خبر خوش بارشی برای پاییز؛ پدر علم هیدروژئولوژی ایران: بارش‌ها زودتر آغاز می‌شوند

به گزارش خبرگزاری رکنا، پدیده ال‌نینو بار دیگر به یکی از موضوعات مورد توجه رسانه‌ها تبدیل شده است؛ پدیده‌ای اقلیمی که می‌تواند الگوهای بارش و دما را در مناطق مختلف جهان تغییر دهد، اما آیا تقویت آن به معنای بارش‌های سیل‌آسا در ایران و پایان خشکسالی است؟

دکتر عزت‌الله رئیسی اردکانی، پدر علم هیدروژئولوژی ایران، در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر اینکه نمی‌توان صرفاً بر اساس ال‌نینو وقوع بارندگی‌های شدید در کشور را پیش‌بینی کرد، گفت پیش‌بینی‌های بلندمدت هواشناسی قطعیت بالایی ندارند و حتی در بهترین شرایط ممکن است میزان صحت آن‌ها حدود ۶۰ درصد باشد.

بارش‌های پاییزی زودتر آغاز می‌شوند؟

رئیسی اردکانی با اشاره به پیش‌بینی‌های مطرح‌شده درباره وقوع «سوپر ال‌نینو» اظهار کرد افزایش یک تا دو درجه‌ای دمای آب بخش شرقی اقیانوس آرام لزوماً به تغییرات گسترده اقلیمی در سراسر جهان منجر نمی‌شود. به گفته او، این پدیده ممکن است در مناطقی مانند پرو و اکوادور بارندگی‌های شدید و در استرالیا خشکسالی ایجاد کند، اما اثر آن بر ایران به مجموعه‌ای از عوامل جوی و اقلیمی وابسته است.

این محقق حوزه آب پیش‌بینی کرد بارش‌های پاییزی امسال نسبت به سال گذشته زودتر آغاز شوند. به گفته او، در صورت تحقق الگوی مورد انتظار، فعالیت سامانه‌های کلاسیک بارشی از حدود ۱۰ آبان تقویت می‌شود و مناطق غربی و جنوب غربی کشور نخستین مناطقی خواهند بود که بارش‌های مناسبی را تجربه می‌کنند. این سامانه‌ها ممکن است به‌تدریج مناطق مرکزی، از جمله تهران، را نیز تحت تأثیر قرار دهند.

او با تأکید بر اینکه بارندگی مناسب به معنای وقوع سیلاب در سراسر کشور نیست، ابراز امیدواری کرد استان‌های واقع در دامنه‌های زاگرس در ماه‌های آبان و آذر از بارش‌های بیشتری بهره‌مند شوند.

سیلاب‌های اخیر ارتباطی با ال‌نینو ندارند

رئیسی اردکانی درباره ارتباط سیلاب‌های اخیر در برخی استان‌های ایران و مناطق ترکیه با ال‌نینو تصریح کرد این رخدادها ناشی از سامانه‌های جوی و شرایط ناپایداری منطقه‌ای بوده‌اند و نمی‌توان آن‌ها را مستقیماً به این پدیده نسبت داد.

به گفته او، بارش‌های نقطه‌ای و همرفتی ممکن است در مدت یک تا دو ساعت حجم زیادی از باران و روان‌آب ایجاد کنند. پیش‌بینی چنین رخدادهایی به مدل‌های تخصصی و بررسی شاخص‌های ناپایداری جوی نیاز دارد؛ ازاین‌رو، سازمان هواشناسی باید ابزارهای دقیق‌تری برای شناسایی و پیش‌بینی سیلاب‌های محلی در اختیار داشته باشد.

نقش الگوهای جوی در بارندگی ایران

این استاد دانشگاه توضیح داد که هم‌زمانی چند الگوی دورپیوندی، از جمله نوسان مادن ـ جولیان، با سامانه‌های بارشی مناسب می‌تواند احتمال بارندگی‌های شدید را افزایش دهد. بررسی او درباره برخی سال‌های پربارش، از جمله سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، نیز بر اهمیت هم‌زمانی این عوامل تأکید دارد.

او همچنین احتمال داد قرار گرفتن نوسان شبه‌دوساله یا QBO در شرایط خاص، همراه با تغییرات فشار در قطب شمال و مناطق سیبری و چین، زمینه نفوذ توده‌های هوای سرد به ایران را فراهم کند. در صورت برخورد توده هوای سرد با سامانه بارشی مدیترانه‌ای، احتمال بارش برف سنگین در برخی مناطق وجود دارد.

هشدار درباره بزرگ‌نمایی پیش‌بینی‌ها

رئیسی اردکانی با انتقاد از اتکای بیش از اندازه به مدل‌های خارجی تأکید کرد ایران به مدل‌های بومی متناسب با ویژگی‌های اقلیمی خود نیاز دارد. به گفته او، پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت برای بازه حدود ۱۵ تا ۲۰ روز قابلیت اتکای بیشتری دارند و با افزایش فاصله زمانی، عدم قطعیت نیز بیشتر می‌شود.

او همچنین هشدار داد نباید احتمال وقوع یک پدیده را به پیش‌بینی قطعی سیلاب‌های گسترده تبدیل کرد. این محقق حوزه آب انتظار دارد بارندگی‌های پاییز تقویت شوند و زمستان نیز با یک یا دو نوبت بارش برف همراه باشد؛ بااین‌حال، معتقد است ال‌نینو به‌تنهایی عامل وقوع سیلاب‌های فراگیر در ایران نخواهد بود.

رئیسی اردکانی در عین حال پیش‌بینی کرد تابستان سال آینده ممکن است از نظر دمایی گرم‌تر و ناهنجارتر از تابستان امسال باشد؛ موضوعی که به گفته او، برای ارزیابی دقیق به مطالعات منطقه‌ای بیشتر نیاز دارد./ دیارمیرزا