سالمندان از تبعیض سنی می‌گویند، سالمند به ترحم نیاز ندارد

به گزارش خبرگزاری رکنا، سالمندان سال‌ها در خانواده و جامعه نقش‌آفرینی کرده‌اند و تجربه‌های ارزشمندی در حوزه‌های مختلف زندگی دارند. بنابراین توجه به آنان نباید تنها به تأمین نیازهای درمانی، معیشتی و مراقبتی محدود شود. احترام، کرامت، استقلال و حق اظهارنظر نیز از نیازهای اساسی این گروه است.

یکی از جلوه‌های کمتر دیده‌شده تبعیض سنی، محدود کردن سالمندان به تصویری کلیشه‌ای از «سالمند بودن» است. گویی رنگ‌های شاد، لباس‌های زیبا، موسیقی، سفر، یادگیری و تفریح فقط متعلق به جوانان است، در حالی که سالمندان نیز دل دارند، سلیقه دارند و حق دارند آن‌گونه که دوست دارند لباس بپوشند و از زندگی لذت ببرند، اگر سالمندی دوست دارد لباس رنگارنگ بپوشد، موسیقی گوش کند، به سینما برود یا در یک فعالیت هنری شرکت کند، نباید به دلیل سنش با نگاه تمسخرآمیز مواجه شود.

حتی ممکن است یک سالمند علاقه‌مند باشد زبان جدیدی یاد بگیرد، در دوره آموزش موسیقی شرکت کند، نقاشی بیاموزد یا حتی دوباره به دانشگاه برگردد و در یک رشته دانشگاهی تحصیل کند. اما گاهی چنین انتخاب‌هایی با واکنش‌هایی مانند «در این سن دیگر چه نیازی به درس خواندن داری؟»، «یک نگاه به سن و سالت بینداز»، «این کارها برای جوان‌ها است» یا «سر پیری و معرکه گیری» روبرو می‌شوند. این نگاه‌ها اگرچه ممکن است از نظر گوینده شوخی یا بی‌اهمیت به نظر برسند، اما می‌توانند اشتیاق سالمند برای یادگیری و حضور اجتماعی را از بین ببرند.

هیچ سنی نباید پایان یادگیری، تجربه کردن یا دنبال کردن علاقه‌های شخصی باشد، سالمندی می‌تواند دوره‌ای برای کشف دوباره علاقه‌هایی باشد که شاید فرد در سال‌های جوانی به دلیل کار، مسئولیت‌های خانوادگی یا محدودیت‌های دیگر فرصت دنبال کردن آنها را نداشته است.

مداخله در زندگی سالمند با نیت حمایت

یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای مقابله با تبعیض سنی، تغییر نگاه جامعه به سالمندان است، سالمند نباید صرفا فردی نیازمند مراقبت تلقی شود؛ بلکه باید به عنوان انسانی دارای تجربه، دانش، خاطره و قدرت تصمیم‌گیری دیده شود. در بسیاری از مسائل خانوادگی و اجتماعی، لازم است نظر سالمندان پرسیده شود و مهم‌تر از آن، این نظر واقعاً در تصمیم‌گیری‌ها مورد توجه قرار گیرد./ ایرنا 

احترام به سالمندان به معنای تصمیم‌گیری به جای آنها نیست، گاهی حتی با نیت حمایت، خانواده‌ها یا مسئولان بدون آنکه نظر سالمند را جویا شوند، درباره محل زندگی، شیوه مراقبت، درمان، امور مالی یا سایر مسائل مربوط به او تصمیم می‌گیرند، چنین رویکردی می‌تواند احساس بی‌اختیاری و کنار گذاشته شدن را در سالمند ایجاد کند، حمایت واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که سالمند در تصمیم‌های مربوط به زندگی خود، تا حد امکان، صاحب صدا و انتخاب باشد.

از سوی دیگر، جامعه نیز باید از ظرفیت سالمندان استفاده کند. تجربه آنان می‌تواند در انتقال دانش و مهارت به نسل‌های جوان، فعالیت‌های اجتماعی، مشاوره، آموزش و حتی تصمیم‌سازی‌های مرتبط با مسائل سالمندی مورد استفاده قرار گیرد. سالمندان تنها دریافت‌کنندگان خدمات نیستند؛ آنان می‌توانند بخشی از راه‌حل مسائل جامعه باشند.

