ابرهای آسمان هر کدام چند تن وزن دارند؟ چرا صدها هزار تن آب سقوط نمی‌کند؟

شاید عجیب باشد که توده‌ای که از زمین سبک و شناور به نظر می‌رسد، جرمی معادل ده‌ها یا صدها کامیون آب داشته باشد. با این حال، همه ابرها به یک اندازه سنگین نیستند؛ وزن آن‌ها به حجم، ارتفاع، نوع ابر و میزان قطرات آب یا بلورهای یخ موجود در آن بستگی دارد.

سبک‌ترین ابرها؛ گاهی فقط چند گرم آب در یک حجم عظیم

ابرهای سیروس، همان رشته‌های سفید و باریک در ارتفاعات بالای آسمان، از کم‌آب‌ترین ابرها هستند. این ابرها عمدتاً از بلورهای یخ تشکیل شده‌اند و تراکم بسیار کمی دارند.

بر اساس پژوهش‌های هواشناسی، میزان آب و یخ در هر متر مکعب از این ابرها می‌تواند در شرایط بسیار رقیق به حدود ۰٫۰۰۰۱ گرم برسد. یعنی در یک کیلومتر مکعب از چنین توده‌ای، مقدار آب و یخ ممکن است حدود ۱۰۰ گرم باشد. البته این یک مقدار بسیار پایین گزارش‌شده است، نه وزن معمول همه ابرهای سیروس.

ابرهای معمولی؛ صدها تن آب در پوششی سفید

ابرهای کومولوس که بیشتر با ظاهر پنبه‌ای و سفیدشان شناخته می‌شوند، برخلاف ظاهر سبکشان می‌توانند مقدار قابل‌توجهی آب داشته باشند. برای یک ابر با حجم تقریبی یک کیلومتر مکعب، حدود ۵۰۰ تن آب برآورد شده است.

ابرهای استراتوس و استراتوکومولوس نیز با توجه به تراکم و حجمشان می‌توانند صدها تن آب در خود جای دهند. این ابرها معمولاً آسمان را به شکل لایه‌ای خاکستری یا توده‌های گسترده می‌پوشانند.

ابرهای طوفانی؛ غول‌هایی با ظرفیت صدها هزار تن آب

اما داستان به ابرهای کومولونیمبوس می‌رسد؛ همان ابرهای عظیم و عمودی که با بارندگی شدید، رعدوبرق، تگرگ و تندباد همراه‌اند.

این ابرها می‌توانند کیلومترها در ارتفاع رشد کنند و حجم بسیار بزرگی از قطرات آب و بلورهای یخ را در خود جای دهند. برای درک ابعاد موضوع، اگر یک ابر طوفانی حجمی معادل ۱۰۰ کیلومتر مکعب داشته باشد و میانگین تراکم آب آن یک تا سه گرم در هر متر مکعب باشد، میزان آب موجود در آن به ۱۰۰ تا ۳۰۰ هزار تن می‌رسد.

البته این محاسبه یک سناریوی فرضی است و نباید آن را رکورد ثبت‌شده سنگین‌ترین ابر جهان دانست. 

سنگین‌ترین ابر جهان چقدر وزن داشته است؟

با وجود پیشرفت فناوری‌های هواشناسی و ماهواره‌ای، تاکنون رکورد رسمی و قابل اتکایی از سنگین‌ترین ابر جهان بر اساس وزن واقعی آن ثبت نشده است. دلیلش هم روشن است: ابرها مرز مشخصی ندارند، پیوسته تغییر شکل می‌دهند و میزان آب موجود در بخش‌های مختلف آن‌ها یکسان نیست.

با این حال، برآوردهای علمی نشان می‌دهد که جرم آب موجود در ابرها می‌تواند از مقادیر بسیار ناچیز در ابرهای نازک و مرتفع تا صدها هزار تن در ابرهای طوفانی بزرگ متغیر باشد.

چرا صدها هزار تن آب از آسمان سقوط نمی‌کند؟

قطرات آب داخل ابر بسیار ریزند و جریان‌های صعودی هوا به معلق ماندن آن‌ها کمک می‌کنند. وقتی این قطرات به یکدیگر می‌پیوندند و بزرگ‌تر می‌شوند، دیگر نمی‌توانند در برابر نیروی گرانش مقاومت کنند و باران شکل می‌گیرد.

به این ترتیب، آنچه از زمین توده‌ای سبک و شناور دیده می‌شود، در واقع مخزنی عظیم و متحرک از آب در آسمان است؛ مخزنی که گاهی صدها تن آب را در خود نگه می‌دارد و گاهی با یک تغییر در شرایط جوی، همان آب را به شکل باران بر زمین می‌ریزد.