رکنا گزارش می دهد
نقشه هشدار هواشناسی تغییر کرد/ ۱۰ استان در معرض سیلابهای ناگهانی
رکنا، سامانه بارشی فعال که از شمالغرب تا شمالشرق کشور در حال تقویت است، حالا با برچسب هشدار نارنجی سازمان هواشناسی وارد فاز پرخطر شده است؛ الگویی از بارشهای همرفتی که میتواند در مدت کوتاه، سیلابهای ناگهانی، طغیان رودخانهها و اختلال در زیرساختهای حملونقل را رقم بزند، در حالی که همزمان افزایش سرعت باد و ارتفاع موج، آبهای خلیج فارس، تنگه هرمز، دریای عمان و خزر را نیز به محدوده ناپایداری کشانده است.
به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، سازمان هواشناسی با ارتقای سطح هشدار به «نارنجی» از ورود فاز تقویتی سامانه بارشی به کشور خبر داده؛ سامانهای که همزمان دو برش مخاطرهآفرین را فعال کرده است: بارشهای همرفتیِ شدید در پهنهای از شمالغرب تا شمالشرق و همچنین ناپایداری دریایی در آبهای جنوبی و شمالی. برآوردها نشان میدهد در بازه کوتاهمدت، رگبارهای تند و نقطهای، رعدوبرق، تندبادهای لحظهای و در کانونهای مستعد، خیزش گردوخاک و وقوع تگرگ میتواند بهصورت پلهای خطر سیلاب ناگهانی و اختلالهای زیرساختی را بالا ببرد.
وقتی بارشها «همرفتی» میشوند، سیلاب از حاشیه شروع نمیکند
در متن هشدار، ماهیت رخدادها از جنس رگبار و رعدوبرق است؛ یعنی بارشهایی با شدت بالا و توزیع مکانی نامتوازن که در مدتزمان کوتاه، حجم زیادی آب را روی یک حوزه آبریز کوچک تخلیه میکنند. همین ویژگی، احتمال «سیلاب ناگهانی»، طغیان رودخانههای فصلی و آبگرفتگی معابر را افزایش میدهد؛ رخدادی که لزوماً از رودخانههای اصلی آغاز نمیشود و میتواند از مسیلهای فراموششده شهری، مسیرهای آبرو و کانالهای نیمهمسدود به خیابانها و مناطق پاییندست سرریز کند. همزمان، کاهش دید افقی در اثر بارش شدید یا گردوخاک موضعی، همراه با لغزندگی محورها، ریسک سوانح جادهای و اختلال در ناوگان حملونقل را تشدید میکند.
نقشه زمانی هشدار؛ از شمالغرب تا شمالشرق در دو ایستگاه
طبق اعلام سازمان هواشناسی، سهشنبه ۲۹ اردیبهشت، نیمه شمالی آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و اردبیل، بهعلاوه نیمه غربی کردستان در کانون ناپایداری قرار میگیرند. چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت، تمرکز سامانه به سمت شرق و شمالشرق جابهجا میشود و خراسان رضوی، خراسان شمالی، سمنان، گلستان، شرق مازندران و ارتفاعات شمالشرق تهران در دامنه اثر قرار میگیرند. این جابهجایی پهنهای، برای دستگاههای خدماترسان به معنای «آمادهباش متحرک» است؛ یعنی منابع امدادی و راهداری باید همزمان با تغییر کانون بارش، بازآرایی شوند.
فهرست خسارتها؛ از صاعقه تا شکست درختان و آسیب به سازههای موقت
هشدار نارنجی، صرفاً خبر از باران نمیدهد؛ بستهای از مخاطرات همزمان را روی زمین فعال میکند: صاعقه و تگرگ، تندبادهای لحظهای و احتمال شکستن درختان کهنسال و فرسوده، سقوط اشیا از ارتفاعات و آسیب به سازههای موقت و کارگاهی. در بخش کشاورزی نیز ترکیب تگرگ، باد و بارش تند میتواند خسارت نقطهای اما سنگین ایجاد کند؛ بهویژه در باغات و مزارعی که در آستانه رشد حساس قرار دارند. در مناطق کوهستانی و ارتفاعات، ناپایداریها به شکل ناگهانیتر بروز میکند و مسیرهای دسترسی میتواند در زمان کوتاه ناامن یا مسدود شود.
