ایران روی یک میلیون گنج؛ چرا فقط ۴۳ هزار اثر ثبت ملی شده‌اند؟

به گزارش خبرگزاری رکنا، ایران روی گنجینه‌ای نشسته که شاید کمتر کشوری در جهان مشابه آن را در اختیار داشته باشد. وزیر میراث فرهنگی می‌گوید بیش از یک میلیون اثر تاریخی در کشور شناسایی شده است؛ اما از این مجموعه عظیم، حدود ۴۳ هزار اثر در فهرست آثار ملی قرار گرفته‌اند.

این دو عدد وقتی جداگانه بیان شوند هر دو افتخارآمیز به نظر می‌رسند؛ اما وقتی کنار یکدیگر قرار می‌گیرند، یک سؤال بزرگ ایجاد می‌کنند:
سرنوشت صدها هزار اثر تاریخی شناسایی‌شده‌ای که هنوز ثبت ملی نشده‌اند چیست؟
یک میلیون داریم؛ چندتایشان شناسنامه کامل دارند؟
ثبت ملی صرفاً اضافه شدن نام یک بنا یا محوطه به یک فهرست نیست.
شناخت دقیق، مستندسازی، تعیین عرصه و حریم در موارد لازم و ایجاد پشتوانه حقوقی و حفاظتی برای آثار تاریخی، بخشی از فرآیندی است که می‌تواند امکان حفاظت مؤثرتر از میراث کشور را فراهم کند.
وزیر میراث فرهنگی اخیراً گفته ایران بیش از یک میلیون اثر تاریخی شناسایی‌شده، ۴۳ هزار اثر ثبت ملی و ۳۰ اثر ثبت جهانی دارد.
بنابراین فاصله میان ظرفیت شناسایی‌شده و آثار ثبت ملی بسیار بزرگ است.
سؤال اینجاست:
با سرعت فعلی، تکمیل پرونده این گنجینه چند سال زمان خواهد برد؟
فقط ثبت نکنیم؛ میراث را به ثروت فرهنگی تبدیل کنیم
اما فرض کنیم فردا تعداد بسیار بیشتری از آثار تاریخی کشور ثبت شد.
بعد چه؟
آیا گردشگر ایرانی و خارجی می‌تواند آنها را پیدا کند؟
آیا تصویر، موقعیت، تاریخچه و اطلاعات معتبر آنها به زبان‌های مختلف در دسترس است؟
آیا مسیر دسترسی و ظرفیت گردشگری آثار مشخص شده است؟
آیا بخش خصوصی می‌تواند در اطراف ظرفیت‌های قابل بهره‌برداری آنها خدمات گردشگری ایجاد کند؟
اینجاست که میراث فرهنگی می‌تواند از یک «فهرست اداری» به یک ظرفیت واقعی فرهنگی و اقتصادی تبدیل شود.
جهان امروز مقصد را اول در موبایل می‌بیند
این موضوع با تحول رفتار گردشگران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
بررسی‌های بین‌المللی اخیر نشان می‌دهد شبکه‌های اجتماعی اکنون بخش مهمی از فرآیند انتخاب و برنامه‌ریزی سفر شده‌اند؛ در یک پژوهش، ۶۳ درصد مسافران از آنها برای الهام گرفتن درباره مقصد و ۵۶ درصد برای یافتن تجربه‌ها، رستوران‌ها و فعالیت‌های مقصد استفاده می‌کنند.
وزیر میراث فرهنگی نیز پیش‌تر بر ضرورت دیجیتالی‌سازی گردشگری تأکید کرده و گفته بود بخش بزرگی از اطلاعات مورد استفاده گردشگران برای انتخاب مقصد از ابزارهای هوشمند به دست می‌آید.
بنابراین رقابت گردشگری دیگر فقط در فرودگاه و هتل اتفاق نمی‌افتد.
رقابت از صفحه تلفن همراه گردشگر آغاز می‌شود.
یک «نقشه دیجیتال میراث ایران» بسازید
پیشنهاد مشخص است، وزارت میراث فرهنگی می‌تواند پروژه‌ای ملی برای ایجاد یک پایگاه عمومی و چندزبانه از میراث ایران تعریف کند.
هر اثر تاریخی قابل معرفی، متناسب با ملاحظات حفاظتی، یک صفحه استاندارد داشته باشد؛ شامل تصویر، تاریخچه، استان و شهرستان، وضعیت ثبت، مسیر دسترسی در موارد مناسب، ظرفیت بازدید و جاذبه‌های گردشگری اطراف آن.
البته اطلاعات حساس مربوط به محوطه‌هایی که انتشار موقعیت آنها خطر حفاری غیرمجاز یا آسیب ایجاد می‌کند نباید عمومی شود.
اما بخش عظیمی از میراث قابل بازدید کشور می‌تواند وارد یک ویترین دیجیتال قدرتمند شود.
گنجی که جهان آن را نبیند، قدرت نرم نمی‌سازد
ایران برای معرفی تمدن خود کمبود محتوا ندارد.
مشکل اصلی تبدیل این سرمایه تاریخی به یک روایت قابل دسترس برای جهان است.
وقتی وزیر میراث فرهنگی از یک میلیون اثر تاریخی سخن می‌گوید، این عدد نباید فقط در سخنرانی‌ها تکرار شود.
باید بتوان اثر اقتصادی و فرهنگی آن را دید.
چند اثر مستندسازی شده‌اند؟
چند اثر پرونده دیجیتال استاندارد دارند؟
چند اثر به چند زبان معرفی شده‌اند؟
چند اثر قابلیت بازدید دارند؟
و چه تعداد گردشگر به واسطه معرفی این آثار جذب شده‌اند؟
از وزارت میراث یک عدد دیگر می‌خواهیم
عدد «یک میلیون اثر تاریخی» بسیار بزرگ و افتخارآمیز است.
عدد «۴۳ هزار اثر ثبت ملی» نیز مشخص است.
حالا وزارت میراث فرهنگی یک عدد دیگر منتشر کند:
از این گنجینه عظیم، چند اثر دارای پرونده دیجیتال استاندارد و قابل معرفی به گردشگر ایرانی و خارجی هستند؟
ایران تاریخ کم ندارد.
تمدن کم ندارد.
اثر تاریخی هم کم ندارد.
آنچه امروز نیاز داریم، تبدیل این سرمایه عظیم به روایت، حفاظت، گردشگری و قدرت نرم است.
یک میلیون اثر تاریخی داریم؛ وقت آن رسیده جهان بتواند بخش بسیار بزرگ‌تری از این یک میلیون را ببیند./ بولتن نیوز