قبض برق چه کسانی گران می‌ شود؟ / اگر مصرف برق از این عدد عبور کند، قبض وارد پله‌ های گران‌ تر می‌ شود

به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، برخلاف تصور برخی مشترکان، افزایش مبلغ قبض به معنای افزایش یکسان تعرفه برای همه خانوارها نیست. طبق توضیحات مصطفی رجبی‌مشهدی، الگوی مصرف برق خانگی در قانون مشخص شده و برای مشترکانی که در محدوده این الگو مصرف می‌کنند، برق همچنان با یارانه محاسبه می‌شود.

به گفته او، حدود ۷۵ درصد مشترکان در محدوده الگوی مصرف قرار دارند و برای این گروه، مبلغ انرژی مصرفی ماهانه حدود ۷۰ تا ۹۰ هزار تومان اعلام شده است.

اما داستان برای مشترکان پرمصرف متفاوت است. هرچه میزان مصرف از الگو فاصله بیشتری بگیرد، نرخ برق نیز در پله‌های بالاتر محاسبه می‌شود. حتی بر اساس توضیحات معاون برق و انرژی وزارت نیرو، با عبور از الگو، بخش‌های مختلف مصرف نیز تحت تأثیر تعرفه پلکانی قرار می‌گیرند.

بنابراین یک افزایش نسبتاً کوچک در مصرف، اگر خانوار را از محدوده الگو خارج کند، می‌تواند اثر قابل‌توجهی روی مبلغ قبض داشته باشد.

الگوی مصرف برق در تابستان چقدر است؟

الگوی مصرف در همه نقاط کشور یکسان نیست و مناطق گرمسیری الگوهای متفاوتی دارند. اما در مناطق عادی کشور، الگوی مصرف از خرداد تا پایان شهریور ماهانه ۳۰۰ کیلووات‌ساعت اعلام شده است.

در فروردین و اردیبهشت، این الگو برای مناطق عادی ۲۰۰ کیلووات‌ساعت بوده و در چهار ماه تابستان افزایش پیدا می‌کند.

این نکته مهم است که مصرف برق را باید با شرایط همان ماه و دوره مشابه سال قبل مقایسه کرد. برای مثال، مقایسه مستقیم مصرف خرداد و تیر لزوماً تصویر دقیقی از افزایش مصرف خانوار ارائه نمی‌دهد؛ زیرا شرایط دمایی و استفاده از تجهیزات سرمایشی در این دو ماه متفاوت است.

چه کسانی در معرض قبض‌های چندمیلیونی هستند؟

طبق توضیحات وزارت نیرو، بخش کوچکی از مشترکان سهم بسیار بزرگی از مصرف برق را به خود اختصاص داده‌اند. حدود ۲ درصد مشترکان، نزدیک به ۱۰ درصد مصرف برق را به خود اختصاص می‌دهند و متوسط مصرف آنها حدود پنج برابر سایر مشترکان اعلام شده است.

در برخی موارد، مصرف این گروه حتی ۱۴ یا ۲۰ برابر مصرف مشترکان عادی عنوان شده است.

این مشترکان معمولاً خانوارهایی هستند که از تجهیزات سرمایشی پرمصرف استفاده می‌کنند یا الگوی استفاده از وسایل سرمایشی آنها بسیار بالاست. استفاده از چیلرهای پرمصرف و ناکارآمد و همچنین استفاده نامناسب از داکت‌اسپلیت و کولرهای گازی می‌تواند مصرف برق را به‌شدت افزایش دهد.

در واقع، برای بسیاری از خانوارها، سیستم سرمایشی مهم‌ترین عامل عبور از الگوی مصرف در تابستان است.

مرز مهم ۷۵۰ کیلووات‌ساعت

یکی از مهم‌ترین اعداد مطرح‌شده در توضیحات وزارت نیرو، عدد ۷۵۰ کیلووات‌ساعت در ماه برای مناطق عادی در تابستان است.

