سلامت زنان از دبیرستان تا سالمندی؛ آموزش‌هایی که نباید به تعویق بیفتند

به گزارش خبرگزاری رکنا، از کاهش ذخیره تخمدان و چالش‌های باروری تا بیماری‌های قلبی، دیابت، سرطان و پوکی استخوان؛ سلامت زنان در هر مرحله از زندگی با مخاطرات متفاوتی روبه‌روست؛ موضوعی که به گفته متخصصان، ضرورت آغاز آموزش‌های سلامت از دوران دبیرستان و تداوم آن تا سالمندی را دوچندان می‌کند.

سلامت زنان، چرخه‌ای پیوسته از دوران بلوغ تا سالمندی است و به دلیل نقش اثرگذار آنان در سلامت خانواده و تربیت نسل آینده، اهمیتی فراتر از مراقبت‌های فردی دارد. پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، تشخیص به‌موقع بیماری‌های اختصاصی زنان، ارتقای سلامت باروری و حفظ توانمندی در سنین بالاتر، از جمله محورهایی است که باید در سیاست‌گذاری‌های نظام سلامت مورد توجه قرار گیرد.

بیماری‌های زنان؛ از اختلالات باروری تا بیماری‌های غیرواگیر

سودابه کاظمی، رئیس انجمن متخصصان زنان و زایمان ایران و عضو هیات‌مدیره سازمان نظام پزشکی تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار سلامت ایرنا با اشاره به تفاوت بیماری‌ها در سنین مختلف اظهار کرد: در دوران باروری، عفونت‌ها، بیماری‌های مرتبط با دستگاه تولیدمثل و خون‌ریزی‌های نامنظم از مشکلات شایع زنان است؛ در حالی که با افزایش سن، بیماری‌هایی مانند فشار خون، دیابت، سرطان‌ها و دیگر بیماری‌های غیرواگیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

به گفته وی، پیشگیری، غربالگری منظم و افزایش آگاهی زنان درباره علائم بیماری‌ها، نقش مهمی در تشخیص زودهنگام دارد. اصلاح سبک زندگی نیز از ضرورت‌های این مسیر است؛ زیرا چاقی می‌تواند زمینه‌ساز بسیاری از بیماری‌ها باشد.

کاظمی همچنین بر ضرورت مراقبت‌های دوران بارداری تأکید کرد و گفت زنان باید در این دوره به متخصصان یا مراکز بهداشت مراجعه کنند تا مشکلات احتمالی سلامت مادر و جنین به‌موقع شناسایی و درمان شود.

وی درباره ویروس اچ‌پی‌وی نیز با اشاره به نگرانی‌های ایجادشده در جامعه، بر ضرورت اطلاع‌رسانی علمی و پرهیز از ترس‌آفرینی تأکید کرد. به گفته او، واکسیناسیون اچ‌پی‌وی در کشورهایی به کاهش موارد مرگ‌ومیر ناشی از سرطان دهانه رحم کمک کرده و اجرای برنامه‌های واکسیناسیون می‌تواند در پیشگیری از این بیماری مؤثر باشد.

میان‌سالی و سالمندی؛ حلقه مغفول سلامت زنان

افزایش امید به زندگی و سالمند شدن جمعیت، توجه به سلامت زنان در میان‌سالی و سالمندی را ضروری‌تر کرده است. هدف نظام سلامت نباید صرفاً افزایش طول عمر باشد، بلکه حفظ کیفیت زندگی و توانمندی زنان در سال‌های بعدی زندگی نیز اهمیت دارد.

رئیس انجمن متخصصان زنان و زایمان ایران با تأکید بر این موضوع اظهار کرد که در کنار تقویت حمایت‌های اجتماعی، باید برای پیشگیری از بیماری و ناتوانی زنان برنامه‌ریزی کرد تا آنان بتوانند دوران میان‌سالی و سالمندی را با سلامت و استقلال بیشتری پشت سر بگذارند.