تبعیض سنی در ساده‌ترین موقعیت‌های روزمره

گاهی تبعیض سنی حتی در ساده‌ترین موقعیت‌های روزمره خود را نشان می‌دهد؛ در مهمانی‌ها و جمع‌های خانوادگی، وقتی صحبت سالمند نادیده گرفته می‌شود و گفت‌وگوی دیگران بدون توجه به او ادامه پیدا می‌کند.

ممکن است سالمندی درباره موضوعی تخصصی سال‌ها تجربه و دانش داشته باشد، اما چون سن بالاتری دارد، نظرش جدی گرفته نشود یا حتی پیش از آنکه حرفش را کامل کند، دیگران صحبت را به موضوع دیگری بکشانند.

گاهی نیز در جمع، پرسش‌ها و تصمیم‌ها مستقیما از جوان‌ترها پرسیده می‌شود، در حالی که سالمند حاضر در همان جمع می‌تواند تجربه و دانشی ارزشمند درباره آن موضوع داشته باشد، شنیده نشدن سالمندان فقط به معنای سکوت کردن آنها نیست؛ گاهی آنها حرف می‌زنند، اما جامعه به سخنانشان گوش نمی‌دهد.

احترام واقعی آن است که وقتی سالمندی صحبت می‌کند، مکث کنیم، گوش بدهیم و اجازه دهیم حرفش را کامل کند؛ نه اینکه صرفاً به دلیل سنش، سخنان او را کم‌اهمیت‌تر از دیگران بدانیم، سالمندان نباید در جمع حضور داشته باشند اما احساس کنند دیده نمی‌شوند، حضور اجتماعی زمانی معنا دارد که صدای فرد نیز شنیده شود.

استاد گروه آموزشی سالمندشناسی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی با انتقاد از نگاه صرفا درمان‌محور به سالمندان معتقد است: گاهی تصور می‌کنیم اگر برای سالمند به اندازه کافی دارو تهیه کنیم، کفایت می‌کند؛ در حالی که عدم توجه به سالمندان بسیار شایع است.

یداله ابوالفتحی ممتاز تصریح کرد: برخی سالمندان می‌گویند « اطرافیان من را آدم حساب نمی‌کنند»، بیشتر مواقع تلاش می‌کنیم بهترین پزشک را برای سالمندان پیدا کنیم، اما توجه بیشتر به سالمندان بسیار مهم است.  سالمند به ترحم نیاز ندارد و آنچه برای او اهمیت دارد، احترام است، اغلب سالمندان با تبعیض سنی مواجه می‌شوند و لازم است این مساله در جامعه مورد توجه جدی قرار گیرد.

سالمندی پایان زندگی اجتماعی نیست

مبارزه با تبعیض سنی نیز تنها وظیفه خانواده‌ها نیست. دستگاه‌های اجرایی، مراکز درمانی، رسانه‌ها، محیط‌های کاری و نهادهای اجتماعی همگی در شکل‌گیری نگاه جامعه به سالمندی نقش دارند، لازم است در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌هایی که به طور مستقیم بر زندگی سالمندان تأثیر می‌گذارد، صدای خود آنان شنیده شود و حضور نمایندگان سالمندان در فرآیند تصمیم‌گیری جدی گرفته شود.

جامعه‌ای که به سالمندان احترام می‌گذارد، در واقع به آینده خود احترام گذاشته است؛ زیرا همه انسان‌ها در صورت طول عمر، روزی سالمند خواهند شد. نوع رفتار امروز ما با سالمندان، تصویری از جامعه‌ای است که می‌خواهیم فردا در دوران سالمندی خود در آن زندگی کنیم.

بنابراین توجه به سالمندان نباید به مناسبت‌های خاص یا اقدامات مقطعی محدود شود. آنان بیش از هر چیز به دیده شدن، شنیده شدن، احترام و حفظ کرامت نیاز دارند. باید از خود سالمندان بپرسیم چه می‌خواهند، نظرشان را بشنویم و در حد امکان، آن را در تصمیم‌ها و سیاست‌های مرتبط با زندگی‌شان به کار بگیریم. سالمندی پایان زندگی اجتماعی نیست؛ می‌تواند آغاز فصل تازه‌ای از یادگیری، تجربه، شادی و مشارکت باشد./ ایرنا