مقصر مصرف بالای بنزین / مردم، دولت یا خودروهای پرمصرف داخلی؟

به گزارش رکنا  وبه نقل از پایگاه خبری اسب بخار، احمد مرادی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، یکی از عوامل اصلی رشد مصرف بنزین را فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل و مصرف بالای خودروهای داخلی دانسته و تأکید کرده است خودروسازان باید به سمت ارتقای فناوری موتور، کاهش مصرف سوخت و توسعه خودروهای کم‌مصرف، هیبریدی و برقی حرکت کنند.

رمضانعلی سنگدوینی، رئیس کمیسیون مشترک صنعت و انرژی مجلس نیز پیش‌تر خودروهای فرسوده و تولید محصولات پرمصرف را از مهم‌ترین عوامل افزایش مصرف بنزین عنوان کرده بود.

متوسط مصرف خودروهای داخلی؛ حدود ۸ لیتر

سعید تاجیک، مدیرعامل شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران، تیرماه امسال متوسط مصرف سوخت خودروهای داخلی را حدود ۸ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر اعلام کرد و این میزان را در مقایسه با استانداردهای فناوری‌های جدید بالا دانست.

این عدد زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که تعداد خودروهای موجود در کشور و میزان پیمایش سالانه آنها را در نظر بگیریم. حتی کاهش یک یا دو لیتر در مصرف هر خودرو می‌تواند در مقیاس میلیون‌ها دستگاه، صرفه‌جویی قابل‌توجهی در مصرف بنزین ایجاد کند.

از سوی دیگر، مسئله تنها خودروهای فرسوده نیست. اگر محصولات جدید نیز با موتور و پلتفرم‌های کم‌بازده وارد بازار شوند، مصرف بالای سوخت برای سال‌های طولانی در ناوگان کشور باقی خواهد ماند.

فناوری قدیمی؛ مانعی برای کاهش مصرف

بخش قابل‌توجهی از خودروهای اقتصادی بازار ایران همچنان از قوای محرکه‌ای استفاده می‌کنند که ریشه فناوری آنها به سال‌های گذشته بازمی‌گردد. بهینه‌سازی نرم‌افزار موتور، تغییر ضرایب گیربکس و استفاده از تجهیزات جدید می‌تواند مصرف را تا حدی کاهش دهد، اما برای کاهش چشمگیر مصرف، تغییر نسل قوای محرکه ضروری است.

موتورهای کم‌مصرف‌تر، گیربکس‌های بهینه، کاهش وزن خودرو، بهبود آیرودینامیک و توسعه فناوری‌های هیبریدی از جمله راهکارهایی هستند که می‌توانند مصرف سوخت را به شکل محسوسی کاهش دهند.

خودروسازان داخلی نیز طی سال‌های اخیر پروژه‌هایی برای توسعه موتورهای جدید و فناوری‌های کم‌مصرف تعریف کرده‌اند، اما مسئله اصلی، رسیدن این فناوری‌ها به تولید انبوه و خودروهای پرتعداد بازار است.

استاندارد مصرف سوخت سخت‌گیرانه‌تر می‌شود

در همین راستا، سازمان ملی استاندارد نیز استاندارد مصرف سوخت خودروهای سبک را بازنگری کرده است. استاندارد ملی ۴۲۴۱-۲، مصرف سوخت، انتشار دی‌اکسیدکربن و برچسب انرژی خودروهای سبک بنزینی، دیزلی، هیبریدی و دوگانه‌سوز را پوشش می‌دهد و اجرای مرحله دوم آن از تیر ۱۴۰۶ آغاز شده است.

اجرای جدی این استاندارد می‌تواند خودروسازان را به سمت سرمایه‌گذاری بیشتر در فناوری‌های کم‌مصرف سوق دهد؛ چراکه در غیر این صورت، تولید محصولات پرمصرف باید با محدودیت‌های بیشتری مواجه شود.

