بابک وفایی: خودروهای برقی هنوز برای سفرهای بین‌شهری قابل اعتماد نیستند / توسعه زیرساخت شارژ عقب‌تر از برقی‌سازی حرکت می‌کند

به گزارش رکنا، بابک وفایی کارشناس صنعت خودرو با اشاره به ظرفیت خودروهای برقی برای کاهش آلودگی هوا در شهرهای بزرگ، کمبود زیرساخت‌های مورد نیاز و کندی توسعه ایستگاه‌های شارژ را یکی از مهم‌ترین موانع گسترش این خودروها در کشور دانست.

وی با بیان اینکه خودروهای برقی می‌توانند نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا داشته باشند، اظهار کرد: خودروهای برقی برای استفاده در محیط‌های شهری گزینه مناسبی هستند و به‌ویژه در کلانشهرهایی مانند تهران که با مشکل آلودگی هوا مواجه‌اند، می‌توانند بخشی از راهکار کاهش آلایندگی باشند.

این کارشناس صنعت خودرو افزود: خودروهای برقی همچنین می‌توانند به‌عنوان خودروی دوم خانوار مورد استفاده قرار گیرند؛ چراکه برای رفت‌وآمدهای روزمره شهری، مسیرهای کوتاه و ترددهای منظم گزینه مناسبی محسوب می‌شوند. با این حال، شرایط برای استفاده از این خودروها به‌عنوان خودروی اصلی خانوار و به‌خصوص در سفرهای بین‌شهری متفاوت است و همچنان ریسک‌هایی وجود دارد.

کمبود زیرساخت، مانع سفر با خودروهای برقی

وی با تأکید بر وسعت جغرافیایی ایران و طولانی بودن بسیاری از مسیرهای بین‌شهری گفت: یکی از تفاوت‌های مهم ایران با بسیاری از کشورهای اروپایی، مسافت‌های طولانی میان شهرهاست. در چنین شرایطی، خودروهای برقی برای آنکه بتوانند به‌عنوان یک وسیله نقلیه عمومی و قابل استفاده برای همه سفرها مطرح شوند، نیازمند شبکه گسترده‌ای از ایستگاه‌های شارژ در جاده‌ها و شهرهای مختلف هستند.

به گفته این کارشناس، زیرساخت شارژ خودروهای برقی در جاده‌های کشور هنوز به اندازه‌ای توسعه پیدا نکرده که بتوان با اطمینان از این خودروها برای سفرهای طولانی استفاده کرد.

وی افزود: ممکن است یک مالک در داخل شهر بتواند خودرو را در منزل یا یکی از ایستگاه‌های شارژ موجود شارژ کند و برای رفت‌وآمدهای روزانه مشکلی نداشته باشد، اما زمانی که قرار است همین خودرو در یک مسیر بین‌شهری مورد استفاده قرار گیرد، موضوع دسترسی به شارژ اهمیت بسیار بیشتری پیدا می‌کند.

این کارشناس ادامه داد: در سفرهای طولانی، مالک باید بتواند از قبل محل ایستگاه‌های شارژ را مشخص کند و مطمئن باشد که در طول مسیر، ایستگاه فعال و قابل استفاده وجود دارد. در شرایط فعلی چنین اطمینانی در تمام مسیرهای کشور وجود ندارد و همین مسئله می‌تواند یکی از عوامل بازدارنده برای خرید خودروهای برقی باشد.

سرعت توسعه ایستگاه‌های شارژ کاهش یافته است

این کارشناس صنعت خودرو همچنین به روند توسعه زیرساخت‌های شارژ در سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در ابتدای مسیر، روند توسعه زیرساخت‌ها امیدوارکننده بود و به‌ویژه در دوره‌ای که وزیر صنعت، معدن و تجارت از متخصصان حوزه برق بود، توجه بیشتری به این موضوع وجود داشت.

وی افزود: با این حال به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر سرعت توسعه زیرساخت شارژ کاهش پیدا کرده است و مشوق‌های دولتی برای سرمایه‌گذاری و احداث ایستگاه‌های شارژ نیز مانند گذشته پررنگ نیست.

