چالش‌های عملیات علیه کوه کلنگ / کوه کلنگ؛ قمار بزرگ ترامپ!

ترامپ بار دیگر ایران را تهدید کرد که کوه کلنگ در فاصله حدود یک کیلومتری سایت هسته‌ای پیشین نطنز را بمباران خواهد کرد. او ضمن ادعا درباره اشراف اطلاعاتی کامل آمریکا بر این تأسیسات، یک بار دیگر هم مدعی تسلط بر تنگه هرمز شد.

به گزارش رکنا به نقل از فرارو، تهدید حمله به تأسیسات کوه کلنگ تا کنون چند بار از سوی ترامپ مطرح شده است. تأسیساتی در دل کوه که ایران به صورت رسمی اعلام کرد هیچ‌گونه فعالیت هسته‌ای در آن جریان ندارد. با این که ترامپ این تهدید را به عنوان یک ضربه بزرگ روی میز می‌گذارد، متخصصان خارجی درباره مؤثر بودن این حمله با تردید صحبت می‌کنند. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بعد از تهدیدهای پیشین ترامپ درباره حمله به کوه کلنگ تأکید کرده بود که «تمرکز وسواس‌گونه واشنگتن بر کوه کلنگ، جایی که هیچ فعالیت هسته‌ای در آن انجام نمی‌شود، چیزی جز یک بهانه ساختگی برای تجاوز، تخریب و خرابکاری نیست.»

چالش‌های عملیات علیه کوه کلنگ

آمریکا تنها کشوری است که توانایی نظامی لازم برای حمله به تأسیسات کوه کلنگ را دارد. تأسیساتی که در عمق کوهی گرانیتی ساخته شده و بر اساس تحلیل و بررسی منتشرشده در سایت اندیشکده علوم و امنیت بین‌الملل (ISIS)، مانند دیگر تأسیسات هسته‌ای ایران نقاط ضعف و قوت مختلفی دارد، اما همچنان برای آمریکایی‌ها و اسرائیلی‌ها یک هدف پرچالش محسوب می‌شود.

مؤسسه ISIS و اندیشکده ضدایرانی FDD (نزدیک به اسرائیل و نومحافظه‌کاران آمریکا) پس از اولین تهدید ترامپ درباره حمله به کوه کلنگ در تیرماه، با برشمردن این نقاط قوت و ضعف، طیفی از اقدامات امنیتی و نظامی جدید و از پیش تجربه‌شده را برای اقدام علیه کوه کلنگ پیشنهاد کردند. چرا که با توجه به تمرکز آمریکا و اسرائیل بر حمله‌های هوایی، کارشناسان درباره مؤثر بودن این حملات علیه کوه کلنگ ابراز تردید می‌کنند؛ البته با تأکید بر این که دشمن از حمله به کوه کلنگ چه هدفی را دنبال کند.

کوه کلنگ ۱۶۰۸ متر ارتفاع دارد و ISIS می‌گوید تاسیسات ایران حداقل ۸۰ تا ۱۰۰ متر در دل این کوه است

دویچه وله در همین مورد نوشته است: «بمب‌های سنگرشکن مورد استفاده ارتش آمریکا برای نفوذ در زمین پیش از انفجار طراحی شده‌اند، اما حتی قدرتمندترین این سلاح‌ها نیز تنها می‌توانند تا عمق مشخصی نفوذ کنند.

اینکه آیا چنین بمب‌هایی می‌توانند مجموعه‌ای را که در عمقی مانند کوه کلنگ‌گزلا مدفون شده است منهدم کنند یا نه، همچنان میان کارشناسان نظامی محل بحث است. نقشه دقیق تونل‌ها، عمق آنها و محل هرگونه زیرساخت حیاتی تاکنون به‌صورت عمومی منتشر نشده است.»

این رسانه دولتی آلمان در گزارش خود که اوایل شهریور منتشر شد، آورد: «برخلاف نطنز یا فردو که تأسیسات کلیدی آنها طی سال‌ها شناسایی شده‌اند، ارزیابی میزان خسارت به هدفی که درون یک کوه قرار دارد دشوار است.

بمب سنگرشکن GBU-57 که آمریکا برای حمله به فردو استفاده کرد

برخی تحلیلگران معتقدند اگر این سایت روزی هدف قرار گیرد، ممکن است هدف حمله نابودی کل مجموعه نباشد. هدف نظامی واقع‌بینانه‌تر می‌تواند فروریختن ورودی‌های تونل، آسیب زدن به مسیرهای دسترسی یا از کار انداختن زیرساخت‌های پشتیبان باشد؛ اقداماتی که فعالیت تأسیسات را دشوار یا غیرممکن می‌کند.»

