رانندگی با یک پدال چیست و چرا خودروهای برقی از آن استفاده می‌کنند؟

به گزارش رکنا، یکی از نخستین نکاتی که بسیاری از رانندگان پس از نشستن پشت فرمان یک خودروی برقی متوجه می‌شوند، رفتار متفاوت خودرو هنگام رها کردن پدال گاز است. در یک خودروی بنزینی، برداشتن پا از روی پدال گاز معمولاً باعث کاهش تدریجی سرعت یا حرکت خودرو در حالت خلاص می‌شود؛ اما در بسیاری از خودروهای برقی، خودرو بلافاصله شروع به کاهش سرعت می‌کند و حتی ممکن است بدون فشردن پدال ترمز کاملاً متوقف شود.

این قابلیت که به رانندگی با یک پدال (One-Pedal Driving) معروف است، به این معنا نیست که خودرو واقعاً فقط یک پدال دارد و خبری از ترمز نیست. پدال ترمز همچنان وجود دارد و در مواقع لازم مورد استفاده قرار می‌گیرد. منظور از رانندگی تک‌پداله این است که راننده می‌تواند بخش قابل توجهی از فرایند شتاب‌گیری و کاهش سرعت روزمره را تنها با استفاده از پدال گاز کنترل کند.

رانندگی با یک پدال چگونه کار می‌کند؟

شاید این ویژگی در ابتدا کمی عجیب به نظر برسد، اما پشت آن یک فناوری کاملاً کاربردی قرار دارد؛ ترمز احیاکننده یا Regenerative Braking.

وقتی راننده پای خود را از روی پدال گاز برمی‌دارد، موتور الکتریکی می‌تواند از حالت مصرف برق برای حرکت خودرو خارج شده و به‌عنوان یک ژنراتور عمل کند. در این حالت، حرکت چرخ‌ها موتور را به گردش درمی‌آورد و بخشی از انرژی حرکتی خودرو به انرژی الکتریکی تبدیل می‌شود. این انرژی سپس می‌تواند دوباره به باتری بازگردد.

هم‌زمان با این فرایند، مقاومتی در برابر حرکت ایجاد می‌شود که باعث کاهش سرعت خودرو خواهد شد. به همین دلیل، رها کردن پدال گاز در یک خودروی برقی مجهز به ترمز احیاکننده قوی، می‌تواند حسی شبیه فشردن پدال ترمز ایجاد کند.

میزان کاهش سرعت به مدل خودرو، تنظیمات رانندگی و شدت ترمز احیاکننده بستگی دارد. برخی خودروهای برقی به راننده اجازه می‌دهند میزان این ترمز را تنظیم کند، در حالی که در برخی مدل‌ها عملکرد آن ثابت‌تر است.

نکته مهم این است که رانندگی با یک پدال به معنای حذف سیستم ترمز معمولی نیست. ترمزهای اصطکاکی همچنان روی خودرو وجود دارند و در زمان ترمزگیری شدید یا شرایط اضطراری ضروری هستند.

چرا خودروهای برقی از رانندگی تک‌پداله استفاده می‌کنند؟

مهم‌ترین دلیل، افزایش بهره‌وری انرژی است.

در یک خودروی بنزینی، هنگامی که راننده ترمز می‌گیرد، بخش قابل توجهی از انرژی جنبشی خودرو به گرما تبدیل و از طریق لنت و دیسک ترمز دفع می‌شود. در واقع انرژی‌ای که برای به حرکت درآوردن خودرو مصرف شده، هنگام کاهش سرعت تا حد زیادی هدر می‌رود.

اما خودروی برقی می‌تواند بخشی از این انرژی را بازیابی کند.

هنگام ترمز احیاکننده، موتور الکتریکی در نقش ژنراتور قرار می‌گیرد و بخشی از انرژی حاصل از کاهش سرعت را به برق تبدیل و به سمت باتری هدایت می‌کند.

البته این فرایند کاملاً بدون اتلاف نیست و تمام انرژی جنبشی خودرو به باتری بازنمی‌گردد. با این حال، بازیابی بخشی از انرژی به‌مراتب بهتر از تبدیل تمام آن به گرما از طریق ترمزهای اصطکاکی است.

آیا رانندگی با یک پدال واقعاً مصرف انرژی را کاهش می‌دهد؟

می‌تواند بهره‌وری را افزایش دهد، اما نباید آن را یک فناوری جادویی برای افزایش برد خودرو دانست.