توصیهها در سطح «مدیریت بحران»؛ از مسیل تا پل
سازمان هواشناسی توصیهها را با ادبیات پیشگیریِ بحران تنظیم کرده است: خودداری از تردد و اتراق در حاشیه و بستر رودخانهها و مسیلها، پرهیز از سفرهای غیرضروری و توقف فعالیتهای طبیعتگردی، کوهنوردی و جابهجایی عشایر. برای بخشهای اجرایی نیز تکلیف روشن است؛ آمادگی نیروهای امدادی و راهداری، بازگشایی دهانه پلها و کانالها در محورهای بینشهری و آمادهسازی شهرداریها برای پاکسازی شبکه آبروها. در شهرها، توصیه به عدم پارک خودرو کنار ساختمانهای نیمهکاره و درختان فرسوده، به زبان ساده یعنی پذیرفتن این واقعیت که تندبادهای لحظهای در چنین الگوهایی میتوانند خسارتهای ثانویه و ناگهانی ایجاد کنند.
دریا هم ناآرام است؛ هشدار دریایی برای جنوب با معیار «نات» و «موج ۱.۸ متر»
در هشدار نارنجیِ جداگانه، سازمان هواشناسی از افزایش سرعت باد لحظهای در محدوده ۲۶ تا ۳۲ نات و رشد ارتفاع موج به بیش از ۱.۸ متر در سواحل و فراساحل هرمزگان خبر داده است؛ محدودهای که خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان را از سهشنبه تا پنجشنبه در بر میگیرد. این اعداد، ترجمه مستقیم خطر برای شناورهای سبک و نیمهسنگین است: افزایش احتمال اختلال در تردد دریایی، دشواری عملیات صیادی، آسیب به تورها و قفسهای پرورش ماهی و محدودیت در فعالیتهای فراساحلی و سکوهای نفتی. در چنین شرایطی، مخاطره «غرقشدگی» برای شناگران و غواصان نیز بهطور محسوسی بالا میرود.
خزر در چهارشنبه؛ موج تا ۱.۸ متر و باد ۲۲ تا ۲۸ نات
در ادامه، برای دریای خزر نیز بازهای کوتاه اما حساس تعریف شده است: از اوایل تا اواخر وقت چهارشنبه، افزایش باد لحظهای ۲۲ تا ۲۸ نات و ارتفاع موج در محدوده ۱.۸ متر در سواحل و دور از ساحل مازندران محتمل عنوان شده. پیامدها مشابه جنوب است؛ از اختلال رفتوآمد دریایی و محدودیت شناورهای سبک تا افزایش احتمال خسارت به تجهیزات شیلاتی. توصیههای عملی نیز بر همین مبناست: منع فعالیتهای تفریحی و شیلاتی، اجتناب از تردد شناورهای سبک و نیمهسنگین و اعمال محدودیت برای فعالیتهای ساحلی، فراساحلی و سکوها، همراه با آمادهباش برای مدیریت خسارت احتمالی.
«نارنجی» یعنی سناریوی خسارت روی میز است
در چارچوب طبقهبندی هشدارها، سطح نارنجی زمانی صادر میشود که پدیده جوی میتواند آثار منفی معنادار و خسارت محتمل ایجاد کند و دستگاههای مسئول باید وارد وضعیت آمادهباش و اقدام پیشدستانه شوند. در این مرحله، مسئله فقط اطلاعرسانی عمومی نیست؛ هماهنگی بین شهرداریها، راهداری، امداد و دریابانی، و نیز مدیریت رفتار تردد و فعالیتهای فضای باز، بخش اصلی کاهش خسارت را شکل میدهد.
ارسال نظر