اگر الگوی مصرف ماهانه ۳۰۰ کیلووات‌ساعت باشد، دو و نیم برابر این رقم به ۷۵۰ کیلووات‌ساعت می‌رسد.

بر اساس توضیحات رجبی‌مشهدی، مصرف مازاد بر دو و نیم برابر الگو مشمول تعرفه برق سبز یا برق تجدیدپذیر می‌شود.

به این ترتیب، اگر یک مشترک در مناطق عادی در یک ماه ۹۰۰ یا هزار کیلووات‌ساعت برق مصرف کند، بخش مصرفی بالاتر از ۷۵۰ کیلووات‌ساعت با نرخ برق تجدیدپذیر محاسبه خواهد شد؛ نرخی که در توضیحات معاون برق و انرژی وزارت نیرو حدود ۵ هزار تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت اعلام شده است.

این همان نقطه‌ای است که می‌تواند قبض برق یک خانوار را به‌طور محسوسی افزایش دهد.

چرا کولر گازی می‌تواند قبض برق را چند برابر کند؟

یکی از هشدارهای جدی مسئولان صنعت برق به نحوه استفاده از سیستم‌های سرمایشی مربوط می‌شود.

رجبی‌مشهدی گفته است در مناطق عادی، پایین آوردن دمای کولر از ۲۵ درجه به ۱۷ درجه می‌تواند حدود ۲۰ درصد مصرف برق را افزایش دهد. از سوی دیگر، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران نیز هشدار داده است که تنظیم کولر گازی روی ۱۸ درجه در مقایسه با ۲۵ درجه می‌تواند حتی تا سه برابر افزایش مصرف برق ایجاد کند.

در نتیجه، روشن بودن کولر به‌تنهایی تنها عامل نیست؛ دمای تنظیم‌شده، مدت زمان استفاده و نوع دستگاه نیز در میزان مصرف نقش تعیین‌کننده دارند.

اگر دستگاه سرمایشی برای ساعت‌های طولانی و با دمای بسیار پایین روشن باشد، احتمال عبور مصرف خانوار از الگو بیشتر می‌شود.

کولر آبی کم‌مصرف‌تر است؟

طبق توضیحات مطرح‌شده از سوی وزارت نیرو، کولرهای آبی جدید با موتورهای BLDC از راندمان بالاتری برخوردارند و می‌توانند برای کاهش مصرف برق گزینه مناسب‌تری باشند.

همچنین استفاده از کولر آبی روی دور کند به کاهش مصرف کمک می‌کند؛ در حالی که استفاده مداوم از دور تند مصرف برق را افزایش می‌دهد.

البته تعداد وسایل سرمایشی نیز اهمیت دارد. استفاده همزمان از چند کولر آبی یا چند دستگاه سرمایشی می‌تواند مصرف خانوار را از محدوده الگو خارج کند.

قیمت تمام‌شده برق چقدر است و مردم چقدر می‌پردازند؟

بر اساس توضیحات معاون برق و انرژی وزارت نیرو، قیمت تمام‌شده برق حدود ۲ هزار تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت محاسبه شده است، اما مشترکانی که زیر الگوی مصرف قرار دارند، تقریباً یک‌بیستم این هزینه، یعنی حدود ۵ درصد قیمت تمام‌شده را پرداخت می‌کنند.

این تفاوت نشان می‌دهد که برق مشترکان کم‌مصرف همچنان به شکل قابل‌توجهی یارانه‌ای محاسبه می‌شود.

در مقابل، هدف تعرفه پلکانی این است که مصرف‌کننده‌ای که برق بیشتری مصرف می‌کند، سهم بیشتری از هزینه واقعی مصرف خود را پرداخت کند.

آیا تعرفه برق برای همه مردم گران شده است؟

پاسخ مسئولان وزارت نیرو به این پرسش منفی است.

رجبی‌مشهدی اعلام کرده است که در بخش خانگی، الگوهای مصرف تعیین‌شده در قانون تغییر نکرده‌اند و افزایش مبلغ قبض برای مشترکان عمدتاً به میزان مصرف آنها مربوط می‌شود.

