شینا انصاری: درباره پیامدهای زیست‌محیطی جنگ در خلیج فارس با کشورهای منطقه مکاتبه کردیم/ پایش‌های میدانی و ماهواره‌ای مستمر ادامه دارد + فیلم

امروز 22 اردیبهشت ماه 1405 خبرنگار رکنا از شینا انصاری معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست کشور  پرسید: سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران با توجه به آثار حضور و تنش‌های نظامی در خلیج فارس، که یکی از مهم‌ترین زیست‌بوم‌های آبی جهان به شمار می‌رود، چه اقداماتی انجام داده است؟ به‌ویژه با در نظر گرفتن آلودگی‌هایی که ممکن است از توقف طولانی‌مدت کشتی‌ها، تخلیه پسماند، فعالیت‌های نظامی و همچنین احتمال نشت و ریزش نفت در این منطقه ایجاد شود، چه مکاتبات رسمی با نهادها و سازمان‌های بین‌المللی محیط‌زیستی صورت گرفته است؟ همچنین درباره نفتکش‌هایی که در خلیج فارس و به‌ویژه در محدوده تنگه هرمز متوقف مانده‌اند و خطر افزایش آلودگی این پهنه آبی را بالا برده‌اند، چه گزارش‌ها و هشدارهای رسمی از سوی ایران به سازمان‌های جهانی ارسال شده است؟ مهم‌تر از همه، جمع‌بندی و واکنش رسمی این سازمان‌ها به مکاتبات ایران چه بوده است؟

پاسخ شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست به خبرنگار رکنا اینگونه بود: در همان مقطع جنگ، مکاتبه‌ای با وزرای محیط‌زیست کشورهای حوزه خلیج فارس انجام دادیم. همان‌طور که می‌دانید، یک پیمان منطقه‌ای برای همکاری‌های محیط‌زیستی میان کشورهای ساحلی خلیج فارس وجود دارد و ایران نیز در چارچوب همین سازوکار با کشورهای عضو در ارتباط است.

در آن مکاتبات تأکید شد که جنگ و درگیری‌های نظامی می‌تواند مسائل و مشکلات محیط‌زیستی منطقه را تشدید کند. البته در آن بیانیه بدون اشاره مستقیم به اینکه ایران مورد حمله قرار گرفته و در حال دفاع از تمامیت ارضی خود است، بر نگرانی‌های محیط‌زیستی ناشی از درگیری‌ها تأکید شد.

در خصوص خلیج فارس باید بگویم که پایش‌ها و رصدهای مستمری از سوی همکاران ما در استان‌های ساحلی و همچنین معاونت دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست در حال انجام است. علاوه بر این، ارتباط نزدیکی با سازمان «راپمی» که نهاد منطقه‌ای مرتبط با حفاظت از محیط‌زیست دریایی در این حوزه است، برقرار داریم و تصاویر ماهواره‌ای این منطقه نیز به‌طور مستمر مورد بررسی قرار می‌گیرد.

همان‌طور که نسبت به نام تاریخی خلیج فارس حساسیت وجود دارد، جمهوری اسلامی ایران نسبت به سلامت زیست‌بوم این پهنه آبی نیز حساس است. یکی از محورهای مهم سازوکارهای جدیدی که در حال پیگیری آن هستیم، توجه ویژه به حفاظت از محیط‌زیست خلیج فارس و دریای عمان است.

به همین دلیل تمام پایش‌ها، رصدها و پیگیری‌های ما معطوف به این است که مخاطرات محیط‌زیستی در این منطقه به‌دقت بررسی و کنترل شود. البته واقعیت این است که با وجود تنش‌های موجود، احتمال وقوع آلودگی نفتی یا حوادث مشابه وجود دارد. با این حال تلاش ما و مجموعه همکاران این است که چنین رخدادهایی به‌صورت دقیق رصد و مدیریت شود.

در این میان کنشگران و فعالان محیط‌زیست نیز مطالبات خود را مطرح می‌کنند و این موضوع را پیگیری کرده‌اند. سازمان حفاظت محیط‌زیست نیز در جلسات و گزارش‌هایی که ارائه شده، توضیح داده است که سازوکار تصمیم‌گیری و اجرای برنامه‌های محیط‌زیستی به‌صورت فردی و شخصی نیست و در قالب ساختارهای مشخص و بین‌المللی انجام می‌شود.

همچنین باید اشاره کنم که پروژه‌ای مشترک با سازمان ملل متحد داریم که بخشی از منابع مالی آن از سوی دولت ژاپن تأمین شده است. این پروژه از سال‌های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳ آغاز شده و در دولت‌های مختلف ادامه پیدا کرده است. در حال حاضر نیز از سال ۱۴۰۳ مرحله جدیدی از این پروژه در حال اجراست.

طبیعتاً در چنین پروژه‌هایی نهادهای بین‌المللی نظارت‌های لازم را انجام می‌دهند تا منابع مالی به‌درستی هزینه شود و اقدامات مورد نظر به شکل دقیق اجرا شود. بنابراین اساساً این‌گونه نیست که منابع یا کمک‌های بین‌المللی در اختیار یک فرد قرار گیرد. همه این موارد در قالب سازوکارهای تعریف‌شده و تحت نظارت نهادهای بین‌المللی انجام می‌شود.

در حال حاضر نیز از طریق برنامه توسعه ملل متحد (UNDP) کمک‌هایی برای اجرای چند طرح در کشور در دست پیگیری است که بخشی از آن به حوزه خلیج فارس و حفاظت از محیط‌زیست دریایی مربوط می‌شود.