الزام شهرداری تهران به احداث پناهگاه و رعایت الزامات پدافند غیرعامل

به گزارش رکنا، در جریان چهارصد و بیست و هشتمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران، موضوع «الزام شهرداری تهران به احداث و بهره‌برداری از پناهگاه‌ها و فضاهای امن شهری و رعایت الزامات پدافند غیرعامل در ساختمان‌ها و طرح‌های شهری» مورد بررسی قرار گرفت.

زهرا شمس‌احسان عضو شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به شرایط خاص پایتخت اظهار کرد: تهران با مجموعه‌ای از مخاطرات طبیعی، انسان‌ساخت و تهدیدهای جدید مواجه است که در صورت وقوع می‌تواند در مدت کوتاهی خسارات قابل توجهی به شهروندان و زیرساخت‌ها وارد کرده و روند ارائه خدمات شهری را مختل کند.

وی تراکم بالای جمعیت، استقرار مراکز حساس و حیاتی کشور در پایتخت و همچنین جمعیت شناور روزانه تهران را از جمله عواملی دانست که میزان آسیب‌پذیری شهر در زمان بحران را افزایش می‌دهد و افزود: این شرایط ضرورت تدوین یک برنامه منسجم برای ارتقای ایمنی شهری و توجه جدی‌تر به پدافند غیرعامل را بیش از گذشته نشان می‌دهد.

شمس‌احسان با اشاره به کمبود جدی زیرساخت‌های پناهگاهی در تهران گفت: ظرفیت موجود برای پاسخگویی به نیاز جمعیت ساکن و شناور پایتخت کافی نیست و باید برای جبران این کمبود، اقدامات عملی و سریع در دستور کار قرار گیرد.

به گفته وی، استفاده از ظرفیت‌هایی مانند ایستگاه‌های مترو، پارکینگ‌های عمومی و طبقاتی و دیگر فضاهای زیرسطحی می‌تواند یکی از راهکارهای مؤثر برای ایجاد پناهگاه‌های چندمنظوره باشد؛ البته اجرای این برنامه نیازمند تعیین سازوکارهای قانونی مشخص، ضوابط اجرایی روشن و ضمانت‌های لازم است.

ضرورت بازنگری ضوابط ساخت‌وساز

عضو شورای شهر تهران همچنین بر ضرورت هماهنگ‌سازی ضوابط ساخت‌وساز با الزامات پدافند غیرعامل تأکید کرد و گفت: تجربه بحران‌ها و درگیری‌های منطقه‌ای در سال‌های اخیر، از جمله جنگ‌های کوتاه‌مدت و شدید، اهمیت پیش‌بینی فضاهای امن و پناهگاهی را بیش از پیش نمایان کرده است.

وی افزود: افزایش آمادگی شهر در برابر سناریوهای مختلف بحران، ایجاد رویه واحد برای احداث و بهره‌برداری از پناهگاه‌ها و همچنین افزایش تاب‌آوری تهران در برابر تهدیدهای طبیعی، زیرساختی و امنیتی، از جمله دلایلی است که ضرورت تصویب این طرح را نشان می‌دهد.

شمس‌احسان در تشریح انواع پناهگاه‌ها اظهار کرد: پناهگاه شهری عمومی، سازه‌ای ایمن و مقاوم است که برای شرایط بحرانی ناشی از جنگ پیش‌بینی می‌شود و معمولاً در نقاط پرتردد، محلات مسکونی و مراکز خدمات عمومی احداث خواهد شد تا بیشترین میزان دسترسی را برای شهروندان فراهم کند.

وی درباره پناهگاه‌های خصوصی نیز توضیح داد: این فضاها در داخل یا مجاورت ساختمان‌های مسکونی، تجاری، اداری یا صنعتی ایجاد می‌شوند و استفاده از آنها معمولاً در اختیار ساکنان، کارکنان یا مجموعه‌ای مشخص قرار دارد.

به گفته عضو شورای شهر، زیرزمین‌ها، پارکینگ‌ها، بخش‌های مقاوم‌سازی‌شده ساختمان‌ها و اتاق‌های ایزوله می‌توانند بخشی از ظرفیت پناهگاه‌های خصوصی را تشکیل دهند. همچنین در برخی مراکز زیرساختی و واحدهای صنعتی نیز می‌توان فضاهایی با مقاومت بالاتر را برای این منظور در نظر گرفت.

وی پناهگاه چندمنظوره را نیز فضایی دانست که در شرایط عادی برای فعالیت‌های عمومی، اجتماعی یا خدماتی استفاده می‌شود اما در زمان بحران قابلیت تبدیل شدن به محل امن برای شهروندان را دارد.

شمس‌احسان درباره مفهوم «فضای امن» نیز گفت: این فضا باید نسبت به سایر بخش‌های ساختمان، در برابر آثار ناشی از انفجار و دیگر خطرات احتمالی مقاومت بیشتری داشته باشد و تا حد امکان به صورت چندمنظوره طراحی و مورد استفاده قرار گیرد.