بنابراین افزایش قبض یک خانوار لزوماً به معنای افزایش عمومی تعرفه نیست؛ ممکن است مصرف خانوار در نتیجه استفاده بیشتر از کولر، اضافه شدن یک وسیله برقی یا افزایش مدت زمان استفاده از تجهیزات سرمایشی بالا رفته باشد.

نکته مهم این است که عبور از الگوی مصرف می‌تواند قبض را وارد پله‌های گران‌تر کند.

مصرف برق ایران چرا اهمیت پیدا کرده است؟

مسئله قبض برق تنها به هزینه‌ای که خانوار پرداخت می‌کند محدود نیست. افزایش مصرف در تابستان همزمان با اوج گرفتن تقاضای برق، فشار بیشتری به شبکه وارد می‌کند.

مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران اعلام کرده است که مصرف برق کشور معمولاً سالانه ۴ تا ۶ درصد رشد می‌کند. از سوی دیگر، کاهش بخشی از ظرفیت تولید و افزایش تقاضا باعث تشدید ناترازی میان تولید و مصرف می‌شود.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم در ابتدای اردیبهشت، پیش از ورود گسترده وسایل سرمایشی به مدار، مصرف برق کشور حدود ۴۰ تا ۴۲ هزار مگاوات اعلام شده، اما با شروع گرمای تابستان، مصرف به حدود ۸۰ هزار مگاوات رسیده است.

به بیان ساده، کولرها در تابستان یکی از اصلی‌ترین عوامل جهش مصرف برق هستند.

تهران در خط مقدم مصرف برق

استان تهران نیز به دلیل جمعیت، فعالیت‌های صنعتی و حجم بالای مصرف خانگی، فشار مضاعفی را تحمل می‌کند. طبق اظهارات مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق استان تهران، نیاز مصرف برق این استان حدود ۱۲ هزار مگاوات و در برخی شرایط تا ۱۵ هزار مگاوات می‌رسد، در حالی که حداکثر تولید برق استان حدود ۷ تا ۸ هزار مگاوات عنوان شده است.

همزمان، در تهران میزان رعایت الگوی مصرف در مشترکان خانگی از حدود ۷۷ درصد در سال گذشته به ۸۳.۵ درصد رسیده است.

این آمار نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از خانوارها با مدیریت مصرف می‌توانند در محدوده الگو باقی بمانند.

ساده‌ترین راه برای گران نشدن قبض برق چیست؟

بر اساس مجموعه توضیحات مسئولان، مهم‌ترین اقدام برای جلوگیری از افزایش شدید قبض، نه خاموش کردن کامل وسایل برقی، بلکه مدیریت مصرف در تجهیزات پرمصرف است.

تنظیم دمای کولر گازی روی حدود ۲۵ درجه به جای دماهای بسیار پایین، کاهش زمان استفاده از سیستم سرمایشی، استفاده صحیح از کولر آبی و پرهیز از روشن گذاشتن طولانی‌مدت وسایل سرمایشی می‌تواند به کنترل مصرف کمک کند.

در نهایت، قاعده قبض برق ساده است: تا زمانی که مصرف خانوار در محدوده الگو باشد، قبض در محدوده یارانه‌ای و متعارف قرار می‌گیرد؛ اما هرچه مصرف از الگو فاصله بگیرد، هزینه برق به‌صورت پلکانی افزایش پیدا می‌کند و مصرف بسیار بالا می‌تواند وارد نرخ‌های بسیار گران‌تر شود.

از این منظر، گران شدن قبض برق بیش از آنکه متوجه همه مشترکان باشد، متوجه کسانی است که مصرف آنها از الگوی تعیین‌شده فاصله زیادی گرفته است؛ به‌ویژه خانوارهایی که در تابستان، بار اصلی مصرفشان به تجهیزات سرمایشی پرمصرف اختصاص دارد.