برنامه‌های هفته ملی کودک تشریح شد/ تأکید مدیرعامل کانون پرورش فکری بر مشارکت واقعی کودکان در تصمیم‌گیری‌ها

به گزارش خبرگزاری رکنا، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً مخاطب‌محور به کودکان گفت: مشارکت واقعی کودک زمانی محقق می‌شود که پرسش او جدی گرفته شود، پیشنهادش مورد توجه قرار گیرد و بخشی از تصمیم‌گیری و اقدام به خود او سپرده شود.

حامد علامتی صبح امروز، دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵، در نشست خبری «هفته ملی کودک» ضمن تشریح برنامه‌های این هفته اظهار کرد: شعار امسال «لبخند کودکان، الفبای وطن» است و لبخند کودک زمانی شکل می‌گیرد که در خانه، مدرسه، شهر و جامعه احساس امنیت و تعلق داشته باشد، صدایش شنیده شود، فرصت بازی، خواندن و آموختن داشته باشد و استعدادهایش جدی گرفته شود.

علامتی با اشاره به شرایط متفاوت کودکان امروز ادامه داد:  وطن جایی است که همه کودکان باید در آن احساس تعلق داشته باشند و اگر کودکی در حاشیه بماند، بخشی از ظرفیت‌های کشور و آینده آن نیز به حاشیه رفته است. جنگ، ناامنی، بحران‌های محیط زیستی، نابرابری فرصت‌ها، تنهایی و اضطراب، تحولات سریع رسانه‌ای و ورود هوش مصنوعی به زندگی، تجربه کودکی را دگرگون کرده است؛ بنابراین نمی‌توان تنها پس از وقوع بحران به فکر کودکان بود.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تأکید کرد: باید پیش از بحران آمادگی داشته باشیم، هنگام بحران از کودک حفاظت کنیم و پس از بحران نیز امکان بازیابی روانی و بازگشت او به زندگی عادی را فراهم کنیم.

اجرای سند ملی حقوق کودک باید به زندگی روزمره کودکان برسد

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده درباره سند ملی حقوق کودک گفت: طی یک سال گذشته موضوع سند ملی حقوق کودک در دستور کار قرار گرفت و با محوریت شورای عالی انقلاب فرهنگی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، وزارت آموزش و پرورش و سایر دستگاه‌های مرتبط، تلاش شد زبان مشترک و فهم منسجم‌تری درباره صیانت از حقوق کودک شکل بگیرد.

علامتی افزود: اکنون گام بعدی، عبور از سند و رسیدن به میدان زندگی کودک است؛ به این معنا که سند ملی حقوق کودک باید در تصمیم‌ها، بودجه‌ها، تصمیم‌سازی‌ها و رفتارهای اجرایی دستگاه‌ها و همچنین زندگی روزمره کودکان اثر خود را نشان دهد.

وی گفت: در همین زمینه برنامه اجرایی، شاخص‌ها و سنجه‌ها و سازوکارهای پاسخگویی و اقدام پیش‌بینی شده است تا آثار این سند در زندگی روزمره کودکان، از خانواده و مدرسه گرفته تا کتابخانه، محله و خدمات سلامت، قابل مشاهده باشد.

کودک باید صاحب صدا و شریک اقدام باشد

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان همچنین بر ضرورت مشارکت واقعی کودکان در برنامه‌های مرتبط با آنان تأکید کرد و گفت: باید از نگاه به کودک به‌عنوان یک مخاطب عبور کنیم و کودک را صاحب صدا و شریک اقدام بدانیم. کودکان و نوجوانان باید در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه‌هایی که با زندگی آنها مرتبط است، سهم واقعی داشته باشند.

علامتی تصریح کرد: حضور تشریفاتی کودک در کنار مدیران، مشارکت محسوب نمی‌شود؛ مشارکت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که پرسش کودک جدی گرفته شود، پیشنهاد او مورد توجه قرار گیرد و بخشی از تصمیم و اقدام به او سپرده شود.

برنامه‌های هفته ملی کودک تشریح شد

وی با اشاره به برگزاری هفته ملی کودک از ۱۵ تا ۲۱ مهرماه گفت: هفته ملی کودک صرفاً یک مناسبت تقویمی یا مجموعه‌ای از جشن‌ها و برنامه‌های رسانه‌ای نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی مسئولیت‌های ما در برابر کودکان و سنجش فاصله میان آنچه درباره آنان می‌گوییم و آنچه برای آنان انجام می‌دهیم است.