سواد سلامت؛ از آگاهی درباره باروری تا پیشگیری از ناباروری

تغییر سبک زندگی، کم‌تحرکی، استرس، مصرف غذاهای ناسالم و مواجهه با آلاینده‌های محیطی از جمله عواملی هستند که در بررسی سلامت باروری مورد توجه قرار می‌گیرند. در این میان، آگاهی از تأثیر سن بر باروری و شناخت عوامل مؤثر بر کاهش ذخیره تخمدان اهمیت ویژه‌ای دارد.

کاظمی با بیان اینکه برخی زنان پس از سال‌ها تأخیر در بارداری تازه برای بررسی وضعیت باروری مراجعه می‌کنند، گفت: افزایش سن می‌تواند احتمال بارداری را کاهش دهد و لازم است زنان پیش از به‌تعویق‌انداختن بارداری، اطلاعات لازم را درباره سلامت باروری خود دریافت کنند.

وی افزود: آموزش و اطلاع‌رسانی در این زمینه باید از دوران دبیرستان آغاز شود و انجمن‌های علمی نیز می‌توانند با حمایت وزارت بهداشت، در ارتقای آگاهی عمومی نقش مؤثری ایفا کنند.

آموزش سلامت دختران؛ برنامه‌ای مشترک میان بهداشت و آموزش‌وپرورش

سیدحامد برکاتی، معاون برنامه‌ریزی، پایش و ارزیابی عملکرد ستاد ملی جمعیت، با اشاره به پیگیری تغییر محتوای کتاب‌های درسی در چارچوب قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت گفت: وزارت آموزش‌وپرورش اعلام کرده است ۲۴۳ عنوان و سرفصل در کتاب‌های درسی پایه‌های مختلف تحصیلی در این زمینه در نظر گرفته می‌شود.

وی تأکید کرد که اصلاح محتوای آموزشی به‌تنهایی کافی نیست و معلمان و استادان نیز باید با نیازهای روز جامعه و موضوعاتی مانند اهمیت خانواده، جمعیت جوان، فرزندآوری به‌موقع و ناباروری آشنا باشند.

رضا سعیدی، رئیس مرکز جوانی جمعیت، سلامت خانواده و مدارس وزارت بهداشت نیز از همکاری این مرکز با اداره سلامت مدارس وزارت آموزش‌وپرورش خبر داد و گفت آموزش مراقبان سلامت مدارس و تولید محتوای متناسب با نیازهای دانش‌آموزان دختر از جمله برنامه‌های مورد توجه است. به گفته وی، آموزش نوجوانان باید با رعایت ظرافت‌های دوران بلوغ و با نظارت آموزش‌وپرورش انجام شود.

سعیدی همچنین با اشاره به آموزش‌های شش‌ساعته پیش از ازدواج در مراکز جامع سلامت اظهار کرد که این دوره‌ها می‌توانند فرصتی برای افزایش آگاهی زوجین درباره مسائل سلامت و اهمیت مراقبت‌های پزشکی باشند.

سلامت زنان؛ سرمایه‌گذاری برای نسل آینده

کارشناسان معتقدند ارتقای سلامت زنان به آموزش‌های مقطعی محدود نمی‌شود و باید از نوجوانی آغاز شده و در تمام مراحل زندگی ادامه یابد. آگاهی درباره بیماری‌های شایع، ضرورت غربالگری، اصلاح سبک زندگی، سلامت باروری و زمان مناسب مراجعه به پزشک، می‌تواند زمینه تشخیص زودهنگام بیماری‌ها و تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر را فراهم کند.

در این مسیر، همکاری وزارت بهداشت، آموزش‌وپرورش، مراکز جامع سلامت و انجمن‌های علمی اهمیت دارد. سرمایه‌گذاری بر آگاهی و سلامت زنان، تنها اقدامی برای پیشگیری از بیماری نیست؛ بلکه گامی اساسی برای حفظ سلامت خانواده، توانمندی نسل آینده و پویایی جامعه به شمار می‌رود./ ایرنا