غول‌ های گندم جهان چه کسانی هستند؟ / چرا ایران با وجود بازار متنوع، همچنان به واردات از آمریکا فکر می‌ کند؟

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، گندم، مهم‌ترین کالای استراتژیک در سبد امنیت غذایی جهان، همچنان تحت تأثیر رقابت قدرت‌های بزرگ اقتصادی و ژئوپلیتیکی قرار دارد. تازه‌ترین آمار وزارت کشاورزی آمریکا (USDA-WASDE) از سال زراعی ۲۰۲۶-۲۰۲۷ نشان می‌دهد تولید جهانی گندم به ۷۸۳ میلیون تن رسیده و در مقابل، مصرف جهانی با ۷۳۱ میلیون تن فاصله اندکی با میزان تولید دارد؛ موضوعی که اهمیت مدیریت تجارت جهانی این محصول را بیش از گذشته نمایان می‌کند.

بر اساس این آمار، چین با تولید ۱۴۱ میلیون تن همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده گندم جهان است، اما تقریباً تمام این محصول در بازار داخلی مصرف می‌شود و صادرات این کشور سهم ناچیزی در تجارت جهانی دارد. پس از چین، اتحادیه اروپا با ۱۳۶ میلیون تن و هند با ۱۲۰ میلیون تن در رتبه‌های دوم و سوم تولید قرار گرفته‌اند.

در سوی دیگر بازار، روسیه با صادرات ۴۷ میلیون تن همچنان فاصله قابل توجهی با سایر رقبا دارد و بزرگ‌ترین صادرکننده گندم جهان محسوب می‌شود. این کشور با تولید ۸۸ میلیون تن، بیش از نیمی از محصول خود را روانه بازارهای جهانی می‌کند و نقش تعیین‌کننده‌ای در قیمت و عرضه گندم دارد.

آمریکا، کانادا، استرالیا، اوکراین و آرژانتین نیز از دیگر بازیگران مهم بازار صادرات گندم هستند و هر کدام بخشی از نیاز کشورهای واردکننده را تأمین می‌کنند. همین تنوع عرضه‌کنندگان باعث شده بسیاری از کشورها برای کاهش ریسک‌های سیاسی و تجاری، سیاست تنوع‌بخشی به منابع واردات را در دستور کار قرار دهند.

ایران و معادله امنیت غذایی

در چنین شرایطی، موضوع واردات گندم ایران نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند بازار جهانی گندم به اندازه‌ای متنوع است که امکان تأمین نیاز از کشورهای مختلف وجود دارد و وابستگی به یک مبدأ خاص، می‌تواند ریسک‌های اقتصادی و سیاسی را افزایش دهد.

از سوی دیگر، تجربه تحریم‌های مالی و محدودیت‌های بانکی نشان داده است هرگونه خرید از کشورهایی که روابط اقتصادی پرچالشی با ایران دارند، ممکن است علاوه بر افزایش هزینه‌های مبادلاتی، دسترسی به منابع مالی کشور را نیز با دشواری مواجه کند.

تحلیل؛ امنیت غذایی فقط خرید گندم نیست

امنیت غذایی تنها به معنای تأمین گندم نیست؛ بلکه پایداری زنجیره تأمین، تنوع شرکای تجاری، هزینه انتقال پول، ثبات قراردادها و کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی نیز بخش مهمی از این مفهوم را تشکیل می‌دهد.

از این منظر، با توجه به حضور صادرکنندگان بزرگی مانند روسیه، کانادا، استرالیا، اتحادیه اروپا، آرژانتین و حتی برخی کشورهای منطقه، این پرسش مطرح می‌شود که آیا تمرکز بر خرید از آمریکا، آن هم در شرایطی که محدودیت‌های مالی و تحریمی همچنان پابرجاست، از منظر اقتصادی و امنیت غذایی توجیه‌پذیر است؟

پاسخ به این سؤال، بیش از آنکه سیاسی باشد، به ارزیابی دقیق هزینه، ریسک، امکان انتقال پول، قیمت تمام‌شده و پایداری عرضه بستگی دارد. در چنین شرایطی، بسیاری از تحلیلگران معتقدند تنوع‌بخشی به مبادی واردات، یکی از مهم‌ترین ابزارهای حفظ امنیت غذایی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های خارجی است؛ سیاستی که امروز بسیاری از کشورهای واردکننده گندم نیز آن را دنبال می‌کنند.