آخرین آمار از وضعیت سدهای تهران و البرز / تهران تشنه‌تر از آن است که آمار سدها نشان می‌دهد / پایتخت روی ذخایر موقت زندگی می‌کند + نمودار

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، تهران از مرز بحران آب عبور کرده است؛ سدها پُرتر شدند اما تشنگی پایتخت پابرجاست. بحران آب در تهران دیگر صرفاً یک هشدار برای آینده نیست؛ واقعیتی است که اکنون در آمار سدها، میزان بارندگی و وضعیت منابع آبی خود را نشان می‌دهد. تازه‌ترین داده‌های رسمی از سدهای تأمین‌کننده آب تهران و البرز نشان می‌دهد اگرچه حجم آب ذخیره‌شده نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما این بهبود نسبی هنوز نتوانسته فاصله عمیق ایجادشده در سال‌های خشک اخیر را جبران کند. به بیان دیگر، سدها نسبت به سال قبل وضعیت بهتری دارند اما همچنان در مقایسه با سال‌های نرمال و حتی سال‌های نه‌چندان دور، در شرایطی شکننده قرار گرفته‌اند.

بر اساس آمارهای منتشرشده، مجموع ذخیره آب سدهای پنج‌گانه البرز مرکزی شامل امیرکبیر، طالقان، لار، لتیان و ماملو به ۴۹۷ میلیون مترمکعب رسیده است. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۳۳ میلیون مترمکعب افزایش نشان می‌دهد، اما همچنان کمترین میزان ذخیره آب در مقایسه با سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ محسوب می‌شود. این موضوع بیانگر آن است که افزایش ذخایر فعلی بیش از آنکه نشانه خروج از بحران باشد، نتیجه بارش‌های مناسب بهاری و فرصتی موقت برای تنفس سامانه تأمین آب پایتخت است.

در میان سدهای تأمین‌کننده آب تهران، سد طالقان با ۲۰۰ میلیون مترمکعب ذخیره همچنان بیشترین سهم را در تأمین آب منطقه دارد و پس از آن سد امیرکبیر با ۱۱۸ میلیون مترمکعب قرار گرفته است. سد لار با ۷۳ میلیون مترمکعب، لتیان با ۶۷ میلیون مترمکعب و ماملو با ۳۹ میلیون مترمکعب در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

با این حال بررسی روند تغییرات نشان می‌دهد تصویر سدها یکدست نیست. موجودی سد امیرکبیر نسبت به سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته، سد لتیان ۳۲ درصد و سد ماملو ۳۶ درصد رشد ذخیره را تجربه کرده‌اند. در مقابل، سد طالقان با ۱۳ درصد کاهش و سد لار با ۱۰ درصد افت ذخیره نسبت به سال قبل مواجه هستند. این تفاوت‌ها نشان می‌دهد فشار بر منابع آبی در حوضه‌های مختلف همچنان ادامه دارد و بهبود شرایط در برخی سدها الزاماً به معنای بهبود وضعیت کل سامانه آبی تهران نیست.

نکته مهم‌تر آن است که افزایش فعلی ذخایر سدها بیش از هر چیز مدیون بارش‌های بهاری است. در سال جاری نزدیک به ۴۷ درصد بارش‌ها در فصل بهار رخ داده؛ رقمی که به طور قابل توجهی بالاتر از سهم طبیعی این فصل در الگوی اقلیمی کشور است. در شرایط نرمال، تنها حدود ۳۳ درصد بارش سالانه در بهار ثبت می‌شود. این تغییر الگو اگرچه در کوتاه‌مدت به افزایش حجم سدها کمک کرده، اما از منظر مدیریت منابع آب نشانه‌ای از بی‌ثباتی اقلیمی و تغییر زمان توزیع بارش‌ها نیز محسوب می‌شود.

در سوی دیگر ماجرا، آمارهای بارندگی تهران همچنان نگران‌کننده است. استان تهران در سال آبی جاری با کسری ۳۲ درصدی بارش نسبت به متوسط بلندمدت روبه‌روست. میزان بارش ثبت‌شده در استان بین ۱۵۵ تا ۱۷۲ میلی‌متر گزارش شده، در حالی که میانگین بلندمدت بیش از ۲۵۳ میلی‌متر است. این فاصله قابل توجه نشان می‌دهد حتی بارش‌های مناسب بهاری نیز نتوانسته‌اند کمبود بارش نیمه نخست سال آبی را جبران کنند.

کارشناسان آب معتقدند مهم‌ترین خطر در چنین شرایطی ایجاد یک تصور اشتباه از پایان بحران است. افزایش مقطعی ذخیره سدها ممکن است این ذهنیت را ایجاد کند که وضعیت منابع آب به شرایط عادی بازگشته است، در حالی که واقعیت چیز دیگری است. افت مستمر منابع آب زیرزمینی، افزایش مصرف شهری، رشد جمعیت و کاهش بارش‌های بلندمدت همچنان مهم‌ترین تهدیدهای امنیت آبی تهران به شمار می‌روند.

آنچه امروز در سدهای تهران مشاهده می‌شود بیش از آنکه نشانه عبور از بحران باشد، هشداری درباره شکنندگی منابع آبی پایتخت است. سدها اندکی پُرتر شده‌اند، اما بحران همچنان پابرجاست؛ بحرانی که بدون مدیریت مصرف، اصلاح الگوی توسعه و بازنگری در سیاست‌های آبی، هر سال می‌تواند با شدت بیشتری خود را نشان دهد.