زمستان سخت در انتظار فولاد ایران!

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، علیرضا ابراهیمی، مدیرعامل شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه (میدکو) و عضو انجمن فولاد ایران، در نشست خبری با اصحاب رسانه، ضمن تشریح وضعیت تولید و صادرات فولاد در شرایط جنگ و تحریم، به مهم‌ترین چالش‌های این صنعت در حوزه تأمین انرژی، مواد اولیه، سرمایه‌گذاری، بازار سرمایه و توسعه زیرساخت‌های صنعتی پرداخت.

وی با اشاره به تأثیر شرایط جنگی بر فعالیت صنایع معدنی و فولادی اظهار کرد: جنگ و محدودیت‌های اقتصادی بر تولید و صادرات فولاد اثر گذاشته‌اند، اما این شرایط به توقف کامل چرخه تولید و تجارت فولاد کشور منجر نشده است.

ابراهیمی با تأکید بر توانمندی ایجادشده در زنجیره تأمین داخلی گفت: بیش از ۹۰ درصد زنجیره ارزش فولاد در داخل کشور قابل تأمین است و توسعه توان مهندسی، ساخت تجهیزات و تولید قطعات صنعتی، وابستگی این صنعت به واردات را کاهش داده است.

هشدار درباره تأمین گاز صنایع فولادی در زمستان

مدیرعامل میدکو یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های پیش‌روی صنعت فولاد را وضعیت تأمین گاز در زمستان عنوان کرد و گفت: اگرچه مدیریت مصرف و شرایط تأمین برق در تابستان نسبت به سال قبل وضعیت بهتری داشت، چشم‌انداز تأمین گاز صنایع در فصل سرد پیچیده‌تر است.

ابراهیمی با اشاره به آسیب‌دیدن بخشی از زیرساخت‌های انرژی کشور در جریان جنگ افزود: بخش قابل توجهی از فرایند تولید فولاد به گاز طبیعی وابسته است و در صورت محدودیت تأمین این حامل انرژی، فعالیت برخی واحدهای صنعتی با مشکل مواجه خواهد شد.

وی با تشریح تفاوت مصرف گاز به‌عنوان سوخت و ماده مورد استفاده در فرایند تولید توضیح داد: در برخی بخش‌های صنعت فولاد می‌توان از سوخت‌های جایگزین استفاده کرد، اما در واحدهای احیای مستقیم، گاز طبیعی نقشی فرایندی دارد و جایگزینی آن با سایر سوخت‌ها به‌سادگی امکان‌پذیر نیست.

به گفته مدیرعامل میدکو، محدودیت گاز در واحدهای احیای مستقیم می‌تواند بر تولید آهن اسفنجی و در ادامه بر عملکرد زنجیره فولاد اثر بگذارد.

ابراهیمی با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف انرژی، خواستار صرفه‌جویی در مصرف گاز، به‌ویژه در بخش خانگی، شد و اظهار امیدواری کرد که با مدیریت مصرف و بهبود شرایط تأمین، محدودیت‌های انرژی اثر کمتری بر تولید صنعتی داشته باشند.

وی همچنین تأکید کرد که صنعت فولاد با وجود آسیب‌های ناشی از جنگ و تحریم همچنان به فعالیت خود ادامه می‌دهد و هدف‌گذاری مجموعه بر حفظ تولید و بازگشت به سطوح بالاتر فعالیت است.

افت ۱۰ تا ۱۵ درصدی تولید و صادرات فولاد

ابراهیمی با اشاره به شرایط فعالیت صنایع فولادی در دوره جنگ گفت: آثار محدودیت‌های تجاری، آسیب‌های زیرساختی و مشکلات تأمین انرژی بر عملکرد این صنعت قابل انکار نیست، اما میزان این تأثیر به معنای توقف تولید و صادرات نیست.

وی با بیان اینکه تولید و صادرات فولاد با افت مواجه شده است، میزان این کاهش را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد اعلام کرد.

مدیرعامل میدکو در عین حال گفت شبکه تجاری شکل‌گرفته در سال‌های تحریم، بخشی از ریسک‌های صادراتی را مدیریت می‌کند و امکان تداوم مبادلات را فراهم کرده است.

