ساماندهی گربه های شهری تهران متولی ندارد! / غذارسانی از حمایت به تهدید تبدیل شده است

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، جمعیت گربه‌های تهران در سال‌های اخیر به شکل قابل‌توجهی افزایش یافته است؛ گربه‌هایی که بسیاری از آنها با مشکلات و عفونت‌های مختلف مواجه‌اند و گاهی نشانه‌های بیماری را می‌توان حتی در ظاهر و چشم‌های آنها مشاهده کرد.

در شرایط طبیعی، غریزه حیوانات آنها را به سمت تأمین غذای خود سوق می‌دهد و همین روند، بخشی از نظم اکوسیستم را شکل می‌دهد. حیواناتی مانند گربه، سگ و روباه در زنجیره غذایی، با شکار حیوانات ضعیف‌تر و کوچک‌تر، از جمله برخی جوندگان، در تنظیم جمعیت گونه‌های مختلف نقش دارند.

اما زمانی که انسان به صورت مستمر و بی‌رویه اقدام به غذارسانی به حیوانات شهری می‌کند، این چرخه طبیعی می‌تواند دستخوش تغییر شود. برای مثال، گربه‌ای که غذای مورد نیاز خود را به شکل منظم از انسان دریافت می‌کند، ممکن است انگیزه کمتری برای جست‌وجوی غذا و شکار داشته باشد. این مسئله می‌تواند یکی از عوامل مؤثر بر تغییر رفتار و جمعیت گونه‌های شهری باشد.

از سوی دیگر، افزایش جمعیت گربه‌ها و سگ‌های بلاصاحب، بدون برنامه مشخص برای کنترل جمعیت و تأمین سلامت آنها، می‌تواند زمینه‌ساز افزایش مخاطرات بهداشتی و زیست‌محیطی شود. بیماری‌های مشترک میان انسان و حیوان نیز موضوعی است که نمی‌توان از کنار آن به سادگی گذشت. انواع انگل‌های پوستی و گوارشی و برخی بیماری‌های ویروسی و باکتریایی می‌توانند از طریق تماس نزدیک با حیوانات آلوده منتقل شوند؛ موضوعی که ضرورت آموزش شهروندان و مدیریت اصولی جمعیت حیوانات شهری را دوچندان می‌کند.

با این حال، برخی باورهای رایج درباره رفتار حیوانات نیز نیازمند بررسی علمی است. برای نمونه، این تصور که گربه‌ها در هر شرایطی حتماً موش شکار می‌کنند، لزوماً در همه موارد درست نیست. رفتار شکار در حیوانات تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل از جمله ژنتیک، تجربه، محیط و دسترسی به منابع غذایی قرار دارد و نمی‌توان تمام رفتارهای آنها را صرفا به یک عامل نسبت داد.

همچنین درباره تاثیر غذارسانی بر رفتار و نسل‌های بعدی حیوانات، باید میان **تغییر رفتار ناشی از شرایط محیطی** و **تغییرات ژنتیکی** تفاوت قائل شد. دسترسی مداوم به غذا می‌تواند رفتار جست‌وجوی غذا و شکار را در یک حیوان تغییر دهد، اما این موضوع به معنای تغییر مستقیم ژنتیک حیوان یا انتقال چنین تغییری به نسل‌های بعدی نیست.

در بسیاری از کشورها، مدیریت جمعیت حیوانات شهری در قالب قوانین، دستورالعمل‌ها و مراکز تخصصی انجام می‌شود و حمایت از حیوانات نیز در چارچوب برنامه‌های مشخص و تحت نظارت نهادهای مسئول دنبال می‌شود. هدف اصلی چنین رویکردی، ایجاد تعادل میان رفاه حیوانات، سلامت عمومی و حفظ نظم اکوسیستم شهری است.

در همین خصوص، حسین صادقی، مدیر اداره کنترل حیوانات شهری سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در گفت‌وگو با رکنا درباره مسئولیت دستگاه‌های مختلف در حوزه حیوانات شهری گفت: موضوع حیوانات شهری دارای کارگروه‌های ملی، استانی و شهرستانی است و دستگاه‌هایی مانند شهرداری، سازمان حفاظت محیط زیست، منابع طبیعی، دادستانی، فرمانداری و بخشداری، هرکدام بخشی از این موضوع را بر عهده دارند.

وی افزود: یکی از موضوعاتی که از گذشته بر عهده ما بوده، مهار جمعیت جوندگان شهری است. موضوع سگ‌های بلاصاحب نیز بعدها اضافه شد و مدیریت، کنترل جمعیت و ساماندهی سگ‌های بلاصاحب بر اساس مصوبات وزارت کشور و دستورالعمل سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌ها انجام می‌شود.

صادقی تاکید کرد: در خصوص سایر حیوانات شهری، از جمله گربه‌ها، دستورالعمل مشخصی ابلاغ نشده و شیوه‌نامه‌ای برای نحوه مداخله وجود ندارد. به طور کلی در مورد جمعیت گربه‌های شهری، متولی مشخصی وجود ندارد و باید دستورالعملی تدوین شود تا نحوه عمل دستگاه‌ها در این زمینه مشخص باشد.

مدیر اداره کنترل حیوانات شهری سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران ادامه داد: در این مورد تاکنون دستگاه دیگری نیز اقدام مشخصی انجام نداده است.

با توجه به افزایش حضور گربه‌ها و دیگر حیوانات بلاصاحب در شهر، نبود متولی مشخص و فقدان دستورالعمل واحد می‌تواند مدیریت این مسئله را با چالش مواجه کند؛ مسئله‌ای که همزمان ابعاد زیست‌محیطی، بهداشتی، رفاهی و اجتماعی دارد و نیازمند تعیین مسئولیت دستگاه‌ها و تدوین یک سازوکار مشخص برای مدیریت جمعیت حیوانات شهری است.