علامتی در تشریح روزشمار هفته ملی کودک اظهار کرد: ۱۵ مهرماه با عنوان «لبخندهایی که از یاد نمی‌روند» به کودکان و نوجوانان شهید اختصاص دارد و در این روز بر حق مصونیت کودکان در جنگ، امنیت مدارس و مراکز درمانی و حمایت روانی و اجتماعی از کودکان آسیب‌دیده تأکید خواهد شد.

وی افزود: روایت کودکان شهید نباید صرفاً به لحظه شهادت آنها محدود شود؛ آنها کودکانی بودند که حق زندگی، امید و داشتن آرزو داشتند. روایت جنگ و شهادت برای کودکان باید حقیقت‌محور، متناسب با سن، کرامت‌مدار و امیدآفرین باشد.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان گفت: ۱۶ مهرماه با عنوان «زمین، خانه فردای ما» به طبیعت و محیط زیست اختصاص دارد و موضوعاتی مانند بحران اقلیم، کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش منابع طبیعی و مخاطرات محیطی که مستقیماً بر سلامت، آموزش و آینده کودکان اثر می‌گذارند، مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی ادامه داد: ۱۷ مهرماه با عنوان «خانه، جایی که صدای کودک شنیده می‌شود» به خانواده اختصاص دارد و در آن بر گفت‌وگو با کودکان، حمایت عاطفی، سواد رسانه‌ای خانواده، تعادل در استفاده از ابزارهای دیجیتال و توجه به سلامت روان تأکید خواهد شد.

علامتی اظهار کرد: خانه باید نخستین جایی باشد که کودک در آن بدون هراس سؤال کند، احساس خود را بیان کند و مطمئن باشد که سخنش شنیده می‌شود.

وی افزود: ۱۸ مهرماه نیز به نشاط، خلاقیت، دوستی و نقش بازی در رشد کودکان اختصاص دارد. بازی و سرگرمی صرفاً پاداش یا هدیه نیست، بلکه زبان طبیعی کودک و یکی از مسیرهای یادگیری، رشد اجتماعی و سلامت روان است.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تأکید کرد: باید حق بازی کودکان در محله، مسجد، مدرسه و برنامه‌های فرهنگی به رسمیت شناخته شود و هیچ کودکی به دلیل شرایط زندگی از بازی جمعی و سرگرمی محروم نماند.

علامتی گفت: ۱۹ مهرماه نیز با محوریت کتاب و مطالعه برگزار می‌شود و این روز به خواندن، قصه، تخیل، عدالت فرهنگی و کشف جهان‌های تازه اختصاص دارد.

وی با اشاره به اهمیت کتاب در رشد کودکان افزود: در عصر انبوه تصاویر و انتقال سریع اطلاعات، کتاب همچنان بستری برای تخیل، تفکر انتقادی، خردورزی، شناخت حقیقت، تقویت زبان و هویت کودکان است.

علامتی خاطرنشان کرد: گسترش دسترسی کودکان به کتاب‌های باکیفیت، به‌ویژه در مناطق روستایی و مرزی، بخشی از عدالت فرهنگی است و باید سهم کتاب و فعالیت‌های فرهنگی در سبد زندگی خانواده‌ها افزایش یابد.

تأکید بر دسترس‌پذیری برنامه‌ها برای کودکان دارای نیازهای ویژه

علامتی در ادامه با تأکید بر ضرورت توجه به کودکان دارای نیازهای ویژه گفت: باید موانع دسترسی این کودکان به فضا، محتوا، ارتباط و برنامه‌ها از ابتدا در طراحی‌ها دیده شود و در مواردی که چنین امکانی فراهم نشده، برنامه‌ها متناسب‌سازی شوند.

وی افزود: کتاب، هنر، بازی، علم و تجربه باید برای همه کودکان دسترس‌پذیر باشد و فرصت‌های کودکی نباید تحت تأثیر محل تولد، وضعیت اقتصادی یا نوع معلولیت قرار گیرد.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به نام‌گذاری ۲۱ مهرماه با عنوان «کودکان، سازندگان فردا» اظهار کرد: این روز به دانش و فناوری، هنر و خلاقیت و نقش کودکان در ساختن آینده کشور اختصاص دارد و موضوع هوش مصنوعی نیز در دستور کار آن قرار گرفته است.