ابراهیمی با اشاره به اینکه محدودیت‌های بانکی و مالی از موانع مهم تجارت خارجی هستند، توضیح داد: دشواری نقل‌وانتقال پول و استفاده از ابزارهای متعارف بانکی، مدیریت ریسک میان خریدار و فروشنده را دشوار می‌کند و هزینه تجارت را افزایش می‌دهد.

وی ابراز امیدواری کرد که با شناسایی مسیرهای جایگزین تجاری و کاهش محدودیت‌ها، شرایط صادرات فولاد بهبود یابد.

چرا صادرات مستقیم فولاد برای تولیدکنندگان جذابیت کمتری دارد؟

مدیرعامل میدکو در بخش دیگری از این نشست، درباره سیاست صادراتی شرکت‌های فولادی گفت: صادرات مستقیم تولیدکنندگان به شرایط اقتصادی، سازوکار بازگشت ارز و فاصله میان نرخ‌های مختلف ارز بستگی دارد.

ابراهیمی با اشاره به تفاوت نرخ ارز در بازار آزاد و نرخ‌های مورد استفاده در مبادلات رسمی توضیح داد: در برخی شرایط، فروش محصول به تجار یا مصرف‌کنندگانی که به ارز نیاز دارند، برای تولیدکننده از صادرات مستقیم جذاب‌تر است.

وی افزود: هرچه فاصله میان نرخ‌های ارز کاهش یابد، انگیزه تولیدکنندگان برای صادرات مستقیم و بازگرداندن ارز حاصل از صادرات افزایش پیدا می‌کند.

به گفته ابراهیمی، در شرایطی که صادرکننده ملزم به عرضه ارز حاصل از صادرات با نرخی متفاوت از نرخ بازار آزاد باشد، ممکن است فروش محصول به خریدارانی که نیاز ارزی دارند، از نظر اقتصادی برای تولیدکننده مناسب‌تر باشد.

مدیرعامل میدکو تأکید کرد که نمی‌توان برای همه دوره‌ها سهم ثابتی از تولید را به صادرات مستقیم اختصاص داد؛ زیرا این تصمیم تابع شرایط بازار، سیاست‌های ارزی و منافع اقتصادی تولیدکننده است.

ظرفیت تولید فولاد ایران از مصرف داخلی بیشتر است

ابراهیمی با اشاره به ظرفیت تولید فولاد کشور اظهار کرد: ظرفیت تولید فولاد ایران بیش از ۴۰ میلیون تن است و میزان تولید سال گذشته حدود ۳۰ میلیون تن برآورد می‌شود.

وی با بیان اینکه میزان مصرف داخلی در مقایسه با ظرفیت تولید کشور محدودتر است، افزود: ساختار صنعت فولاد ایران باید صادرات‌محور باشد؛ زیرا بخش قابل توجهی از تولید کشور برای عرضه در بازارهای خارجی در نظر گرفته می‌شود.

به گفته مدیرعامل میدکو، صادرات در چنین ساختاری صرفاً یک انتخاب تجاری نیست، بلکه یکی از الزامات اقتصادی حفظ ظرفیت تولید و استمرار فعالیت بنگاه‌های فولادی به شمار می‌رود.

وی در عین حال تأکید کرد که میزان صادرات مستقیم شرکت‌ها به شرایط بازار و سیاست‌های ارزی وابسته است و نمی‌توان بدون در نظر گرفتن این متغیرها درباره سهم قطعی صادرات هر شرکت اظهارنظر کرد.

سرمایه‌گذاری بیش از ۷.۵ میلیارد دلاری میدکو در زنجیره معدن و فولاد

مدیرعامل میدکو در تشریح عملکرد این مجموعه گفت: میدکو با هدف ایجاد یک بنگاه اقتصادی بزرگ و خصوصی در حوزه معدن و صنایع معدنی تأسیس شده و طی سال‌های فعالیت خود سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زنجیره ارزش معدن و فولاد انجام داده است.

