شیفت بندی کاری چیست؟

حقوق کار در ایران ناظر بر رابطه میان کارگر و کارفرما است.

به گزارش رکنا ، یکی از اصطلاحات متداول در فضای حقوق کار، نوبت کاری یا شیفت کاری است. پرداختن به این موضوع از لحاظ محاسبه مزایا و پرداخت حقوق کارگران اهمیت زیادی دارد.

به همین خاطر در این مطلب از مجله حقوقی وینداد به موضوع متداول نوبت کاری و قانون شیفت کاری در قانون کار ایران پرداخته‌ایم.

نوبت‌کاری به چه معناست؟

برای آنکه به مفاهیم و اصطلاحات حقوق کار تسلط پیدا کنیم، نیاز است تا به قانون کار، به عنوان مهم‌ترین سند حاوی مقررات ناظر بر رابطه کارگر و کارفرما، مراجعه کنیم.

ماده ۵۵ قانون کار نوبت کاری یا کار نوبتی را اینگونه تعریف می‌کند:

«کار نوبتی عبارت است از کاری که در طول ماه گردش دارد، به نحوی که نوبت‌ها آن در صبح یا عصر یا شب واقع می‌شود.»

به این ترتیب، نوبت‌کاری همان کار شیفتی است که در ادبیات بعضی مشاغل به کار می‌رود و می‌تواند در صبح، عصر و شب و ترکیبی از این‌ها اتفاق بیافتد.

نوبت‌کاری در چه مشاغلی کاربرد دارد؟

قانون شیفت کاری در همه مشاغل کاربرد و رواج ندارد. به طور کلی نوبت کاری در آن دسته مشاغلی مورد توجه است که نیاز به فعالیت شبانه‌روز و کار سخت و مستمر دارند و به نوعی از حساسیت بالایی برخوردارند.

مشاغلی مانند پلیس، آتش نشانی ، اورژانس بیمارستان و پرستاری، نگهبانی، برخی تولیدی‌ها و کارگاه‌ها و… مهم‌ترین مشاغلی هستند که در آنها نوبت‌کاری استفاده می‌شود و پرسنل به طور مستمر بایستی در محل کار حاضر باشند.

طبقه‌بندی نوبت کاری در قانون کار چیست؟

در توضیح قانون شیفت کاری می‌توان انواع نوبت‌کاری را بر اساس ماده ۵۶ قانون کار به شکل زیر تشریح کرد:

۱) نوبت‌کاری صبح و شب

۲) نوبت‌کاری عصر و شب

۳) نوبت‌کاری صبح و عصر

۴) نوبت‌کاری صبح، عصر، شب

از ساعت ۶ صبح تا ۱۴، شیفت صبح، از ساعت ۱۴ تا ۲۲، شیفت عصر و از ساعت ۲۲ تا ۶ نیز شیفت شب به حساب می‌آید.

بنابراین ساعت رسمی و قانون شیفت کاری مطابق الزامات قانون کار، ۸ ساعت است.

از لحاظ دستمزد، قانون شیفت کاری چیست؟

بر اساس ماده ۵۶ قانون کار، میزان دستمزد نوبت کاری به شرح زیر قابل دسته بندی است:

– کارگران شیفت صبح و عصر ۱۰ درصد مزد مازاد به عنوان فوق‌العاده نوبت‌کاری دریافت می‌کنند.

– کارگران شیفت صبح، عصر و شب ۱۵ درصد مزد بیشتر تحت عنوان فوق‌العاده نوبت‌کاری دریافت می‌کنند.

– کارگران شیفت صبح و شب ۲۲.۵ درصد مزد معمول خود، اضافه حقوق دریافت می‌کنند.

– کارگران شیفت عصر و شب هم ۲۲.۵ درصد مزد معمول خود اضافه حقوق دریافت می‌کنند.

واضح است که مبنای محاسبه فوق‌العاده نوبت کاری، حقوق ثابت کارگر خواهد بود.

به طور مثال، کارگری با حقوق ماهانه ۳ میلیون تومان، اگر در شیفت صبح، عصر و شب فعالیت مستمر داشته باشد باید ماهانه مبلغ ۴۵۰ هزار تومان (۱۵ درصد) به عنوان فوق العاده نوبت‌کاری از کارفرما دریافت کند.

آیا مزد فوق‌العاده شب کاری به کارگران نوبت کاری هم تعلق می‌گیرد؟

سوالی که ممکن است در بحث قانون شیفت کاری به وجود بیاید این است که آیا کارگری که مزد نوبت‌کاری را دریافت می‌کند، اگر در شیفت شب فعالیت کند، مشمول مزد فوق‌العاده شب کاری هم می‌شود؟

در پاسخ باید به حکم ماده ۵۸ قانون کار مراجعه کرد. این ماده اظهار می‌دارد:

برای هر ساعت کار در شب تنها به کارگران غیر نوبتی ۳۵% اضافه بر مزد ساعت کار عادی تعلق می‌گیرد.

در نتیجه، فوق‌العاده شب کاری، به کارگران نوبت کار پرداخت نمی‌شود و در واقع فعالیت در شیفت شب به معنای شب کاری نیست.

آیا مزد اضافه کاری در نوبت‌کاری هم پرداخت می‌شود؟

یکی از موضوعات مرتبط با نوبت‌کاری، موضوع پرداخت‌های فوق‌العاده اضافه کاری است.

مطابق ماده ۵۹ قانون کار، اضافه کاری می‌تواند با موافقت کارگر و حداکثر به مدت چهار ساعت در روز اتفاق بیافتد. همچنین میزان پرداخت فوق‌العاده اضافه کاری مطابق با ۴۰ درصد از مزد ساعتی عادی کارگر است.

در خصوص ارتباط قانون شیفت کاری و اضافه کار نیز باید گفت تفاوتی ندارد که انجام کار اضافه با شرایط گفته شده، توسط کارگران نوبت کار یا غیرنوبت‌کار اتفاق بیافتد. به هر حال کارگر با هر شرایط شیفتی، اگر مطابق شرایط ماده ۵۹ اضافه کاری کند، بایستی مزد آن را هم دریافت کند.

در این حالت به طور مثال کارگر نوبت کار علاوه بر دریافت فوق‌العاده نوبت کاری، مستحق دریافت فوق‌العاده اضافه کار نیز است.آخرین قیمت های بازار ایران را اینجا کلیک کنید.

آیا این خبر مفید بود؟