علامتی با تأکید بر ضرورت پرهیز از دوگانه «محرومیت یا رهاکردن» در مواجهه با هوش مصنوعی گفت: کودک ایرانی باید به فناوری ایمن، مفید و متناسب با سن دسترسی داشته باشد و همزمان از حریم خصوصی، امنیت روانی و هویت فرهنگی او صیانت شود.

وی تصریح کرد: هدف صرفاً تربیت نسلی نیست که مصرف‌کننده ابزارهای هوش مصنوعی باشد؛ بلکه باید نسلی پرسشگر، خلاق، اخلاق‌مدار و توانمند تربیت کنیم که ضمن شناخت هوش مصنوعی، بتواند درباره آن نقادانه بیندیشد و از آن برای حل مسائل، آفرینش هنری، یادگیری و ساختن آینده استفاده کند.

مدیرعامل کانون پرورش فکری افزود: فناوری و هوش مصنوعی باید در خدمت رشد متوازن کودک باشند و نباید جایگزین مربی، کتاب، بازی و روابط انسانی شوند.

هفته ملی کودک؛ برنامه‌ای با مشارکت بیش از ۶۰ گروه و نهاد

وی با بیان اینکه هفته ملی کودک متعلق به یک سازمان یا نهاد خاص نیست، گفت: کانون مسئولیت راهبری و هماهنگی این هفته را بر عهده دارد و دستگاه‌هایی از جمله سازمان صداوسیما، وزارت آموزش و پرورش، سازمان ملی تعلیم و تربیت کودک، کانون‌های کودکستانی و نهادهای مردمی در اجرای برنامه‌ها مشارکت دارند.

علامتی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در هفته ملی کودک اظهار کرد: رسانه‌ها نباید تنها بازتاب‌دهنده برنامه‌ها باشند؛ کودکان و نوجوانان یکی از بازیگران اصلی این هفته هستند و باید صدای آنها شنیده شود.

وی از رسانه‌ها خواست زمینه حضور خبرنگاران نوجوان را در برنامه‌ها فراهم کنند و گفت: خبرنگاران نوجوان باید دیده شوند، سؤال بپرسند و فرصت گفت‌وگو با مسئولان را داشته باشند.

در ادامه این نشست، فرهاد فلاح، دبیر هفته ملی کودک، از مشارکت بیش از ۶۰ گروه و نهاد در شورای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی هفته ملی کودک خبر داد و گفت: امسال تلاش شده به جای تمرکز برنامه‌ها در یک مجموعه، ظرفیت دستگاه‌ها، نهادها و گروه‌های مختلف برای اجرای برنامه‌های ویژه کودکان و نوجوانان فعال شود.

وی افزود: امسال برخی گروه‌ها و نهادها برای نخستین‌بار به شورای سیاست‌گذاری هفته ملی کودک پیوسته‌اند و هر استان نیز به صورت مستقل در حال برنامه‌ریزی برای این هفته است.

فلاح از رسانه‌ها خواست در این ایام از دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف درباره برنامه آنها برای کودکان مطالبه‌گری کنند و گفت: باید ظرفیت‌هایی مانند حمل‌ونقل، سینما، تئاتر، موزه‌ها، مراکز گردشگری، کتاب‌فروشی‌ها، مساجد و حتی خانواده‌ها برای برنامه‌ریزی ویژه کودکان فعال شوند.

دبیر هفته ملی کودک با اشاره به آغاز برنامه‌های این هفته از ۱۵ مهرماه اظهار کرد: برنامه‌های امسال با غبارروبی گلزار شهدا، به‌ویژه شهدای کودک و نوجوان، آغاز می‌شود و در استان‌های مختلف نیز سرکشی از خانواده‌های شهدای کودک و نوجوان و دیدار با جانبازان کودک و نوجوان جنگ‌های اخیر در دستور کار قرار دارد.

وی افزود: نمایشگاه‌هایی با موضوع شهدای کودک و روایت کودکان با عنوان «یادهای بزرگ» در استان‌های مختلف برگزار می‌شود و «کتیبه شهدای میناب» نیز که توسط کانون پرورش فکری تولید شده، در قالب پرده‌خوانی در برخی استان‌ها اجرا خواهد شد.

فلاح ادامه داد: «شادپیمایی عروسکی» در خیابان حجاب تهران برگزار می‌شود و زمان دقیق آن متعاقباً اعلام خواهد شد. جشن‌های «پرواز بادبادک‌ها» و «پرواز آرزوها» نیز در استان‌های مختلف برگزار می‌شود.