ترمز احیاکننده زمانی بیشترین فایده را دارد که خودرو واقعاً نیاز به کاهش سرعت داشته باشد. در چنین شرایطی، به جای اینکه تمام انرژی جنبشی خودرو از طریق ترمزهای معمولی هدر برود، بخشی از آن بازیابی می‌شود.

اما اگر خودرو اصلاً نیازی به کاهش سرعت نداشته باشد، ایجاد شتاب و سپس کاهش سرعت با استفاده از ترمز احیاکننده لزوماً به معنای رانندگی اقتصادی‌تر نیست.

برای مثال، در یک بزرگراه خلوت که خودرو با سرعت ثابت حرکت می‌کند، حفظ همان سرعت معمولاً بهینه‌تر از آن است که راننده مرتب شتاب بگیرد، پدال گاز را رها کند و دوباره سرعت‌گیری کند.

بنابراین رانندگی اقتصادی با خودروی برقی صرفاً به معنای استفاده مداوم از ترمز احیاکننده نیست؛ بلکه پیش‌بینی شرایط مسیر و ترافیک و جلوگیری از شتاب‌گیری و ترمزگیری‌های غیرضروری اهمیت زیادی دارد.

چرا رانندگی تک‌پداله این‌قدر متفاوت احساس می‌شود؟

احساس رانندگی با یک پدال برای کسی که سال‌ها با خودروهای بنزینی و دوپداله رانندگی کرده، ممکن است در ابتدا عجیب باشد.

در خودروی بنزینی، برداشتن پا از روی پدال گاز معمولاً کاهش سرعت نسبتاً ملایمی ایجاد می‌کند. در برخی خودروها نیز خودرو پس از رها کردن گاز تقریباً به حرکت خود ادامه می‌دهد.

اما در خودروی برقی با ترمز احیاکننده قوی، برداشتن پا از روی گاز می‌تواند کاهش سرعت محسوسی ایجاد کند.

برای راننده‌ای که به این سیستم عادت کرده، این ویژگی می‌تواند رانندگی در ترافیک‌های شهری و مسیرهای پرترافیک را ساده‌تر کند. به جای جابه‌جایی مداوم پا بین پدال گاز و ترمز، راننده می‌تواند با میزان فشردن یا رها کردن پدال گاز، سرعت خودرو را کنترل کند.

کمی رها کردن پدال، کاهش سرعت ملایمی ایجاد می‌کند و برداشتن کامل پا می‌تواند کاهش سرعت بیشتری به همراه داشته باشد.

در نتیجه، پدال گاز عملاً علاوه بر شتاب‌گیری، به ابزاری برای کنترل کاهش سرعت نیز تبدیل می‌شود؛ همین ویژگی دلیل نام‌گذاری «رانندگی با یک پدال» است.

آیا رانندگی با یک پدال معایبی هم دارد؟

رانندگی تک‌پداله لزوماً در تمام شرایط بهترین انتخاب نیست. مهم‌ترین مسئله، تغییر رفتار خودرو نسبت به چیزی است که رانندگان خودروهای معمولی به آن عادت کرده‌اند.

راننده‌ای که برای نخستین بار با ترمز احیاکننده شدید مواجه می‌شود، ممکن است با برداشتن پا از روی گاز در سرعت‌های بالا، کاهش سرعت خودرو را بیش از حد انتظار احساس کند.

از سوی دیگر، عملکرد ترمز احیاکننده همیشه یکسان نیست. دمای باتری، میزان شارژ آن و شرایط مختلف سیستم خودرو می‌توانند میزان انرژی قابل بازیابی را تغییر دهند.

مهم‌ترین نکاتی که رانندگان خودروهای برقی باید بدانند عبارت‌اند از:

• به کمی زمان برای عادت کردن نیاز دارد. ترمز احیاکننده قوی در ابتدا ممکن است غیرطبیعی به نظر برسد.
• پدال ترمز همچنان اهمیت دارد. رانندگی تک‌پداله جایگزین ترمزهای معمولی در ترمزگیری شدید یا اضطراری نیست.
• بازیابی انرژی همیشه با حداکثر توان انجام نمی‌شود. شرایط باتری و سایر عوامل می‌توانند میزان انرژی قابل بازیابی را محدود کنند.
• همه رانندگان آن را نمی‌پسندند. برخی کاهش سرعت شدید را ترجیح می‌دهند و برخی دیگر رانندگی با ترمز احیاکننده ضعیف‌تر را طبیعی‌تر می‌دانند.
• شرایط رانندگی اهمیت دارد. این سیستم در ترافیک‌های شهری می‌تواند بسیار کاربردی باشد، اما در شرایط مختلف ممکن است تنظیمات متفاوتی مناسب‌تر باشد.