ابراهیمی میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده در این مجموعه را بیش از ۷.۵ میلیارد دلار اعلام کرد و گفت بیش از ۴۰ مجتمع صنعتی در زیرمجموعه میدکو ایجاد شده است.

وی همچنین تعداد کارکنان مستقیم این مجموعه را حدود ۲۵ هزار نفر اعلام کرد و افزود: فعالیت صنایع معدنی و فولادی به دلیل ارتباط با بخش‌های مختلف اقتصاد، علاوه بر اشتغال مستقیم، زمینه ایجاد اشتغال غیرمستقیم را نیز فراهم می‌کند.

مدیرعامل میدکو با اشاره به تکمیل زنجیره ارزش این مجموعه اظهار کرد: ظرفیت تولید فولاد میدکو حدود ۴.۲ میلیون تن است و فعالیت‌های آن از اکتشاف و استخراج معادن تا فرآوری سنگ‌آهن، تولید گندله، احیای مستقیم و فولادسازی را در بر می‌گیرد.

به گفته وی، این مجموعه در بخش معدن از ناوگان ماشین‌آلات سنگین برای استخراج مواد معدنی استفاده می‌کند و در بخش فرآوری نیز چهار کارخانه کنسانتره سنگ‌آهن با ظرفیت مجموع هشت میلیون تن در سال و سه کارخانه گندله‌سازی با ظرفیت مجموع ۲.۵ میلیون تن در سال دارد.

ابراهیمی همچنین از فعالیت سه واحد بزرگ فولادسازی در این مجموعه خبر داد و گفت تولید مواد و محصولات مورد نیاز زنجیره فولاد، از جمله برخی محصولات زغال‌سنگی، فروسیلیس، آهک و دولومیت، در مجموعه فعالیت‌های میدکو قرار دارد.

وی با اشاره به فعالیت میدکو در حوزه مس نیز گفت این مجموعه در بخش تولید کنسانتره مس، کاتد مس و لوله مسی فعالیت دارد و در کنار آن، تولید صنعتی شمش منیزیم را نیز دنبال کرده است.

بومی‌سازی بیش از ۹۰ درصد زنجیره ارزش فولاد

ابراهیمی با تأکید بر اینکه تکمیل زنجیره تولید صرفاً به ایجاد واحدهای معدنی و فولادی محدود نمی‌شود، گفت توسعه توان مهندسی، طراحی، ساخت تجهیزات و اجرای پروژه‌های صنعتی نیز بخش مهمی از راهبرد میدکو است.

وی با اشاره به فعالیت شرکت‌های مهندسی، ساختمانی و دانش‌بنیان در زیرمجموعه این گروه افزود: توان داخلی ایجادشده امکان طراحی و اجرای برخی پروژه‌های صنعتی را بدون اتکا به پیمانکاران خارجی فراهم کرده است.

مدیرعامل میدکو با بیان اینکه در گذشته برخی تجهیزات تخصصی از کشورهای دیگر تأمین می‌شدند، اظهار کرد: امروز بسیاری از تجهیزات و قطعات مورد نیاز صنعت فولاد، از جمله برخی کاتالیست‌ها، قطعات صنعتی و تجهیزات تخصصی، در داخل کشور تولید می‌شوند.

به گفته ابراهیمی، وابستگی باقی‌مانده به واردات عمدتاً به برخی تجهیزات و قطعات خاص مربوط است و بخش عمده نیازهای زنجیره تولید در داخل کشور قابل تأمین است.

وی با اشاره به تجربه فعالیت در صنعت فولاد طی ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته گفت توان داخلی کشور در این حوزه نسبت به سال‌های قبل توسعه قابل توجهی یافته و امکان ساخت تجهیزات پیچیده‌تری در داخل فراهم شده است.

ابراهیمی همچنین تأکید کرد که ادامه توسعه صنعتی به تأمین منابع مالی، کاهش موانع اداری و بهبود فضای کسب‌وکار وابسته است.

نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی برای تأمین پایدار برق

مدیرعامل میدکو با اشاره به وابستگی صنایع فولادی به انرژی گفت این مجموعه برای کاهش وابستگی به شبکه برق، نیروگاه سیکل ترکیبی با ظرفیت ۵۰۰ مگاوات احداث کرده است.

