد اما ارزان‌تر نه / ۶۷ هزار خودرو در سال ۱۴۰۴ وارد ایران شد

به گزارش رکنا، گزارش «پایش دوره‌ای شاخص‌های ترسیم‌کننده وضعیت صنعت خودرو؛ سال ۱۴۰۴» مرکز پژوهش‌های مجلس، تصویری متفاوت از وضعیت تولید و واردات خودرو در کشور ارائه می‌دهد. در شرایطی که تولید کل خودرو از یک میلیون و ۱۲۱ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۳ به حدود ۹۲۶ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته، واردات خودروهای سواری روندی صعودی داشته است.

واردات خودرو در سال ۱۴۰۴ به ۶۷ هزار دستگاه رسید

بر اساس آمار مرکز پژوهش‌های مجلس، در سال ۱۴۰۴ تعداد ۶۷ هزار و ۳ دستگاه خودروی سواری وارد کشور شده است. این رقم در سال ۱۴۰۳ حدود ۶۳ هزار دستگاه بود و به این ترتیب واردات خودروهای سواری طی یک سال حدود ۶.۳ درصد افزایش داشته است.

با وجود این رشد، حجم واردات همچنان با دوره‌هایی که محدودیت‌های وارداتی کمتر بوده فاصله دارد. طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، بیشترین میزان واردات سالانه خودرو در سال‌های مورد بررسی کمی بیش از ۱۰۳ هزار دستگاه بوده است.

بنابراین ورود ۶۷ هزار دستگاه خودرو را نمی‌توان به‌تنهایی به‌عنوان عاملی تعیین‌کننده برای تغییر ساختار بازار خودرو ایران در نظر گرفت.

ارزش واردات خودروهای سواری ۱۷ درصد افزایش یافت

نکته قابل توجه در آمار سال ۱۴۰۴، افزایش ارزش واردات هم‌زمان با رشد تعداد خودروهاست.

ارزش خودروهای سواری واردشده به کشور به روش CBU در سال ۱۴۰۴ حدود ۱.۵۳ میلیارد دلار اعلام شده است. این رقم در سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۳۱۱ میلیارد دلار بود؛ بنابراین ارزش واردات خودروهای سواری در یک سال حدود ۱۷ درصد افزایش داشته است.

این آمار نشان می‌دهد رشد واردات لزوماً از مسیر خودروهای ارزان‌تر اتفاق نیفتاده و حتی ارزش متوسط خودروهای واردشده نیز افزایش داشته است.

متوسط قیمت خودروهای وارداتی گران‌تر شد

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، میانگین ارزش خودروهای وارداتی در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۲ هزار و ۸۴۱ دلار بوده است؛ در حالی که این رقم در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰ هزار و ۲۸۵ دلار اعلام شده بود.

به این ترتیب، متوسط ارزش دلاری خودروهای وارداتی طی یک سال حدود ۱۲.۶ درصد افزایش داشته است.

البته باید توجه داشت که این ارقام، ارزش خودرو در زمان واردات هستند و با قیمت نهایی پرداختی مصرف‌کننده در بازار ایران تفاوت دارند. تعرفه واردات، مالیات، هزینه حمل، عوارض، شماره‌گذاری و سایر هزینه‌ها می‌توانند قیمت نهایی خودرو را به شکل قابل توجهی افزایش دهند.

واردات خودروهای تجاری تقریباً نصف شد

در مقابل خودروهای سواری، واردات خودروهای تجاری در سال ۱۴۰۴ با افت شدیدی مواجه شده است.

ارزش واردات کشنده، کامیون و کامیونت از حدود ۱.۶۶۶ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ به حدود ۸۸۲ میلیون دلار در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است؛ یعنی ارزش واردات این گروه تقریباً نصف شده است.

در بخش اتوبوس، مینی‌بوس و سایر خودروهای عمومی، ارزش واردات از حدود ۱۳۵ میلیون دلار به ۱۵۷ میلیون دلار افزایش داشته، اما سهم این گروه همچنان در مقایسه با خودروهای سواری و تجاری محدود باقی مانده است.

در مجموع، ارزش واردات خودرو به روش CBU از حدود ۳.۱ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ به حدود ۲.۶ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته که بخش عمده این افت به کاهش واردات خودروهای تجاری سنگین مربوط می‌شود.

بازار ایران خودرو ارزان می‌خواهد، واردات گران‌تر می‌شود

شاید مهم‌ترین نکته این گزارش زمانی مشخص شود که آمار واردات با وضعیت قدرت خرید و قیمت خودرو در بازار ایران مقایسه شود.

مرکز پژوهش‌های مجلس اعلام کرده که بیش از ۶۰ درصد بازار خودرو کشور در محدوده قیمتی یک تا ۱.۵ میلیارد تومان قرار دارد. نمودار ارائه‌شده در گزارش نیز سهم این بازه را حدود ۶۴ درصد نشان می‌دهد.

