سرشماری پاییزی قرقاول‌ها در زیستگاه‌های اردبیل آغاز شد

به گزارش خبرگزاری رکنا، محمد خداپرست گفت: مرحله دوم و پاییزه سرشماری قرقاول در زیستگاه‌های طبیعی و حساس و سایت‌های سرشماری این گونه حمایت شده در استان از جمله حاشیه رودخانه‌های ارس و بالهارود از روز گذشته آغاز شده و یک ماه ادامه خواهد داشت.

وی با اشاره به سرشماری قرقاول در شهرستان‌های گرمی، پارس آباد، بیله سوار و اصلاندوز، اظهار کرد: سرشماری قرقاول هر سال در ۲ مرحله، ابتدا در فصل بهار بر اساس ثبت صدا و مشاهده مستقیم و زمانی که جنس نر شروع به آوازخوانی در زیستگاه می‌کند و بار دوم در فصل پاییز پس از برداشت محصولات کشاورزی و با توجه به پوشش مناسب گیاهی منطقه از طریق مشاهده مستقیم انجام می‌شود.

وی بیان کرد: صدای قرقاول نر در فصل جفت‌گیری از مهم ‌ترین شاخص‌های سرشماری این گونه به شمار می ‌رود، به ‌گونه‌ای که کارشناسان و محیط‌بانان پیش از طلوع خورشید در مناطق مورد نظر حضور یافته و عملیات سرشماری را آغاز می کنند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل اضافه کرد: ارزیابی وضعیت زیستی، برآورد جمعیت، تعیین ترکیب جنسیتی پرنده قرقاول، آگاهی از وضعیت زیستگاه و چگونگی پراکنش آنها، اطلاع از زاد و ولد این گونه و مقایسه آمار جمعیتی نسبت به سال‌های قبل در بیش از ۲۰ زیستگاه‌ مناطق شکار ممنوع شمال استان از جمله شهرستان‌های اصلاندوز، گرمی، بیله‌سوار و پارس‌آباد از اهداف سرشماری این گونه ارزشمند است.

خداپرست با بیان اینکه تراکم نسبی جمعیت این گونه پرنده با بررسی دقیق هر یک از مناطق و زیستگاه‌ها برآورد خواهد شد، ادامه داد: بر اساس مشاهدات میدانی و سرشماری سال های گذشته، آمار جمعیتی گونه در زیستگاه‌های استان وضعیت مناسبی دارد و رشد جمعیتی خوبی داشته به طوری که در سرشماری بهاره سال گذشته حدود ۱۵ درصد افزایش جمعیت داشته است.

وی با اشاره به مشارکت جوامع محلی و همیاران در حفظ و حراست از این گونه ارزشمند، گفت: با همکاری مردم و اقدامات انجام شده در سال‌های گذشته، جمعیت این پرنده رو به بهبود است. قرقاول ایرانی با توجه به ویژگی‌های منحصر به‌فرد زیستی و اکولوژیک جزو خالص‌‌ترین نژادهای قرقاول جهان محسوب می‌‌شود و از نظر ذخیره ژنتیکی از ارزش بین‌المللی و ملی خاصی برخوردار است.

خداپرست استفاده از سموم دفع آفات نباتی، شکار غیرمجاز، از بین رفتن زیستگاه‌های پراکنش این گونه به دلیل زیر کشت رفتن زمین‌ها، سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی و آتش‌سوزی در زیستگاه‌ها را از مهم‌ترین عوامل تهدید این پرنده زیبا برشمرد و گفت: برای حفاظت و حراست از این گونه ارزشمند برنامه‌ریزی‌های لازم انجام شده است.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اردبیل با بیان اینکه شکار این پرنده در هر زمان، مکان و به هر طریق ممنوع است، از دوستداران حیات وحش و افراد بومی خواست در صورت مشاهده هر گونه تخلف و شکار غیرمجاز مراتب را با شماره تلفن ۱۵۴۰ اطلاع دهند.

قرقاول به عنوان نماد حیات وحش استان اردبیل از گونه‌های بومی و حمایت شده کشور به شمار می‌رود که شکار و نگهداری آن طبق قانون ممنوع است و این گونه ارزشمند در نوار مرزی شمال استان و به طور عمده در شهرستان‌های اصلاندوز، گرمی، بیله‌سوار و پارس‌آباد قابل مشاهده است.  پرنده‌ای از راسته ماکیان‌سانان از تیره قرقاولان و زیرتیر قرقاولیان است و به‌طور بومی در آسیا و اروپا زندگی می‌کند و به خاطر داشتن دم بلند و راه رفتن باشکوهش از سایر ماکیان‌ها متمایز می‌شود و یکی از عجیب‌ترین پرندگان جهان است.

زیستگاه این پرنده در جنگل‌های مرطوب، بوته‌زارهای تمشک و درختان پهن‌برگ یا خزان‌کننده‌ است که در زیر بوته‌های آنها آشیانه می‌کند.

قرقاول‌ها وابستگی زیادی به جنگل‌های و بوته‌زارها دارند آن‌ها معمولا در جنگل‌ها استراحت و در نقاط باز و کم‌درخت و کشتزارها به تغذیه می‌پردازند.

در ۲ یا ۳ هفته اول زندگی یک جفت پنجه روی هر بال این پرنده وجود دارد و انواع بالغ از برگ‌های درختان، حشرات، تمشک، دانه‌ها و میوه‌های جنگلی تغذیه می‌کنند و افزایش و کاهش میوه‌های جنگلی و حشرات در جمعیت این پرنده مؤثر است.

پس از خوردن غذای کامل، وزن آنها آنقدر سنگین می‌شود، که پرواز برایشان بسیار دشوار می‌شود، این پرنده هنگام احساس خطر معمولا پرواز نمی‌کند، بلکه به سرعت می‌دود و پنهان می‌شود. سالانه اواسط اردیبهشت ۱۲ تخم می‌گذارد و مدت نشستن روی تخم‌ها نیز حدود ۲۰ روز است.

در مجموع ۴۵۶ هزار هکتار از مساحت استان اردبیل تحت حفاظت محیط زیست است که از این میزان ۱۷۴ هزار هکتار از مساحت استان جزو مناطق حفاظت شده و ۲۸۲ هزار هکتار منطقه شکار ممنوع می‌باشد.

استان اردبیل با توجه به شرایط خاص توپوگرافیک و اختلاف سطح گسترده از سطوح زمین‌های پست مغان و حاشیه قزل اوزن تا قله سبلان و اختلاف عرض جغرافیایی شمال و جنوب استان، دارای پوشش متنوع و گسترده گیاهی و جانوری است.

استان اردبیل حدود یک درصد از مساحت کشور را تشکیل می‌دهد و ۵۰ درصد تنوع گونه پرندگان کشور در این استان رصد و سرشماری شده است.

این استان علاوه بر وجود یک‌ هزار و ۲۰۰ گونه گیاهی، دارای ۴۷ گونه پستاندار، ۲۶۱ گونه پرنده، ۲۹ گونه خزنده، هشت گونه دوزیست و ۱۹ گونه ماهی است.

استان اردبیل با ۱۲ شهرستان و جمعیتی افزون بر یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در شمال غربی ایران همجوار با استان های آذربایجان شرقی، زنجان و گیلان و هم مرز با جمهوری آذربایجان واقع شده است./ ایرنا