ابراهیمی با اشاره به تکمیل بخش‌های نیروگاه اظهار کرد: بخش گازی این مجموعه پیش‌تر وارد مدار شده و بخش بخار نیز در سال جاری به بهره‌برداری رسیده است.

وی افزود: این نیروگاه علاوه بر تأمین برق مورد نیاز مجموعه، امکان تزریق بخشی از برق مازاد به شبکه صنعتی کشور را نیز فراهم می‌کند.

به گفته مدیرعامل میدکو، تأمین پایدار انرژی یکی از پیش‌نیازهای حفظ تولید در صنایع انرژی‌بر است و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های برق می‌تواند بخشی از ریسک ناشی از محدودیت‌های انرژی را کاهش دهد.

تأمین آب صنایع میدکو از پساب تصفیه‌شده کرمان

ابراهیمی همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تأمین پایدار آب صنعتی گفت: میدکو با اجرای طرح جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب شهر کرمان، بخشی از نیاز آبی صنایع خود را از طریق پساب تصفیه‌شده تأمین می‌کند.

وی افزود: این طرح علاوه بر ایجاد منبع پایدار آب برای فعالیت‌های صنعتی، به کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی و مدیریت فاضلاب شهری نیز کمک می‌کند.

مدیرعامل میدکو با اشاره به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع آب در مناطق صنعتی کشور تأکید کرد که استفاده از پساب تصفیه‌شده می‌تواند نقش مهمی در پایداری فعالیت صنایع معدنی و فولادی داشته باشد.

بدهی ۴۰۰ همتی میدکو به شبکه بانکی؛ دفاع مدیرعامل از مدل تأمین مالی

یکی از محورهای مهم نشست خبری مدیرعامل میدکو، موضوع بدهی بانکی و نحوه تأمین مالی این مجموعه بود.

ابراهیمی میزان بدهی میدکو به شبکه بانکی را حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد و گفت منابع مالی جذب‌شده در این مجموعه صرف ایجاد زیرساخت‌های صنعتی، احداث کارخانه‌ها و توسعه ظرفیت‌های تولیدی شده است.

وی با دفاع از مدل تأمین مالی میدکو اظهار کرد: ارزیابی عملکرد یک بنگاه اقتصادی باید با توجه به میزان سرمایه‌گذاری مولد، دارایی‌های ایجادشده، اشتغال و توان بازپرداخت تعهدات انجام شود.

مدیرعامل میدکو با اشاره به سرمایه‌گذاری بیش از ۷.۵ میلیارد دلاری این مجموعه افزود: منابع جذب‌شده به دارایی‌های مولد و زیرساخت‌های صنعتی تبدیل شده‌اند و عملکرد چنین بنگاهی باید در چارچوب تأثیر آن بر تولید و توسعه اقتصادی بررسی شود.

ابراهیمی با مقایسه شیوه شکل‌گیری بنگاه‌های بزرگ صنعتی در کشور گفت بسیاری از صنایع بزرگ با منابع دولتی ایجاد شده‌اند، در حالی که میدکو با اتکا به منابع غیردولتی و سازوکارهای مختلف تأمین مالی توسعه یافته است.

وی تأکید کرد که برای قضاوت دقیق درباره عملکرد این مجموعه، باید ارتباط میان منابع مالی جذب‌شده، سرمایه‌گذاری انجام‌شده، دارایی‌های ایجادشده و بازده اقتصادی بررسی شود.

انتقاد از موانع افزایش سرمایه در بازار سرمایه

مدیرعامل میدکو در بخش دیگری از نشست خبری، از طولانی بودن فرایندهای اداری افزایش سرمایه شرکت‌های بورسی انتقاد کرد.

ابراهیمی با اشاره به برنامه این مجموعه برای استفاده از منابع حاصل از واگذاری سهام فولاد زرند ایرانیان گفت: میدکو قصد داشت بخشی از منافع حاصل از این واگذاری را از طریق افزایش سرمایه در اختیار سهامداران قرار دهد، اما مجوز قبلی به دلیل گذشت زمان و شرایط خاص آن دوره اعتبار خود را از دست داد.