وی همچنین از اکران سریال «بچه زرنگ» در شبکه نمایش خانگی خبر داد و گفت: این مجموعه در ۵۲ قسمت در اختیار کودکان قرار خواهد گرفت.

دبیر هفته ملی کودک از رونمایی دو بازی جدید کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با عنوان «محافظان کوچک» و «محافظان جزیره» در این هفته خبر داد.

فلاح همچنین با اشاره به افزایش علاقه کودکان و نوجوانان به حوزه علم و فناوری گفت: کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران از سوی کانون پرورش فکری راه‌اندازی شده و یکی از برنامه‌های این هفته، نشست رئیس سازمان فضایی ایران با کودکان و نوجوانان در ۱۸ مهرماه است.

وی افزود: در این نشست شماری از فعالان حوزه علم و فناوری کودک و نوجوان با رئیس سازمان فضایی ایران دیدار و درباره توسعه آموزش و ترویج علوم هوافضا گفت‌وگو خواهند کرد.

فلاح همچنین از انتشار نخستین نشریه دیواری علم و فناوری ویژه مدارس کشور خبر داد و گفت: سه شماره از این نشریه با موضوعات «پهپادها»، «موشک‌ها» و «ماهواره‌برها» آماده شده و با ادبیات متناسب با نوجوانان در اختیار مدارس متوسطه قرار خواهد گرفت.

برگزاری جشن ملی نوخوان‌ها برای دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی

فلاح در ادامه از برگزاری «جشن ملی نوخوان‌ها» از ۱۵ تا ۲۱ مهرماه با همکاری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نهاد کتابخانه‌های عمومی و برخی نهادهای دیگر خبر داد و گفت: این برنامه برای دانش‌آموزان پایه دوم ابتدایی طراحی شده و کودکان در طول هفته از طریق مدارس به مراکز کانون و کتابخانه‌ها می‌روند تا با فضای کتابخانه، شیوه استفاده از منابع و خدمات کتابخانه‌ای آشنا شوند.

وی افزود: سال گذشته چند صد هزار دانش‌آموز در این برنامه شرکت کردند و ۱۲۵ هزار دانش‌آموز پایه دوم ابتدایی به عضویت کتابخانه‌ها و کانون پرورش فکری درآمدند.

فلاح با اشاره به رایگان بودن ثبت‌نام و عضویت در کانون پرورش فکری گفت: خانواده‌ها می‌توانند اجرای این برنامه را از مدارس مطالبه کنند و مدارس نیز با همکاری در این طرح، زمینه استفاده دانش‌آموزان از این ظرفیت فرهنگی را فراهم کنند.

دبیر هفته ملی کودک همچنین از برگزاری «روز ملی قصه» در ۱۸ مهرماه خبر داد و اظهار کرد: در این روز خانواده‌ها، فعالان حوزه کودک و نوجوان، مساجد، نویسندگان، قصه‌گوها و دیگر گروه‌های مرتبط در سراسر کشور برای کودکان قصه‌گویی خواهند کرد.

وی افزود: صداوسیما نیز در اجرای این برنامه همکاری خواهد داشت تا فرهنگ قصه‌گویی بار دیگر در خانواده و جامعه تقویت شود. از خبرنگاران نیز دعوت می‌کنیم در این روز برای کودکان قصه‌گویی کنند و روایت این قصه‌ها را از طریق رسانه‌ها بازتاب دهند.

فعالیت ۱۵۰ کتابخانه سیار در کشور

فلاح با اشاره به پنجاهمین سال راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار در کشور گفت: نخستین کتابخانه سیار کشور ۱۵ مهرماه ۵۰ سال پیش راه‌اندازی شد و این کتابخانه‌ها طی نیم قرن امکان دسترسی کودکان مناطق کم‌برخوردار به کتاب را فراهم کرده‌اند.

وی ادامه داد: اکنون ۱۵۰ کتابخانه سیار در سراسر کشور فعال است و بخشی از ظرفیت ترویج کتاب و کتابخوانی در مناطق کم‌برخوردار از این طریق تأمین می‌شود.

دبیر هفته ملی کودک از برگزاری برنامه ویژه پنجاهمین سال تأسیس کتابخانه‌های سیار در هفته ملی کودک خبر داد و گفت: در این برنامه از فعالان و مروجان برتر کتابخانه‌های سیار تجلیل خواهد شد.