چرا کوه کلنگ مهم است؟

اندیشکده‌ها، رسانه‌ها و سیاستمداران آمریکایی و اسرائیلی با توجه به مختصات کوه کلنگ، تمرکز خود را بر این موضوع گذاشته‌اند که تأسیسات مورد نظر، گزینه‌ای مهم برای احیای برنامه هسته‌ای کشورمان است. این تأسیسات بعد از انفجارها و خرابکاری‌های سال‌های گذشته در کارگاه مونتاژ و ساخت سانتریفیوژ، به عنوان یک گزینه جایگزین برای حفاظت از این توانایی و انتقال فعالیت‌ها در نظر گرفته شد. اما هیچ‌وقت از سوی ایران به عنوان یک سایت غنی‌سازی معرفی نشد.

تاسیسات هسته‌ای نطنز بارها در جنگ هدف حمله قرار گرفت

این که تأسیسات کوه کلنگ می‌تواند یک گزینه جایگزین برای ایران باشد، ابتدا مدتی پس از جنگ ۱۲ روزه و اسنپ‌بک در شورای امنیت سازمان ملل در تحلیل تصاویر ماهواره‌ای ارائه‌شده از سوی اندیشکده ISIS مطرح شد: «با توجه به نابودی دیگر تأسیسات مرتبط با سانتریفیوژهای ایران، مجموعه کوه کلنگ یک گزینه بالقوه برای هرگونه بازسازی برنامه سانتریفیوژ ایران است؛ از تولید قطعات سانتریفیوژ گرفته تا مونتاژ سانتریفیوژ و غنی‌سازی اورانیوم.»

حمله به کوه کلنگ و تشدید بحران با ایران

این موضوع که ترامپ در جنگ با ایران دنبال چیست و می‌خواهد به چه هدفی برسد، برای بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان مبهم باقی مانده است.

دنیس راس، پژوهشگر برجسته مؤسسه «واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک»، در تحلیلی که اواخر تیرماه برای فارن پالیسی نوشت، به این موضوع اشاره کرد. او درباره گزینه‌های پیش روی ترامپ، حمله به کوه کلنگ را گزینه‌ای در دل تشدید بحران توصیف کرد و نوشت:

«او می‌تواند حملات گسترده‌ای علیه ارتش ایران انجام دهد و در پایان هفت تا ۱۰ روز بمباران، آن را یک موفقیت بزرگ اعلام کند. ترامپ در حالی که از تضعیف تهران به خود می‌بالد، می‌تواند بگوید آماده پایان دادن به جنگ و رفع محاصره آمریکا است، مشروط بر اینکه ایران اجازه عبور و مرور از تنگه را بدهد. او همچنین ممکن است اعلام کند که هرگونه تلاش ایران برای خارج کردن اورانیوم با غنای بالا از زیر آوار فردو یا اصفهان، حملات بمباران بیشتر آمریکا را به دنبال خواهد داشت. ترامپ پیش‌تر نیز اشاره کرده است که ممکن است کوه کلنگ را بمباران کند؛ محلی در نزدیکی نطنز که به نظر می‌رسد ایرانی‌ها در آن تلاش می‌کنند یک تأسیسات زیرزمینی هسته‌ای بسازند.»

هاوارد فرنچ، ستون‌نویس فارن پالیسی نیز اوایل مردادماه در تحلیل دیگری به همین موضوع پرداخت و تأکید کرد که این حمله می‌تواند به تشدید فشار ایران بر تنگه هرمز منجر شود:

«ایالات متحده می‌تواند تلاش کند جنگ را تشدید کند و احتمالاً چنین نیز خواهد کرد. ترامپ که بیش از پیش در حال دست‌وپا زدن است، تهدیدهای خود برای حمله به اهداف غیرنظامی ایران، از جمله پل‌ها، سدها و نیروگاه‌ها را از سر گرفته است؛ اقدامی که خطر نقض هنجارهای پذیرفته‌شده بین‌المللی درباره رفتار مشروع در جنگ را به همراه دارد.

او همچنین از هدف قرار دادن سایتی در ایران موسوم به «کوه کلنگ» در قالب یک کارزار بمباران سنگین دیگر سخن گفته است؛ اقدامی که به او اجازه خواهد داد بار دیگر ادعا کند توانمندی‌های هسته‌ای ایران را نابود کرده است. این اقدام ممکن است فرصتی برای ترامپ فراهم کند تا پیروزی اعلام کند و «به خانه بازگردد»، اما بعید است رهبری ایران را مرعوب کند؛ رهبری‌ای که کنترل بر مسیرهای دریایی خروجی از خلیج فارس را برای بقای خود در جهانی عمیقاً خصمانه حیاتی می‌داند و آن را حتی تضمین امنیتی بهتری از سلاح هسته‌ای تلقی می‌کند.»

در حال حاضر این نگرانی در فضای رسانه‌ای ـ تحلیلی آمریکا وجود دارد که اگر این اقدام علیه ایران انجام شود، در تنگه هرمز اتفاقاتی رخ خواهد داد. همچنین بر این موضوع نیز تأکید می‌شود که آیا عملیات قبلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، توانایی و دانش هسته‌ای را از بین برده است یا نه. با همین زاویه دید، برخی متخصصان ماجرای حمله به کوه کلنگ را با دیده شک نگاه می‌کنند.