اختصاص اعتبار برای ایجاد پناهگاه‌های شهری

عضو شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به تکالیف شهرداری در این طرح گفت: شهرداری باید به صورت سالانه ضوابط اجرایی، دستورالعمل‌ها و سازوکارهای مربوط به مکان‌یابی، تعیین سرانه، نحوه اجرا، بهره‌برداری و بازرسی پناهگاه‌ها و فضاهای امن را به‌روزرسانی کند.

وی همچنین با استناد به ماده ۲۰ اساسنامه سازمان پدافند غیرعامل اظهار کرد: شهرداری تهران باید دست‌کم دو درصد از اعتبارات مربوط به طرح‌های تملک دارایی و سایر منابع را برای احداث و بهره‌برداری از پناهگاه‌های عمومی و اجرای برنامه‌های پدافند غیرعامل اختصاص دهد و برنامه اجرایی آن را در بودجه سالانه پیش‌بینی و به شورای شهر ارائه کند.

شمس‌احسان همچنین بر لزوم شناسایی و اولویت‌بندی محلات تهران برای احداث پناهگاه‌های عمومی تأکید کرد و گفت: این فضاها می‌توانند در ایستگاه‌های مترو، تونل‌ها، فضاهای زیرسطحی، پارکینگ‌های عمومی و زیرزمینی، مراکز خدماتی و عمومی دارای ظرفیت مناسب، زیرگذرها و سایر مکان‌هایی که از شرایط ایمنی لازم برخوردارند، ایجاد شوند.

وی نصب تابلوهای شهری برای معرفی پناهگاه‌های عمومی و مشخص کردن مسیرهای دسترسی به آنها را نیز ضروری دانست.

تعیین تکلیف پناهگاه‌های مدارس

عضو شورای شهر تهران درباره پناهگاه‌های مدارس نیز گفت: از آنجا که این اماکن در اختیار شهرداری نیستند، باید با وزارت آموزش و پرورش تفاهم‌نامه‌ای برای استفاده از ظرفیت آنها در شرایط بحران منعقد شود و در صورت تأیید کارشناسی، اقدامات لازم برای بهسازی و تجهیز آنها انجام گیرد.

وی همچنین بر بررسی امکان استفاده عمومی از پارکینگ مجتمع‌های تجاری و پارکینگ‌های عمومی با مالکیت خصوصی در شرایط اضطراری تأکید کرد.

شمس‌احسان افزود: در اراضی ذخیره توسعه و نوسازی شهر تهران نیز لازم است در سهم خدمات عمومی، فضاهایی برای احداث پناهگاه‌های عمومی چندمنظوره پیش‌بینی شود.

مخالفت با بازسازی پناهگاه‌های قدیمی مدارس

در ادامه جلسه، علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، درباره وضعیت پناهگاه‌های مدارس گفت: بخش عمده این پناهگاه‌ها در طول سال‌های گذشته از بین رفته‌اند و بازسازی موارد باقی‌مانده نیز به دستورالعمل‌های حاکمیتی نیاز دارد.

وی با اشاره به ظرفیت محدود این فضاها اظهار کرد: حتی در صورت احیای ۱۸۱ پناهگاه موجود در مدارس، ظرفیت ایجادشده حدود ۱۸ هزار نفر خواهد بود که در مقایسه با جمعیت تهران رقم بسیار ناچیزی محسوب می‌شود.

نصیری پیشنهاد کرد الزام شهرداری برای بازسازی پناهگاه‌های قدیمی مدارس از متن طرح حذف شود و افزود: پیش‌بینی پناهگاه در مدارس جدید، در صورت رعایت استانداردها و الزامات لازم، اقدام مناسبی است؛ اما احیای پناهگاه‌های قدیمی از نظر کارشناسی قابل توصیه نیست.

وی همچنین بر ضرورت استفاده از ادبیات دقیق‌تر در اشاره به جنگ‌های اخیر تأکید کرد.

محمد آخوندی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران نیز با اشاره به تغییر ماهیت تهدیدها در جنگ‌های اخیر، بر لزوم استفاده از فضاهای مقاوم و ایمن برای حفاظت از شهروندان تأکید کرد.

مهدی چمران، رئیس شورای اسلامی شهر تهران، نیز گفت پناهگاه‌هایی که در مدارس و فضاهای سبز احداث می‌شوند باید ضمن رعایت الزامات ایمنی، قابلیت استفاده چندمنظوره داشته باشند.

وی درباره استفاده از مساجد به عنوان محل امن نیز اظهار کرد: مسجد به خودی خود نمی‌تواند پناهگاه محسوب شود و در صورت قرار گرفتن در معرض حمله، ایمنی لازم را نخواهد داشت؛ بنابراین تنها مساجدی که دارای فضای زیرسطحی مناسب باشند می‌توانند در این زمینه مورد توجه قرار گیرند.

در پایان، ادامه بررسی طرح الزام شهرداری تهران به احداث و بهره‌برداری از پناهگاه‌ها و فضاهای امن شهری و رعایت الزامات پدافند غیرعامل در ساختمان‌ها و طرح‌های شهری به جلسات آینده شورای اسلامی شهر تهران موکول شد.