جامعه ناشنوایان را فقط نبینیم؛ صدای حق زندگی برابرشان را بشنویم

به گزارش خبرگزاری رکنا، شعار امسال فدراسیون جهانی ناشنوایان، که همزمان با هفتاد و پنجمین سالگرد تأسیس این فدراسیون و بیستمین سالگرد تصویب کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل انتخاب شده است، بر همین ضرورت تأکید دارد؛ گذار از «شناسایی حقوق» به «اجرای واقعی و عملی حقوق» ناشنوایان.

در این میان، تغییر نگاه جامعه به ناشنوایی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. ناشنوایی را نباید صرفاً یک نقص حسی تلقی کرد؛ بلکه باید به ابعاد زبانی و فرهنگی جامعه ناشنوایان توجه داشت و برای هویت، زبان اشاره و حقوق اجتماعی آنان احترام و جایگاه شایسته‌ای قائل شد.

در کنار این نگاه، نظام سلامت نیز وظیفه مهمی در شناسایی و مداخله زودهنگام دارد. با توجه به شیوع حدود ۳ تا ۵ مورد کم‌شنوایی ناتوان‌کننده در هر هزار تولد در کشور، غربالگری شنوایی نوزادان و پیگیری منظم وضعیت شنوایی در دوران کودکی، از مهم‌ترین اقدامات برای پیشگیری از تأخیر در رشد زبانی و شناختی کودکان است.

هرچه تشخیص کم‌شنوایی، اقدامات توانبخشی و در صورت نیاز استفاده از سمعک یا کاشت حلزون در سنین پایین‌تر انجام شود، فرصت بیشتری برای دستیابی کودک به نتایج مطلوب رشدی و عملکردی فراهم خواهد شد.

در عین حال، در کنار تلاش برای استفاده از باقیمانده شنوایی و تقویت زبان بیانی، نباید نقش زبان اشاره را نادیده گرفت. زبان اشاره تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه بخشی از هویت و فرهنگ جامعه ناشنوایان است و توجه به آن می‌تواند زمینه‌ساز رشد همه‌جانبه و مشارکت بیشتر افراد ناشنوا در جامعه باشد.

دسترسی عادلانه و مقرون‌به‌صرفه به خدمات توانبخشی، از جمله سمعک، کاشت حلزون، آموزش‌های شنیداری ـ کلامی و خدمات توانبخشی شنوایی، از دیگر ضرورت‌هایی است که باید در سیاست‌گذاری‌های حوزه سلامت مورد توجه قرار گیرد.

همچنین تصمیم‌گیری درباره سیاست‌های آموزشی، بهداشتی و اجتماعی مرتبط با ناشنوایان، بدون حضور و مشارکت خود آنان و سازمان‌های مردم‌نهاد این حوزه، نمی‌تواند به شکل مطلوبی پاسخگوی نیازهای واقعی این جامعه باشد. مشارکت فعال ناشنوایان در فرایندهای سیاست‌گذاری، گامی مهم برای تبدیل حقوق به فرصت‌های واقعی و برابر است.

گروه آموزشی شنوایی‌شناسی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی نیز خود را متعهد می‌داند با آموزش مبتنی بر شواهد، انجام پژوهش‌های کاربردی و همکاری با جامعه ناشنوایان، در مسیر تحقق حقوق واقعی افراد ناشنوا و کم‌شنوا و ارتقای کیفیت زندگی آنان نقش مؤثری ایفا کند.

** مدیر گروه شنوایی‌شناسی دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی/ ایرنا