۹۵ درصد آتش‌سوزی‌های جنگلی و مرتعی کشور منشا انسانی دارد/ بررسی علل حریق و کمبودهای حفاظتی در گفت وگو با معاون یگان حفاظت منابع طبیعی کشور

به  گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، آتش سوزی در جنگل های ماهور میلاتی ممسنی پس از هشت روز تلاش مهار شد. این حریق گسترده که بار دیگر زاگرس را درگیر ساخت، بهانه ای شد تا در گفت وگو با ابراهیم پیرزادیان، جانشین و معاون فنی یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، موضوع آتش سوزی های عمدی، چالش های اطفای حریق و وضعیت نیروهای جنگلبان مورد بررسی قرار گیرد.

پیرزادیان در پاسخ به پرسشی درباره علت آتش سوزی های متعدد اخیر در نقاط مختلف کشور و شائبه عمدی بودن آن ها گفت: بیش از ۹۵ درصد حریق هایی که در عرصه های منابع طبیعی از جمله جنگل ها، مراتع و بیابان ها رخ می دهد، منشا انسانی دارد و تنها حدود پنج درصد ناشی از عوامل اقلیمی و توپوگرافی است.

وی در تفکیک عوامل انسانی افزود: بخشی از این موارد سهوی است و به دلیل بی توجهی، ندانم کاری و خاموش نکردن کامل آتش توسط گردشگران اتفاق می افتد. بخش دیگر نیز ناشی از برخی باورهای غلط میان کشاورزان در سراسر کشور است که پس چر مزارع را به بهانه آماده سازی برای کشت بعدی به آتش می کشند. این اقدام مغایر با قانون سازمان جنگل ها مصوب سال ۱۳۴۶، قانون هوای پاک و سایر مقررات کشور است. کشاورزان کنترل این آتش را از دست می دهند و به دلیل نبود نظارت و امکانات کافی، شعله ها به مراتع و جنگل های همجوار سرایت می کند که مهار آن برای جنگلبانان بسیار دشوار می شود؛ به ویژه اگر اطلاع رسانی دیر صورت گیرد یا فاصله تا محل حادثه زیاد باشد.

معاون فنی یگان حفاظت منابع طبیعی کشور با اشاره به اختلافات محلی به عنوان یکی دیگر از ریشه های آتش سوزی های عمدی گفت: باورهای نادرست درباره مالکیت عرفی و همچنین اختلافات قومی و قبیله ای بر سر حدود اراضی، از دیگر عوامل بروز آتش سوزی است. بر اساس قانون ملی شدن جنگل ها مصوب سال ۱۳۴۱، تمامی عرصه ها با چارچوب های قانونی ملی اعلام شده اند و طبق ماده ۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع، تفکیک اراضی زراعی مردم از منابع ملی صورت می گیرد. با این حال، اختلافات ملکی همچنان در برخی مناطق وجود دارد که در این زمینه با دادگاه های صلح و سازش و دادگستری استان ها برای حل و فصل پرونده ها جلسات مستمری برگزار شده است.

پیرزادیان در واکنش به طرح مباحثی پیرامون ارتباط آتش سوزی ها با کشت غیرمجاز مواد مخدر در برخی اراضی جنگلی و کوهستانی تصریح کرد: ستاد مبارزه با مواد مخدر به طور مستقیم پیگیر این موضوع است و افراد متخلف را شناسایی و دستگیر می کند و عرصه ها امحا می شوند. آتش سوزی جنگل ها ارتباطی به موضوع کشت مواد مخدر ندارد. تاکنون حدود ۱۵ نفر از عاملان آتش سوزی در عرصه ها در سراسر کشور شناسایی، دستگیر و تحویل دستگاه قضایی شده اند. این اقدامات با همکاری ۵۴۷ هزار همیار طبیعت صورت می گیرد که از طریق سامانه های ۱۳۹ و ۱۵۰۴ تخلفات و حریق ها را گزارش می دهند.

وی درباره وضعیت آماری حریق های سال جاری اظهار کرد: آمار دقیقی در حال حاضر ندارم، اما به طور کلی آتش سوزی ها نسبت به سال گذشته روند کاهشی داشته است. همراهی مردم، ارتقای آموزش ها، آماده باش مداوم نیروها و فعالیت شبانه روزی سامانه های امدادی در این کاهش نقش داشته است. افزون بر این، با همکاری شرکت های دانش بنیان از سامانه های ماهواره ای بهره می بریم که هر چهار روز یک بار نقاط با احتمال بالای وقوع حریق را مشخص می کند و ما تجهیزات را در آن کانون ها متمرکز می کنیم.

جانشین یگان حفاظت سازمان منابع طبیعی کشور در خصوص کمبود نیروی جنگلبان نسبت به وسعت تحت حفاظت گفت: اگر نگاه سنتی به حفاظت داشته باشیم، با کمبود نیرو مواجه هستیم؛ اما رویکرد سازمان به سمت استفاده از فناوری های نوین و هوشمندسازی رفته است. بر اساس طرح جامع، ۴۰۸ دستگاه دوربین پایشی برای کل کشور جانمایی شده که در فاز اول ۶۲ دستگاه خریداری شده و در حال نصب است. هر دوربین محدوده ای به وسعت ۵۰۰ هزار هکتار را پوشش می دهد و تصاویر آن به شبکه مانیتورینگ شهرستان، استان و ستاد مرکزی متصل می شود تا پایش ها به صورت لحظه ای انجام گیرد.

وی پیرامون موانع ناشی از تحریم ها در تامین تجهیزات فنی افزود: مشکلی در تامین تجهیزات وجود ندارد و ابزارهای انفرادی و گروهی در اختیار نیروها قرار گرفته است. اخیرا نیز یگان پهپادی راه اندازی شده و با همراهی سازمان مدیریت بحران و سازمان برنامه و بودجه، ریزپرنده ها برای پایش های هوایی به کار گرفته می شوند.

پیرزادیان در پاسخ به انتقادات مطرح شده درباره تاخیر در امدادرسانی هوایی و مهار چند روزه حریق در مناطقی مانند ماهور میلاتی توضیح داد: تاخیرها به دلیل شرایط سخت توپوگرافی و اقلیمی است. در مناطقی که شیب صد درصدی دارند، جاده دسترسی مطلقا وجود ندارد و بالگرد نیز امکان فرود ندارد. از سوی دیگر، وزش بادهای شدید سبب فوران شعله ها می شود و دسترسی نیروها و انتقال تجهیزات اطفای حریق را با سختی بسیار روبرو می کند. با این حال، نیروهای مردمی، محیط زیست و جنگلبانان به صورت شبانه روزی در صحنه حضور دارند.

وی در پایان در پاسخ به سوالی پیرامون نقش حقوق و دستمزد در انگیزه جنگلبانان تاکید کرد: میزان دریافتی پرسنل بر اساس قوانین مصوب و مقررات کار پرداخت می شود و تلاش شده مطالبات به صورت کامل پرداخت شود. هرچند مسائل معیشتی اهمیت دارد، اما نوع حفاظت جنگلبانان ما وابسته به مسائل مالی نیست و انگیزه اصلی این افراد عرق ملی و علاقه مندی به طبیعت است که سبب شده فراتر از توان خود برای حفاظت از منابع طبیعی فداکاری کنند.