سگ‌های پرسه‌ زن در ایران به ۲.۵ میلیون قلاده رسید؛ فقط ۲۰۴ مرکز نگهداری فعال است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  برآوردهای موجود از حضور حدود ۲.۵ میلیون سگ پرسه‌زن در کشور حکایت دارد؛ آماری که به گفته سعیدرضا جندقیان، مدیرکل دفتر محیط‌زیست و خدمات شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، ممکن است حتی کمتر از جمعیت واقعی باشد. در مقابل، تنها ۲۰۴ مرکز نگهداری سگ در کشور فعال است؛ ظرفیتی که فاصله قابل‌توجهی با ابعاد مسئله دارد.

ابعاد این چالش نشان می‌دهد مسئله سگ‌های پرسه‌زن را نمی‌توان صرفاً با افزایش ظرفیت مراکز نگهداری یا جمع‌آوری حیوانات مدیریت کرد. بخشی از کارشناسان، ریشه این وضعیت را در عواملی مانند دسترسی سگ‌ها به منابع غذایی، مدیریت پسماند، گسترش حاشیه‌نشینی و نبود برنامه‌ای یکپارچه برای کنترل جمعیت می‌دانند.

پسماند؛ حلقه مهم در افزایش جمعیت سگ‌ها

یکی از عوامل مؤثر در افزایش حضور سگ‌های پرسه‌زن، دسترسی آسان آنها به پسماندهای غذایی است. رها شدن زباله در حاشیه شهرها، اطراف مناطق مسکونی و برخی نقاط کم‌برخوردار، منابع غذایی پایداری برای این حیوانات ایجاد می‌کند و می‌تواند به تجمع آنها در این مناطق منجر شود.

از این منظر، مدیریت پسماند تنها یک موضوع خدمات شهری نیست و می‌تواند در کنترل جمعیت سگ‌های پرسه‌زن نیز نقش داشته باشد. جمع‌آوری منظم زباله، جلوگیری از دسترسی حیوانات به پسماندهای غذایی و ساماندهی محل‌های انباشت زباله، از اقداماتی است که می‌تواند همزمان آثار بهداشتی و زیست‌محیطی داشته باشد.

۲۰۴ مرکز برای جمعیتی چندمیلیونی

در شرایطی که جمعیت سگ‌های پرسه‌زن حدود ۲.۵ میلیون قلاده برآورد می‌شود، فعالیت ۲۰۴ مرکز نگهداری در سراسر کشور نشان می‌دهد مدل مبتنی بر جمع‌آوری و نگهداری دائمی، با محدودیت جدی ظرفیت و منابع روبه‌روست.

جندقیان همچنین از اجرای طرح پایش یک‌ساله با استفاده از متخصصان خبر داده است؛ اقدامی که در صورت اجرای سراسری می‌تواند تصویری دقیق‌تر از تعداد، پراکندگی و وضعیت سگ‌های پرسه‌زن در کشور ارائه کند.

از نگهداری دائمی تا کنترل جمعیت

یکی از بحث‌های مطرح در مدیریت این پدیده، حرکت از نگهداری طولانی‌مدت به سمت کنترل جمعیت و پیشگیری از افزایش آن است. واکسیناسیون، عقیم‌سازی، شناسایی مناطق پرتراکم و اجرای برنامه‌های کنترل جمعیت تحت نظارت دامپزشکی، از جمله روش‌هایی است که در برخی برنامه‌های مدیریت حیوانات بدون صاحب مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در کنار این اقدامات، نقش سازمان‌های مردم‌نهاد و گروه‌های محلی نیز می‌تواند در اجرای برنامه‌های واکسیناسیون، عقیم‌سازی و مراقبت از حیوانات پررنگ باشد؛ مشروط بر آنکه فعالیت آنها تحت نظارت نهادهای مسئول و ضوابط دامپزشکی انجام شود.

مسئله‌ای که نیازمند آمار دقیق و برنامه ملی است

با وجود برآوردهای موجود، نبود آمار دقیق و به‌روز از تعداد و پراکندگی سگ‌های پرسه‌زن، یکی از چالش‌های برنامه‌ریزی در این حوزه است. اجرای طرح پایش یک‌ساله می‌تواند نخستین گام برای دستیابی به چنین تصویری باشد.

با این حال، مدیریت این پدیده تنها به جمع‌آوری حیوانات محدود نمی‌شود. مدیریت پسماند، کنترل منابع غذایی، پیشگیری از تولیدمثل بی‌رویه، واکسیناسیون و همکاری میان شهرداری‌ها، دستگاه‌های محیط‌زیستی، دامپزشکی و گروه‌های مردمی، مجموعه اقداماتی است که می‌تواند در شکل‌گیری یک برنامه منسجم برای کنترل جمعیت سگ‌های پرسه‌زن نقش داشته باشد.