چهل روز گذشت؛ جهان هنوز برای ۱۶۳ کودک کشته شده میناب عزادار نشده است / مدرسه‌ای که فرو ریخت و اعتبار قوانین بشردوستانه جهان را هم با خود برد

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا،  چهل روز گذشته است. چهل روز از صبحی که سه موشک بر سقف مدرسه‌ای در میناب فرود آمد و کلاس‌های درس را به میدان مرگ تبدیل کرد.

چهل روز از زمانی که ۱۶۳ کودک دیگر به خانه بازنگشتند.در دفترهایشان هنوز مشق‌های نیمه‌تمام مانده است.در حیاط مدرسه هنوز توپ پلاستیکی کنار دیوار افتاده است و در خانه‌ها، صندلی‌هایی که دیگر صاحب ندارند.اما در این چهل روز، جهان چه کرد؟تقریباً هیچ.

نه جلسه اضطراری ، نه محکومیتی، نه موجی از اقدام بین‌المللی که با بزرگی فاجعه تناسب داشته باشد. در جهانی که برای بسیاری از رویدادها ظرف چند ساعت بیانیه صادر می‌کند، مرگ ۱۶۳ کودک در یک مدرسه با سکوتی عجیب روبه‌رو شد.

این گزارش نه فقط برای ثبت یک فاجعه، بلکه برای خطاب قرار دادن نهادهایی نوشته می‌شود که اساساً برای چنین لحظه‌هایی ایجاد شده‌اند.

یونیسف

یونیسف برای یک اصل ساده تأسیس شد و آن این است که هیچ کودکی نباید قربانی جنگ شود. در اسناد رسمی این سازمان آمده است که مدارس باید «فضاهای امن» باشند؛ مکان‌هایی که حتی در میانه جنگ نیز باید مصون بمانند.

وقتی سه موشک بر یک مدرسه فرود می‌آید و ۱۶۳ کودک کشته می‌شوند، اگر این دقیقاً همان وضعیتی نیست که یونیسف باید در آن پیشگام باشد، پس چه وضعیتی هست؟ سکوت یا واکنش حداقلی در برابر چنین رویدادی تنها یک خلأ رسانه‌ای نیست؛ این خلأ در عمل پیامی خطرناک به جهان مخابره می‌کند و آن اینکه حتی بزرگ‌ترین نهاد مدافع کودکان نیز ممکن است در برابر کشتار کودکان نتواند یا نخواهد با صدایی بلند واکنش نشان دهد.

دفتر نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور کودکان و درگیری‌های مسلحانه

دفتر نماینده ویژه دبیر کل سازمان ملل در امور کودکان و درگیری های مسلحانه ، این دفتر دقیقاً برای ثبت چنین جنایت‌هایی ایجاد شده است.در گزارش‌های سالانه این نهاد، کشورها و گروه‌هایی که کودکان را هدف قرار می‌دهند در فهرستی قرار می‌گیرند که به «فهرست شرم» مشهور است. اما پرسش ساده‌ای وجود دارد ، آیا حمله به یک مدرسه و مرگ بیش از صد کودک، مصداق همان نقض‌های جدی نیست که این دفتر مأمور ثبت آنهاست؟

اگر پاسخ مثبت است، جهان حق دارد بداند این حادثه چگونه بررسی شده، چه مستنداتی جمع‌آوری شده و چه اقدامی در دستور کار قرار گرفته است.

شورای امنیت سازمان ملل

شورای امنیت سازمان ملل  بارها درباره «کودکان و درگیری‌های مسلحانه» قطعنامه صادر کرده است. قطعنامه 1612 سازوکار نظارت بر نقض حقوق کودکان را ایجاد کرد. قطعنامه 1998 حمله به مدارس را به‌صراحت محکوم کرد. اما این اسناد زمانی معنا دارند که در لحظه‌های واقعی بحران فعال شوند.

مرگ ۱۶۳ کودک در یک مدرسه باید دستکم به معنای یک جلسه فوری، یک بیانیه قاطع و آغاز یک بررسی بین‌المللی می‌بود. وقتی چنین رویدادی حتی نتواند فوریت لازم را در شورای امنیت ایجاد کند، این پرسش مطرح می‌شود که آستانه واکنش این شورا دقیقاً کجاست.

کمیته بین‌المللی صلیب سرخ

صلیب سرخ یکی از قدیمی‌ترین نگهبانان حقوق بین‌الملل بشردوستانه است؛ قوانینی که صریح می‌گویند غیرنظامیان نباید هدف قرار بگیرند. مدارس، کودکان، و محیط‌های آموزشی در قلب همین قواعد قرار دارند. وقتی یک مدرسه هدف موشک قرار می‌گیرد، مسئله فقط یک حمله نظامی نیست؛ این یک آزمون برای اعتبار همان قواعدی است که صلیب سرخ دهه‌ها برای حفظ آن‌ها تلاش کرده است.

شورای حقوق بشر سازمان ملل

شورای حقوق بشر سازمان ملل ، این شورا در موارد متعدد کمیسیون‌های حقیقت‌یاب تشکیل داده است.برای حملات به غیرنظامیان، برای کشتارها، برای نقض‌های گسترده حقوق بشر. حمله‌ای که ده‌ها خانواده را داغدار کرده و صدها کودک را قربانی کرده است، بدون تحقیق مستقل بین‌المللی، تنها در حافظه محلی باقی می‌ماند؛ در حالی که عدالت به مستندسازی نیاز دارد.

دیوان کیفری بین‌المللی

بر اساس اساسنامه رم، حمله عمدی به غیرنظامیان یا مراکز آموزشی می‌تواند جنایت جنگی محسوب شود.این اصل دقیقاً برای جلوگیری از عادی شدن چنین حملاتی نوشته شده است.اما عدالت بین‌المللی زمانی معنا پیدا می‌کند که حتی قدرتمندترین عاملان نیز بدانند احتمال پاسخگویی وجود دارد.در غیر این صورت، قوانین فقط روی کاغذ باقی می‌مانند.

فاجعه میناب فقط یک حادثه محلی نیست.این رویداد یک آزمون جهانی است.آزمون اینکه آیا نظام بین‌المللی واقعاً قادر است از ابتدایی‌ترین حق کودکان ، حق زنده ماندن ،دفاع کند یا نه. 

۱۶۳ کودک کشته شدند. عددها گاهی حقیقت را پنهان می‌کنند. در پشت این عدد ۱۶۳ دفتر مدرسه، ۱۶۳ کیف، ۱۶۳ رویا و ۱۶۳ آینده قرار دارد که ناگهان متوقف شدند. اگر جهان در برابر چنین فاجعه‌ای سکوت کند، پیام آن فقط به خانواده‌های داغدار نمی‌رسد؛ این پیام به همه جنگ‌ها و همه میدان‌های نبرد آینده می‌رسد.

پیامی خطرناک، اینکه حتی مدرسه‌ها هم ممکن است بی‌پناه باشند.و اگر مدرسه‌ها امن نباشند،هیچ جایی برای کودکان امن نخواهد بود.