فیلم / سد کرج پر شد؛ اما بحران آب تهران تمام نشده است/ پشت پرده یک احیای ۹۱ درصدی

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، فیلم‌های منتشرشده از سد امیرکبیر (کرج) در نگاه نخست تصویری امیدوارکننده از وضعیت منابع آب پایتخت ارائه می‌دهد؛ مخزنی که نسبت به سال آبی گذشته به شکل محسوسی احیا شده و اکنون در آستانه ظرفیت کامل قرار دارد. اما آیا این وضعیت تنها نتیجه بارش‌های مناسب است یا مدیریت بهره‌برداری از سد نیز در آن نقش داشته است؟

بر اساس گزارش دفتر اطلاعات و داده‌های آب کشور تا ۱۰ مرداد ۱۴۰۵، حجم ذخیره سد امیرکبیر به ۱۶۳ میلیون مترمکعب رسیده و ۹۱ درصد ظرفیت مخزن آبگیری شده است. همچنین ذخایر این سد نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۹۸ درصد افزایش یافته و نسبت به متوسط بلندمدت نیز رشد مثبتی را ثبت کرده است؛ آماری که نشان می‌دهد سد کرج پس از پشت سر گذاشتن یکی از دشوارترین سال‌های خود، اکنون به شرایط مطلوبی رسیده است.

آنچه در پایین‌دست سد دیده می‌شود

اما بخش مهمی از این فیلم، تنها در نمای پشت سد خلاصه نمی‌شود. اگر دوربین را به سمت پایین‌دست سد بچرخانیم، دریچه‌های تخلیه اصلی با حداقل بازشدگی یا در حالت بسته دیده می‌شوند؛ موضوعی که بیانگر مدیریت کنترل‌شده رهاسازی آب از مخزن است. به بیان دیگر، بهره‌برداری از سد به گونه‌ای تنظیم شده که ضمن تأمین نیازهای پایین‌دست، از کاهش غیرضروری ذخایر نیز جلوگیری شود.

البته این موضوع نباید به اشتباه چنین تعبیر شود که بسته بودن دریچه‌های تخلیه به معنای قطع خروج آب از سد است. در سد امیرکبیر، آب مورد نیاز تهران عمدتاً از طریق تونل انتقال و مجاری بهره‌برداری برداشت و وارد شبکه تأمین آب شرب می‌شود.

ترکیب بارش و مدیریت؛ دو عامل احیای مخزن

بنابراین، پرشدگی ۹۱ درصدی مخزن را نمی‌توان تنها به یک عامل نسبت داد. این وضعیت حاصل دو مؤلفه مکمل است؛ از یک سو بارش‌های مناسب سال آبی جاری که ورودی مخزن را افزایش داده و از سوی دیگر مدیریت کنترل‌شده مخزن و تنظیم رهاسازی آب که امکان حفظ این ذخایر را فراهم کرده است.

آیا تنش آبی تهران به پایان رسیده است؟

با این حال، یک پرسش اساسی همچنان باقی است؛ آیا پر شدن سد کرج به معنای پایان تنش آبی تهران است؟ پاسخ، دست‌کم از منظر مدیریت منابع آب، منفی است. سد امیرکبیر تنها یکی از اجزای سامانه تأمین آب تهران به شمار می‌رود و امنیت آبی پایتخت به عملکرد هم‌زمان سدهای لار، لتیان، ماملو و طالقان و همچنین وضعیت منابع آب زیرزمینی وابسته است. در کنار این موضوع، رشد جمعیت، افزایش مصرف، افت مداوم سطح آبخوان‌ها و پدیده فرونشست زمین همچنان از چالش‌های جدی مدیریت منابع آب تهران محسوب می‌شوند.

فرصت ارزشمند برای مدیریت بهتر آب

از این رو، احیای سد امیرکبیر بدون تردید یک خبر امیدوارکننده و نشانه‌ای از بهبود شرایط نسبت به سال گذشته است؛ اما این موفقیت زمانی پایدار خواهد بود که در کنار بارش‌های مناسب، بهره‌برداری دقیق از منابع آب و مصرف مسئولانه نیز تداوم داشته باشد. پر بودن یک مخزن، پایان بحران نیست؛ بلکه فرصتی ارزشمند برای مدیریت بهتر منابع آب در ماه‌ها و سال‌های پیش رو است.