وقتی هنوز مدیریت پسماند در تهران بدوی است، طبیعی است مردم ذهنیت مثبتی به انتخابات شوراها نداشته باشند / با خالی ماندن صندوق های رای، شهر به دست گروه های کم پایگاه می افتد

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، علی نوذرپور، کارشناس شهری و شهردار اسبق منطقه 22، در گفت و گو با رکنا با اشاره به شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی حاکم بر جامعه و به ویژه عملکرد شهرداری تهران، گفت: شواهد نشان می دهد میزان مشارکت در انتخابات شورای شهر، دستکم در شرایط فعلی، چندان بالا نخواهد بود. عدم مشارکت، عملا فضا را برای حضور گروه هایی با حداقل پایگاه اجتماعی فراهم می کند؛ گروه هایی که دوباره سکان اداره شهرها را در دست می گیرند و نتیجه آن شکل گیری شوراها و شهردارانی با حداقل سرمایه اجتماعی است. تجربه های گذشته نشان داده مدیریت شهری، به خصوص در سطح محلی، بدون مشارکت و حمایت مردم کاری نزدیک به محال است؛ چراکه حفظ و نگهداری شهر، پیش از هر چیز، به حس تعلق شهروندان نسبت به شهرشان نیاز دارد.

وی افزود: اگر این حس تعلق به دلیل عدم مشارکت شکل نگیرد، مدیران شهری در اداره شهر موفق نخواهند بود. از همین رو، هم دولت در حوزه اقتصادی و هم شهرداری ها در حوزه خدمات شهری باید اقداماتی انجام دهند که به بازسازی اعتماد عمومی منجر شود و حمایت مردمی از شوراها و فرآیند مشارکت افزایش یابد؛ در غیر این صورت نمی توان انتظار داشت شورایی با پشتوانه قوی اجتماعی شکل بگیرد.

نوذرپور در پاسخ به این پرسش که چگونه می توان اعتماد مردم را برای حضور در انتخابات جلب کرد، گفت: ابتدا باید رضایت خاطر عمومی ایجاد شود. این رضایت، از یک سو با گره گشایی از مشکلات و تنگناهای اقتصادی مردم و از سوی دیگر با عملکرد ملموس شهرداری ها و شوراها به دست می آید؛ به گونه ای که مردم به طور عینی احساس کنند حضور این نهادها برای اداره شهر فایده و منفعت داشته است. وقتی مسائل اساسی شهر مانند ترافیک، حمل و نقل عمومی و آلودگی هوا همچنان پابرجاست و پس از چند دهه، مدیریت پسماند هنوز در گام های ابتدایی قرار دارد، طبیعی است که مردم ذهنیت مثبتی به انتخابات نداشته باشند. امروز پسماندها همچنان تفکیک نمی شوند و به صورت مخلوط به مراکز دفن می روند؛ موضوعی که هم آثار زیانبار زیست محیطی دارد، هم سرمایه های شهر را از بین می برد و هم از نظر منظر شهری، شهروندان را با صحنه هایی نازیبا و آزاردهنده مواجه می کند.

این کارشناس شهری تاکید کرد: اگر قوانین و مقررات مربوط به اداره شهرها از سوی دولت و شهرداری‌ها به‌درستی اجرا و محترم شمرده می شد، می‌توانست زمینه اتصال دوباره جامعه به مدیریت شهری را فراهم کند؛ اما این اتفاق کمتر رخ داده است. به همین دلیل، از نظر حس تعلق اجتماعی و مشارکت مردم در اداره امور شهر، وضعیت مطلوبی نداریم. در چنین شرایطی، دولت، شهرداری ها و همچنین احزاب و تشکل‌های سیاسی باید با مردم گفت و گو کنند، فایده حضورشان را توضیح دهند و شفاف بگویند که اگر پای صندوق های رای نیایند، شورایی شکل می گیرد که نماینده اکثریت جامعه نخواهد بود و اداره شهر به دست افرادی یا گروه هایی می‌افتد که اقداماتشان تضمین کننده منافع عمومی نیست.

او افزود: مردم در دوره های مختلف انتخابات آمده اند و آزمون های متعددی را پشت سر گذاشته اند. گروه ها و جریان های مختلف سیاسی و اجتماعی را تجربه کرده‌اند؛ اما در مجموع، آنچه مطالبه اصلی جامعه بوده، محقق نشده است. البته در برخی دوره ها رضایت بیشتری وجود داشته و در برخی دوره ها کمتر؛ اما امروز نیازمند مطالعات میدانی و نظرسنجی های دقیق هستیم. با این حال، از منظر کارشناسی و بر اساس شاخص های اصلی مدیریت شهری مانند حمل و نقل عمومی، شهرسازی و وضعیت آلودگی های محیط‌زیستی، می‌توان گفت عملکرد شهرداری تهران مثبت نبوده است.

نوذرپور در پاسخ به این پرسش که تداوم وضعیت فعلی مدیریت شهری در دوره بعد چه پیامدهایی برای تهران خواهد داشت، گفت: بخش عمده ای از سال را با روزهای ناسالم سپری می کنیم؛ روزهایی که برای گروه های مختلف اجتماعی، حضور در شهر توصیه نمی شود و عملا شهر یا تعطیل می شود یا شهروندان با مشکلات تنفسی و حتی حوادث ناگوار مواجه می شوند.

وی در پایان گفت: واگذاری اداره شهر به افراد غیرمتخصص، به ویژه زمانی که انتخاب مدیران نه بر اساس شایستگی بلکه بر پایه گرایش ها و وابستگی های سیاسی انجام می شود، مسیر شهر را به سمت نادرستی می برد. نتیجه این روند، کاهش شاخص های کیفیت زندگی و نامطلوب تر شدن شرایط زیستی شهر است. در چنین وضعیتی، کسانی که امکانش را داشته باشند، چه به شکل مهاجرت دائم و چه موقت، شهر را ترک می کنند. این واقعیت را می توان در کوچک ترین تعطیلی ها دید که شهروندان برای نفس کشیدن، تهران را ترک می کنند. مهم ترین مولفه زندگی شهری، هوای پاک است که متاسفانه هم شهرداری ها و هم دولت‌ها در این حوزه ناموفق بوده اند. هرچند آلودگی هوا صرفا در اختیار شهرداری ها نیست و مجموعه ای از وزارتخانه ها و نهادهای دولتی و عمومی در آن نقش دارند؛ اما شهرداری ها می توانند نقش راهبری و هدایت کننده تری داشته باشند؛ نقشی که امروز در تهران به وضوح دیده نمی شود.