کرمان‌موتور خریدار اصلی سایپا می‌شود؟ / معادله واگذاری نارنجی‌پوشان وارد مرحله تازه‌ای شد

به گزارش رکنا، اظهارات اخیر سخن‌گوی وزارت صمت درباره نحوه واگذاری سایپا نشان می‌دهد که دولت قصد ندارد این شرکت را صرفاً به بالاترین پیشنهاد مالی واگذار کند. در چنین شرایطی، شرکت‌هایی که سابقه مستقیم در صنعت خودرو دارند، از شانس بیشتری برای ورود به این رقابت برخوردار خواهند بود.

خصوصی‌سازی سایپا همچنان روی میز است

به نظر می‌رسد دولت پزشکیان، باوجود مخالفت‌هایی که در مجلس با خصوصی‌سازی خودروسازان بزرگ مطرح شده، همچنان اصل واگذاری سایپا و انتقال مدیریت آن به بخش خصوصی را دنبال می‌کند.

البته شرایط فعلی صنعت خودرو، از ناترازی انرژی و محدودیت‌های تولید گرفته تا قیمت‌گذاری، تعهدات خودروسازان، تحریم‌ها و مشکلات ناشی از جنگ، باعث شده است واگذاری سایپا در مقایسه با گذشته از اولویت‌های فوری دولت فاصله بگیرد.

با این حال، وزارت صمت تلاش کرده است چارچوب مدنظر خود برای واگذاری را مشخص کند. بر اساس این رویکرد، صرف داشتن منابع مالی برای خرید سایپا کافی نیست و خریدار باید توانایی اداره یک مجموعه بزرگ خودروسازی را نیز داشته باشد.

خریدار سایپا باید «اهلیت» داشته باشد

عزت زارعی، سخن‌گوی وزارت صمت، درباره سیاست این وزارتخانه گفته است: «ما مخالف خصوصی‌سازی نیستیم، اما واگذاری باید به اهل آن انجام شود.»

این اظهارنظر از آن جهت اهمیت دارد که معیارهای خریدار احتمالی سایپا را تا حدودی مشخص می‌کند. به گفته او، برخورداری از منابع مالی به‌تنهایی برای ورود به صنعت خودرو کافی نیست و خریدار باید از تجربه، دانش فنی و توانمندی لازم در این صنعت برخوردار باشد.

از سوی دیگر، وزارت صمت بر واگذاری مدیریت سایپا و در عین حال پاسخ‌گو بودن مدیران آینده این شرکت تأکید دارد. بنابراین به نظر می‌رسد مدل مطلوب دولت، حضور یک بخش خصوصی متخصص و دارای سابقه در صنعت خودرو باشد؛ نه صرفاً یک سرمایه‌گذار با نقدینگی بالا.

همین نکته، نام برخی گزینه‌های مطرح‌شده در ماه‌های گذشته را کمرنگ‌تر می‌کند و در مقابل، خودروسازان و فعالان زنجیره خودرو را در موقعیت بهتری قرار می‌دهد.

آیا کرمان‌موتور خریدار اصلی سایپا است؟

در میان گزینه‌های احتمالی، کرمان‌موتور بیش از بسیاری از مجموعه‌های سرمایه‌گذاری با معیارهای اعلام‌شده از سوی وزارت صمت هم‌خوانی دارد.

کرمان‌موتور سابقه طولانی در تولید و مونتاژ خودرو، مدیریت خطوط تولید، همکاری با خودروسازان خارجی و توسعه محصولات مختلف دارد. از سوی دیگر، این مجموعه در حال حاضر نیز در ساختار سهام‌داری سایپا حضور دارد؛ موضوعی که می‌تواند در صورت جدی شدن بحث واگذاری، اهمیت ویژه‌ای پیدا کند.

به همین دلیل، اگر قرار باشد سایپا به مجموعه‌ای واگذار شود که هم توان مالی و هم سابقه مستقیم خودرویی داشته باشد، کرمان‌موتور را می‌توان یکی از جدی‌ترین گزینه‌های موجود دانست.

البته هنوز هیچ اعلام رسمی مبنی بر انتخاب کرمان‌موتور به‌عنوان خریدار سایپا منتشر نشده است و طرح این نام در شرایط فعلی بیشتر بر اساس مختصات اعلام‌شده برای خریدار و جایگاه این شرکت در صنعت خودرو انجام می‌شود.

