۵.۲ میلیون نفر در کشور درگیر اعتیاد؛ ۲۴ تا ۳۵ ساله‌ها در صدر آمار

به گزارش رکنا،  دکتر حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، در نشست خبری اخیر خود با تشریح تغییرات راهبردی در رویکردهای این ستاد، از اتخاذ سیاست‌های نوین برای مدیریت بحران اعتیاد و مقابله با قاچاق خبر داد. این گزارش به بررسی محورهای اصلی سخنان وی در حوزه‌های آمار، قانون‌گذاری، درمان و ساماندهی معتادان می‌پردازد.

تغییر الگوی مصرف و آمارها

دکتر ذوالفقاری با استناد به پیمایش‌های بین‌المللی، جمعیت معتادان در رده سنی ۱۵ تا ۶۵ سال در جهان را ۶.۲ درصد اعلام کرد که این آمار بیش از ۳۳۰ میلیون نفر را شامل می‌شود. طبق داده‌های ارائه‌شده، قاره‌های آمریکا و آسیا بیشترین سهم از تعداد مصرف‌کنندگان را به خود اختصاص داده‌اند. در خصوص تفاوت‌های جنسیتی، میانگین زنان معتاد در جهان یک‌چهارم مردان است، اما این رقم در ایران به حدود ۰.۹ درصد می‌رسد.

در سطح داخلی، آمار کشفیات تریاک در سال‌های اخیر به دلیل تغییر وضعیت تولید مواد مخدر به یک‌سوم کاهش یافته و به حدود ۱۲۰ تن در سال رسیده است؛ این در حالی است که در دوره‌هایی، میزان کشفیات تا ۸۰۰ تن نیز گزارش می‌شد. همچنین با بازداشت ۵۰۰ هزار نفر از خرده‌فروشان و معتادان متجاهر در سال گذشته، تلاش برای کنترل بازار خرد مواد مخدر تداوم یافته است. بیشترین گروه سنی درگیر اعتیاد در کشور نیز بازه سنی ۲۴ تا ۳۵ سال اعلام شده است.

اصلاح قانون و رویکردهای قضایی

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر ضمن تأکید بر ممنوعیت کشت خشخاش، شایعات مربوط به قانونی شدن آن را رد کرد. وی تصریح کرد که کشت مواد مخدر طبق ماده ۴۱ قانون مبارزه با مواد مخدر ممنوع است و طرح‌های تحقیقاتی در مورد شقایق الیفرای ایرانی صرفاً با مجوز وزارت بهداشت و جهاد کشاورزی و برای مصارف دارویی صورت می‌گیرد.

در حوزه قانون‌گذاری، اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر در دستور کار قرار دارد. محورهای اصلی این اصلاحیه شامل بازنگری در مجازات‌های ناکارآمد، کاهش مصادیق اعدام در جرایم مرتبط با مواد مخدر، تسریع در برخورد قضایی با مواد مخدر صنعتی و جدید، و تمرکز ویژه بر ضربه زدن به بنیان‌های مالی شبکه‌های قاچاق است.

تحول در درمان و مدیریت معتادان متجاهر

بر اساس طرح تحول درمان، ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار فرد درگیر اعتیاد در کشور شناسایی شده‌اند که باید با رویکردهای جدید تحت پوشش قرار گیرند. در این طرح، معتادان به چهار دسته تقسیم شده‌اند که برای هر گروه بر اساس شدت اعتیاد، پروتکل‌های درمانی مشخصی از جمله مدیریت مصرف برای موارد شدید اجرا خواهد شد. همچنین موضوع محرمانگی اطلاعات در مراکز درمان داوطلبانه به‌عنوان یک اصل اساسی مورد تأکید قرار گرفته تا افراد بدون نگرانی از بابت سوابق شغلی یا اجتماعی، به مراکز مراجعه کنند.

دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر از طراحی الگوی جدیدی با عنوان شهرهای امید و زندگی برای نگهداری و بازتوانی معتادان متجاهر خبر داد. بر این اساس، مدیریت بلندمدت مراکز نگهداری به شهرداری‌ها واگذار خواهد شد تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های محلی و خیرین، علاوه بر درمان، مهارت‌آموزی و اشتغال‌زایی نیز برای این افراد فراهم شود. این مراکز در صورت عدم نیاز، قابلیت بهره‌برداری برای سایر گروه‌های اجتماعی آسیب‌پذیر را خواهند داشت.

تعاملات بین‌المللی و چشم‌انداز آینده

دکتر ذوالفقاری ضمن اشاره به تداوم تریاک به عنوان ماده مخدر اصلی در ایران، به همکاری با مسئولان افغانستان برای کاهش کشت خشخاش اشاره کرد. با این حال، وی نسبت به خطر جایگزینی کشت خشخاش با تولید مواد روان‌گردان مانند شیشه هشدار داد. ضرورت تشکیل یک عزم ملی برای پیشگیری از اعتیاد به‌عنوان یکی از چهار تهدید بزرگ جهان، از دیگر نکات کلیدی مطرح‌شده در این نشست بود. وی تصریح کرد که اگر کمک‌های بین‌المللی برای معیشت کشاورزان در کشورهای مبدأ تولید صورت نگیرد، احتمال بازگشت دوباره به کشت مواد مخدر همواره وجود دارد.