به گفته او، توسعه خودروهای برقی باید همزمان با توسعه زیرساخت انجام شود. نمی‌توان انتظار داشت تعداد خودروهای برقی در کشور افزایش پیدا کند، اما شبکه شارژ متناسب با آن توسعه پیدا نکند.

وی ادامه داد: در واقع خودرو و زیرساخت شارژ دو بخش جدا از یکدیگر نیستند. اگر مصرف‌کننده نسبت به امکان شارژ خودرو در محل زندگی، محل کار، شهرهای مختلف و مسیرهای بین‌شهری اطمینان نداشته باشد، حتی یک خودروی برقی با فناوری مناسب نیز نمی‌تواند به انتخاب اول بازار تبدیل شود.

تعهد خودروسازان و واردکنندگان برای توسعه زیرساخت

این کارشناس خودرو با اشاره به مسئولیت شرکت‌های خودروساز و واردکننده در زمینه توسعه زیرساخت گفت: در مقاطعی مقرر شده بود شرکت‌هایی که اقدام به واردات یا عرضه خودروهای برقی می‌کنند، در توسعه زیرساخت‌های شارژ نیز مشارکت داشته باشند.

وی افزود: با وجود چنین الزاماتی، به نظر می‌رسد این تعهدات به‌طور کامل محقق نشده است و همین موضوع یکی از دلایلی است که باعث شده رشد تعداد خودروهای برقی در بازار با توسعه متناسب شبکه شارژ همراه نباشد.

به گفته این کارشناس، ورود خودروهای برقی بدون ایجاد زیرساخت مناسب، عملاً بخشی از ریسک استفاده از این خودروها را به مصرف‌کننده منتقل می‌کند. خریدار خودرو را تحویل می‌گیرد، اما برای استفاده از آن باید خودش با مسئله شارژ، دسترسی به ایستگاه‌ها و برنامه‌ریزی سفر مواجه شود.

وی تأکید کرد: اگر قرار است خودروهای برقی به‌عنوان یک گزینه جدی در بازار ایران مطرح شوند، باید از ابتدا زنجیره کامل آن شامل خودرو، خدمات، تعمیرات، تأمین قطعات و زیرساخت شارژ در نظر گرفته شود.

تجربه اروپا را نمی‌توان عیناً در ایران اجرا کرد

این کارشناس صنعت خودرو در ادامه به تجربه کشورهای اروپایی در زمینه توسعه خودروهای برقی اشاره کرد و گفت: شرایط ایران با بسیاری از کشورهای اروپایی تفاوت دارد و نمی‌توان الگوی توسعه خودروهای برقی در این کشورها را بدون توجه به شرایط داخلی اجرا کرد.

وی افزود: در بسیاری از کشورهای اروپایی، فاصله بین شهرها کوتاه‌تر است و شبکه‌ای گسترده از ایستگاه‌های شارژ در شهرها و مسیرهای بین‌شهری ایجاد شده است. همین مسئله باعث می‌شود مالک خودرو برقی با نگرانی کمتری برای سفرهای طولانی برنامه‌ریزی کند.

او ادامه داد: در ایران با توجه به پهناوری کشور و طولانی بودن مسیرهای بین‌شهری، ایجاد زیرساخت شارژ اهمیت بسیار بیشتری دارد. اگر در یک مسیر طولانی تنها چند ایستگاه شارژ وجود داشته باشد و یکی از آنها از مدار خارج باشد یا با صف خودرو مواجه شود، برنامه سفر یک خودروی برقی می‌تواند با مشکل جدی روبه‌رو شود.

به گفته این کارشناس، بنابراین پیش از مقایسه میزان استقبال از خودروهای برقی در ایران و کشورهای اروپایی، باید تفاوت زیرساختی و جغرافیایی دو طرف نیز مورد توجه قرار گیرد.

حمل‌ونقل عمومی می‌تواند نقطه شروع برقی‌سازی باشد

این کارشناس خودرو در بخش دیگری از صحبت‌های خود به اهمیت حمل‌ونقل عمومی در مسیر توسعه خودروهای برقی اشاره کرد و گفت: یکی از الگوهایی که در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته، آغاز برقی‌سازی از ناوگان حمل‌ونقل عمومی است.