پس از این گروه، خودروهای دارای قیمت ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان قرار دارند که حدود ۲۱ درصد بازار را تشکیل می‌دهند.

به این ترتیب، بخش قابل توجهی از تقاضای بازار ایران در محدوده خودروهای اقتصادی متمرکز است؛ در حالی که متوسط ارزش خودروهای وارداتی به بیش از ۲۲ هزار دلار رسیده است.

همین اختلاف باعث شده مرکز پژوهش‌های مجلس بر اهمیت واردات خودروهای اقتصادی و ارزان‌قیمت برای ایجاد رقابت واقعی در صنعت خودرو تأکید کند.

آیا واردات فعلی می‌تواند قیمت خودرو را کاهش دهد؟

افزایش تعداد خودروهای وارداتی در شرایطی می‌تواند به کاهش قیمت و افزایش رقابت منجر شود که خودروهای وارداتی بتوانند با بخش بزرگی از بازار داخلی رقابت کنند.

اما زمانی که بخش عمده تقاضا در محدوده خودروهای اقتصادی قرار دارد و متوسط ارزش خودروهای وارداتی نیز افزایش پیدا کرده، اثرگذاری واردات بر بازار می‌تواند محدودتر باشد.

در واقع، صرف افزایش تعداد خودروهای وارداتی نمی‌تواند تضمین‌کننده کاهش قیمت باشد؛ ترکیب خودروهای وارداتی، قیمت آن‌ها و هزینه‌هایی که پس از ورود به کشور به قیمت خودرو اضافه می‌شود نیز اهمیت بالایی دارد.

واردات خودروهای برقی و هیبریدی افزایش یافت

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس همچنین آمار واردات خودروهای برقی و هیبریدی را بررسی کرده است.

بر اساس این گزارش، در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۴ تعداد ۸ هزار و ۸۰۱ دستگاه خودروی هیبریدی و ۸ هزار و ۲۴۰ دستگاه خودروی تمام‌برقی وارد کشور شده است.

برای مقایسه، در کل سال ۱۴۰۳ تعداد ۱۴ هزار و ۷۲۶ دستگاه خودروی هیبریدی و ۱۴ هزار و ۱۶۱ دستگاه خودروی تمام‌برقی وارد شده بود.

با این حال، آمار هفت ماهه سال ۱۴۰۴ را نمی‌توان مستقیماً با آمار کل سال ۱۴۰۳ مقایسه کرد.

فاصله واردات با هدف ۵۰۰ هزار خودروی برقی

با وجود رشد حضور خودروهای برقی و هیبریدی در سبد واردات، فاصله میان آمار واقعی و اهداف تعیین‌شده همچنان قابل توجه است.

بر اساس برنامه هفتم توسعه، هدف‌گذاری شده است که سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودروی برقی و هیبریدی از محل تولید یا واردات عرضه شود.

مقایسه این هدف با آمار واردات نشان می‌دهد برای رسیدن به چنین رقمی، توسعه واردات و تولید خودروهای برقی و هیبریدی باید با سرعت بسیار بیشتری دنبال شود.

واردات بیشتر شد، اما هنوز ارزان‌تر نشده است

آمار سال ۱۴۰۴ یک تصویر دوگانه از واردات خودرو ارائه می‌دهد؛ از یک سو تعداد خودروهای سواری وارداتی با رشد ۶.۳ درصدی به ۶۷ هزار دستگاه رسیده و از سوی دیگر، میانگین ارزش خودروهای وارداتی نیز از حدود ۲۰.۳ هزار دلار به ۲۲.۸ هزار دلار افزایش یافته است.

بنابراین نمی‌توان افزایش واردات را به‌تنهایی به معنای حرکت بازار به سمت خودروهای ارزان‌تر دانست.

مسئله اصلی برای بازار ایران این است که واردات تا چه اندازه می‌تواند به نیاز بخش اصلی مشتریان پاسخ دهد. در بازاری که بخش بزرگی از تقاضا در محدوده یک تا ۱.۵ میلیارد تومان قرار دارد، ورود خودروهای گران‌تر الزاماً فشار قیمتی موجود را کاهش نمی‌دهد.

به همین دلیل، اگر هدف سیاست‌گذار از آزادسازی و افزایش واردات، ایجاد رقابت، کاهش قیمت و افزایش قدرت انتخاب مصرف‌کننده است، علاوه بر افزایش تعداد خودروهای وارداتی، باید به سمت واردات خودروهای اقتصادی، کاهش هزینه‌های جانبی و ایجاد شرایط رقابتی واقعی در بازار حرکت کرد.