خودروهای فرسوده؛ بخش دیگری از معادله

حتی با فرض کاهش مصرف خودروهای صفرکیلومتر، میلیون‌ها خودروی قدیمی همچنان در خیابان‌ها حضور دارند و نمی‌توان انتظار داشت یک‌شبه از چرخه خارج شوند.

به همین دلیل، کاهش مصرف سوخت باید هم‌زمان از دو مسیر دنبال شود: تولید خودروهای کم‌مصرف و اسقاط و جایگزینی خودروهای فرسوده.

البته جایگزینی خودروهای فرسوده بدون ارائه تسهیلات مناسب برای مالکان، عملاً امکان‌پذیر نیست. خودروی فرسوده باید از چرخه خارج و خودرویی با مصرف کمتر جایگزین آن شود؛ در غیر این صورت، صرفاً تعداد خودروهای موجود افزایش پیدا می‌کند.

هیبریدی‌ها؛ راهکاری که هنوز فراگیر نشده است

افزایش سهم خودروهای هیبریدی و برقی نیز یکی از راهکارهای مطرح برای کاهش مصرف بنزین است، اما برای تأثیرگذاری بر مصرف ملی، ورود تعداد محدودی خودروی گران‌قیمت کافی نیست.

اگر یک خودروی خانوادگی پرتولید بتواند مصرف خود را از حدود ۸ لیتر به ۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر کاهش دهد، اثر آن بر مصرف بنزین کشور می‌تواند بسیار بیشتر از واردات تعداد محدودی خودروی برقی باشد.

بنابراین، علاوه بر توسعه خودروهای برقی، باید خودروهای بنزینی پرتعداد و اقتصادی نیز کم‌مصرف‌تر شوند و فناوری هیبریدی به محصولات عمومی بازار راه پیدا کند.

همه تقصیرها را نمی‌توان گردن راننده انداخت

بدون تردید رفتار راننده بر مصرف سوخت تأثیر دارد؛ سرویس منظم خودرو، تنظیم باد لاستیک‌ها و رانندگی صحیح می‌تواند مصرف را کاهش دهد. اما مصرف‌کننده نمی‌تواند موتور، وزن، گیربکس یا پلتفرم خودرو را تغییر دهد.

وقتی انتخاب خریدار به چند محصول با فناوری‌های مشابه محدود می‌شود، انتظار کاهش چشمگیر مصرف تنها با تغییر رفتار راننده منطقی نیست.

از همین رو، سیاست مدیریت مصرف باید در کنار اصلاح صنعت خودرو، توسعه حمل‌ونقل عمومی و نوسازی ناوگان دنبال شود؛ نه اینکه تمام بار کاهش مصرف بر دوش مصرف‌کننده گذاشته شود.

کاهش مصرف بنزین باید از کارخانه شروع شود

مصرف سوخت باید در کنار قیمت، کیفیت، ایمنی و خدمات پس از فروش به یکی از شاخص‌های اصلی ارزیابی خودروسازان تبدیل شود.

خودروی پرمصرفی که امروز تولید می‌شود، فقط هزینه بیشتری به مالک تحمیل نمی‌کند؛ بلکه می‌تواند برای سال‌ها تقاضای بنزین کشور را افزایش دهد.

بنابراین اگر قرار است بحران ناترازی بنزین حل شود، بخشی از راه‌حل باید از خطوط تولید خودروسازان آغاز شود؛ با توسعه موتورهای جدید، تولید انبوه خودروهای هیبریدی، کنار گذاشتن تدریجی قوای محرکه قدیمی و اجرای سخت‌گیرانه استانداردهای مصرف سوخت.

پیش از آنکه دوباره از مردم خواسته شود کمتر رانندگی کنند، باید از خودروساز پرسید: چرا خودروی جدیدی که امروز به بازار می‌آید، همچنان باید این میزان بنزین مصرف کند؟