وی توضیح داد: اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها برخلاف خودروهای شخصی، مسیرهای مشخص‌تری دارند. مبدأ و مقصد آنها قابل پیش‌بینی‌تر است و زمان توقف آنها نیز تا حدود زیادی مشخص است. بنابراین می‌توان محل شارژ و زمان شارژ این خودروها را بهتر مدیریت کرد.

به گفته او، در چنین شرایطی می‌توان ابتدا در پایانه‌های اتوبوسرانی، مراکز تاکسی و نقاط مشخص شهری زیرساخت شارژ ایجاد کرد و سپس به‌تدریج این شبکه را به سایر نقاط گسترش داد.

وی افزود: ایران نیز می‌تواند از این الگو استفاده کند و به جای آنکه تمام تمرکز خود را روی افزایش تعداد خودروهای برقی شخصی بگذارد، ابتدا توسعه ناوگان اتوبوس‌های برقی و تاکسی‌های برقی را در کلانشهرها در اولویت قرار دهد.

این کارشناس ادامه داد: استفاده از خودروهای برقی در حمل‌ونقل عمومی علاوه بر اینکه می‌تواند به کاهش آلایندگی در شهرهای بزرگ کمک کند، باعث می‌شود زیرساخت شارژ نیز به شکل هدفمندتری توسعه پیدا کند. زمانی که تعداد مشخصی اتوبوس یا تاکسی برقی در یک ناوگان فعالیت می‌کنند، می‌توان ظرفیت مورد نیاز برای شارژ آنها را دقیق‌تر محاسبه و برای آن سرمایه‌گذاری کرد.

خودروهای برقی هنوز خودروی اصلی همه خانوارها نیستند

وی با اشاره به شرایط فعلی بازار تأکید کرد: در شرایط کنونی، خودروهای برقی را نمی‌توان برای تمام مصرف‌کنندگان و تمام کاربردها یک انتخاب بدون ریسک دانست.

به گفته این کارشناس، این خودروها برای رفت‌وآمدهای شهری، استفاده روزمره و حتی به‌عنوان خودروی دوم خانوار می‌توانند گزینه مناسبی باشند؛ اما زمانی که قرار است خودرو برای سفرهای طولانی و بین‌شهری نیز مورد استفاده قرار گیرد، محدودیت زیرساخت شارژ باید جدی گرفته شود.

وی افزود: برای فردی که عمده استفاده‌اش از خودرو در داخل شهر است و امکان شارژ در منزل یا محل کار را دارد، مسئله زیرساخت می‌تواند تا حد زیادی قابل مدیریت باشد. اما برای فردی که مرتباً میان شهرهای مختلف سفر می‌کند، شرایط متفاوت است و تا زمانی که شبکه شارژ جاده‌ای توسعه پیدا نکند، استفاده از خودرو برقی با محدودیت‌هایی همراه خواهد بود.

دولت باید مشوق‌های بیشتری ایجاد کند

این کارشناس صنعت خودرو در پایان بر ضرورت توجه بیشتر دولت به توسعه زیرساخت خودروهای برقی تأکید کرد و گفت: اگر سیاست‌گذار واقعاً به دنبال توسعه خودروهای برقی در کشور است، باید توسعه ایستگاه‌های شارژ را هم‌زمان با ورود و تولید این خودروها دنبال کند.

وی افزود: دولت باید مشوق‌های بیشتری برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در احداث ایستگاه‌های شارژ در نظر بگیرد و شرکت‌های خودروساز و واردکننده را نیز به شکل مؤثرتری به مشارکت در توسعه این زیرساخت‌ها ملزم کند.

به گفته این کارشناس، توسعه خودروهای برقی تنها با واردات یا تولید خودرو اتفاق نمی‌افتد و مجموعه‌ای از عوامل باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند. ایجاد شبکه شارژ شهری و بین‌شهری، مشارکت خودروسازان و واردکنندگان، حمایت دولت و توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی برقی، اجزای این زنجیره هستند.

وی در پایان تأکید کرد: تنها با همکاری همه ذی‌نفعان می‌توان خودروهای برقی را به یک گزینه قابل اعتماد برای مصرف‌کنندگان تبدیل کرد و از ظرفیت آنها برای کاهش آلودگی هوا، به‌ویژه در کلانشهرها، استفاده کرد.