با این حال، ورود کرمان‌موتور به ساختار مالکیت و مدیریت سایپا می‌تواند معادلات صنعت خودرو ایران را به شکل محسوسی تغییر دهد. در این صورت، یک مجموعه خصوصی با تجربه قابل توجه در صنعت خودرو در مقابل ایران‌خودرو قرار خواهد گرفت و رقابت میان دو قطب بزرگ خودروسازی کشور می‌تواند وارد مرحله تازه‌ای شود.

قطعه‌سازان همچنان یک سناریوی مهم هستند

در کنار کرمان‌موتور، قطعه‌سازان نیز می‌توانند یکی دیگر از گزینه‌های واگذاری سایپا باشند.

قطعه‌سازان طی سال‌های اخیر بارها بر ضرورت خصوصی‌سازی خودروسازان تأکید کرده‌اند و مشکلات مالی سایپا و بدهی این شرکت به زنجیره تأمین، انگیزه ورود آن‌ها به این فرآیند را افزایش داده است.

با این حال، کروز، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین قطعه‌سازان کشور، ظاهراً تمایل چندانی به خرید مستقیم سایپا ندارد. بنابراین یکی از سناریوهای احتمالی می‌تواند شکل‌گیری یک کنسرسیوم متشکل از چند قطعه‌ساز و فعال صنعتی باشد.

چنین کنسرسیومی از یک مزیت مهم برخوردار خواهد بود: اعضای آن تجربه مستقیم در زنجیره تولید خودرو دارند و از این نظر می‌توانند بخشی از دغدغه وزارت صمت درباره «اهلیت» خریدار را برطرف کنند.

گزینه‌های غیرخودرویی چقدر شانس دارند؟

در کنار خودروسازان و قطعه‌سازان، نام مجموعه‌هایی مانند کاله، زرماکارون و گروه انتخاب نیز در گمانه‌زنی‌های مربوط به آینده سایپا مطرح شده است.

این مجموعه‌ها از توان مالی قابل توجهی برخوردارند، اما یک چالش اساسی پیش روی آن‌ها قرار دارد؛ نبود سابقه مستقیم و تخصصی در صنعت خودرو.

بنابراین اگر وزارت صمت واقعاً تجربه خودرویی و دانش فنی را به‌عنوان یکی از شروط اصلی واگذاری در نظر گرفته باشد، این گروه از خریداران برای ورود به رقابت نیازمند تشکیل کنسرسیوم یا همکاری با فعالان باسابقه صنعت خودرو خواهند بود.

دولت از سایپا خارج می‌شود؟

خصوصی‌سازی سایپا لزوماً به معنای خروج کامل دولت از این شرکت نیست.

بر اساس اظهارات سخن‌گوی وزارت صمت، دولت با توجه به سهم حدود ۱۶.۵ درصدی خود در سایپا همچنان بر ضرورت حفظ امکان نظارت حاکمیت بر خودروسازان بزرگ تأکید دارد.

به این ترتیب، مدلی که وزارت صمت دنبال می‌کند می‌تواند شامل واگذاری مدیریت به بخش خصوصی در کنار حفظ یک سهم حاکمیتی برای دولت باشد؛ مدلی که به دولت اجازه می‌دهد همچنان بر عملکرد یکی از مهم‌ترین خودروسازان کشور نظارت داشته باشد.

سایپا به کرمان‌موتور می‌رسد؟

در شرایط فعلی هنوز نمی‌توان با قطعیت از خریدار نهایی سایپا نام برد. فرآیند واگذاری نیز باید مطابق ضوابط بازار سرمایه و مقررات مربوط به عرضه سهام انجام شود.

با این حال، اگر معیارهای اعلام‌شده از سوی وزارت صمت را مبنا قرار دهیم، کرمان‌موتور یکی از گزینه‌هایی است که بیشترین انطباق را با ویژگی‌های خریدار مدنظر دولت دارد.

توان مالی، سابقه فعالیت در صنعت خودرو، تجربه تولید و مدیریت و حضور در ساختار سهام‌داری سایپا، مجموعه‌ای از عواملی هستند که نام کرمان‌موتور را در این معادله برجسته می‌کنند.

در نهایت، اگر واگذاری سایپا وارد مرحله اجرایی شود، رقابت فقط بر سر قیمت سهام نخواهد بود؛ بلکه اهلیت، توان مدیریتی و سابقه خودرویی می‌تواند تعیین کند کلید مدیریت نارنجی‌پوشان به دست چه مجموعه‌ای سپرده شود.

در حال حاضر، نام کرمان‌موتور بیش از گذشته در این معادله دیده می‌شود؛ اما تا زمان اعلام رسمی، باید آن را گزینه‌ای جدی و محتمل، نه خریدار قطعی سایپا دانست.