وی افزود: درخواست مجدد برای دریافت مجوز با موانعی مواجه شده است که از نظر این مجموعه نیازمند بررسی و شفاف‌سازی است.

مدیرعامل میدکو با انتقاد از طولانی بودن فرایندهای اداری گفت: بازار سرمایه باید به تسهیل تأمین مالی و توسعه بنگاه‌ها کمک کند، نه اینکه فرایندهای توسعه‌ای شرکت‌ها را با موانع طولانی مواجه سازد.

ابراهیمی تأکید کرد که شرکت‌ها برای تأمین مالی پروژه‌ها، افزایش سرمایه و جذب منابع سهامداران به سازوکارهای کارآمد و قابل پیش‌بینی نیاز دارند.

وی همچنین از برنامه انتشار اوراق تأمین مالی به ارزش پنج هزار میلیارد تومان برای فولاد سیرجان ایرانیان خبر داد و ابراز امیدواری کرد که این اوراق در آینده نزدیک در بازار عرضه شود.

به گفته وی، منابع حاصل از این تأمین مالی برای توسعه فعالیت‌ها و تکمیل پروژه‌های صنعتی استفاده خواهد شد.

برنامه میدکو برای عرضه اولیه شرکت‌های زیرمجموعه

ابراهیمی با اشاره به برنامه میدکو برای حضور بیشتر شرکت‌های زیرمجموعه در بازار سرمایه گفت این مجموعه در بلندمدت قصد دارد شرکت‌های بیشتری را وارد بورس کند.

وی با اشاره به عرضه اولیه فولاد سیرجان ایرانیان در سال گذشته، این عرضه را موفق ارزیابی کرد و گفت ارزش بازار این شرکت پس از عرضه رشد قابل توجهی داشته است.

مدیرعامل میدکو افزود: این مجموعه در حال پیگیری و مذاکره برای عرضه سایر شرکت‌های زیرمجموعه است و پس از طی مراحل لازم، برنامه عرضه اولیه شرکت‌های دیگر نیز دنبال خواهد شد.

به گفته ابراهیمی، توسعه حضور شرکت‌های زیرمجموعه در بازار سرمایه می‌تواند زمینه تأمین منابع مالی مورد نیاز برای تکمیل پروژه‌ها و افزایش ظرفیت تولید را فراهم کند.

انرژی، صادرات و تأمین مالی سه چالش اصلی فولاد

گفتنی است، اظهارات مدیرعامل میدکو نشان می‌دهد که صنعت فولاد کشور، با وجود توسعه ظرفیت‌های تولید و افزایش توان داخلی در تأمین تجهیزات و مواد مورد نیاز، همچنان با چالش‌هایی در حوزه انرژی، تجارت خارجی و تأمین مالی روبه‌رو است.

از یک سو، ظرفیت تولید فولاد کشور از میزان مصرف داخلی بیشتر است و استمرار فعالیت اقتصادی این صنعت به دسترسی به بازارهای صادراتی وابستگی دارد. از سوی دیگر، محدودیت‌های بانکی و ارزی می‌تواند هزینه تجارت خارجی را افزایش دهد و انگیزه صادرات مستقیم را تحت تأثیر قرار دهد.

در بخش انرژی نیز وابستگی فرایند احیای مستقیم به گاز طبیعی، تأمین پایدار این حامل انرژی را به یکی از عوامل تعیین‌کننده در حفظ تولید فولاد تبدیل کرده است.

در کنار این موارد، تأمین مالی پروژه‌های توسعه‌ای، کاهش موانع افزایش سرمایه و استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تکمیل زیرساخت‌های صنعتی، از دیگر موضوعاتی است که در اظهارات مدیرعامل میدکو مورد تأکید قرار گرفت.

بر این اساس، چالش پیش‌روی صنعت فولاد ایران تنها افزایش ظرفیت اسمی تولید نیست؛ بلکه حفظ تولید پایدار، تأمین انرژی، توسعه صادرات و فراهم کردن منابع مالی لازم برای ادامه سرمایه‌گذاری، نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده این صنعت خواهد داشت.