برخی خودروسازان نیز امکان انتخاب بین چند سطح از ترمز احیاکننده را در اختیار راننده قرار داده‌اند تا بتواند رفتار خودرو را به سلیقه خود تنظیم کند.

آیا رانندگان خودروهای برقی درباره این قابلیت اتفاق نظر دارند؟

در میان مالکان خودروهای برقی نیز درباره رانندگی تک‌پداله اتفاق نظر کاملی وجود ندارد.

برخی رانندگان معتقدند این سیستم در ترافیک شهری بسیار راحت است و پس از مدتی استفاده، کنترل سرعت خودرو با یک پدال کاملاً طبیعی می‌شود. برخی دیگر اما ترجیح می‌دهند خودرو هنگام رها کردن پدال گاز بیشتر به حرکت خود ادامه دهد و کاهش سرعت را عمدتاً با ترمز کنترل کنند.

یکی از بحث‌های مهم در این زمینه نیز به مصرف انرژی مربوط می‌شود. برخی رانندگان معتقدند در شرایطی که امکان حرکت خودرو بدون شتاب‌گیری و ترمزگیری وجود دارد، رها کردن خودرو و اصطلاحاً «Coasting» می‌تواند از شتاب‌گیری مجدد و سپس بازیابی بخشی از انرژی کارآمدتر باشد.

دلیل این موضوع آن است که در هر بار تبدیل انرژی مکانیکی به الکتریکی و سپس استفاده مجدد از آن، مقداری انرژی از دست می‌رود.

بنابراین رانندگی تک‌پداله را نباید الزاماً به‌عنوان کارآمدترین روش رانندگی در تمام شرایط در نظر گرفت. مزیت اصلی آن ترکیبی از راحتی، کنترل بهتر و امکان بازیابی بخشی از انرژی هنگام کاهش سرعت است.

چرا خودروهای برقی به رانندگی تک‌پداله مجهز شده‌اند؟

پاسخ را می‌توان در سه کلمه خلاصه کرد: بهره‌وری، کنترل و راحتی.

موتور الکتریکی می‌تواند هم خودرو را به حرکت درآورد و هم هنگام کاهش سرعت بخشی از انرژی را بازیابی کند. رانندگی تک‌پداله این قابلیت را مستقیماً در اختیار پای راست راننده قرار می‌دهد و ترمز احیاکننده را به بخشی طبیعی از رانندگی روزمره تبدیل می‌کند.

این سیستم همچنین می‌تواند رانندگی در شهر و ترافیک‌های توقف و حرکت را ساده‌تر کند؛ زیرا راننده مجبور نیست دائماً بین پدال گاز و ترمز جابه‌جا شود.

با این حال، رانندگی تک‌پداله یک الزام برای خودروهای برقی نیست و لزوماً برای همه رانندگان بهترین انتخاب محسوب نمی‌شود. برخی افراد کنترل تقریباً کامل خودرو با پدال گاز را دوست دارند، در حالی که برخی دیگر ترمز احیاکننده ضعیف‌تر و تجربه نزدیک‌تر به خودروهای معمولی را ترجیح می‌دهند.

در نهایت، رانندگی با یک پدال یکی از ویژگی‌های جالب خودروهای برقی است که از یک قابلیت ساده اما مهم موتورهای الکتریکی استفاده می‌کند: خودرو می‌تواند هنگام کاهش سرعت، بخشی از انرژی‌ای را که در خودروهای معمولی به گرما تبدیل می‌شود، دوباره به باتری بازگرداند.

بنابراین One-Pedal Driving بیش از آنکه یک الزام باشد، ابزاری برای کنترل خودرو و استفاده هوشمندانه‌تر از انرژی است؛ ابزاری که میزان مفید بودن آن به نوع خودرو، شرایط مسیر و سبک رانندگی بستگی دارد