۱۵ هزار دانش‌آموز استثنایی از تحصیل بازماندند/ ۷۰ دانش‌آموز یک مدرسه ۴۰۰ نفره در تهران ترک تحصیل کردند/ثبت نام صدها کودک پایه اول ابتدای در هاله ابهام/ ترک تحصیل در پایه‌های هفتم و هشتم افزایش یافت

به گزارش خبرنگار اجتماعی رکنا، در حالی که آمارها از ثبت‌نام‌های میلیونی در پایه اول خبر می‌دهند، واقعیت‌ها نشان از شکاف‌های عمیقی دارد؛ از کودکانی که حتی از همان ابتدا فرصت ثبت‌نام پیدا نمی‌کنند، تا دانش‌آموزانی که در سال‌های میانی، مدرسه را رها می‌کنند.

شکاف در قدم اول: از یک میلیون و ۱۵۴ هزار نفر تا یک میلیون

همه چیز از همان روز اول شروع می‌شود. حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش، اعلام کرده که از میان یک میلیون و ۱۵۴ هزار کودک مشمول ثبت‌نام پایه اول، بیش از یک میلیون نفر ثبت‌نام قطعی انجام داده‌اند. این یعنی حتی در همین قدم اول، بخشی از کودکان مشمول آموزش هستند که هنوز تکلیفشان مشخص نشده یا از این چرخه جا مانده‌اند. این یعنی شکاف در همان «دروازه ورود».

از هر ۶ دانش‌آموز، یکی در کلاس نیست!

اما اگر بچه‌ها بتوانند وارد مدرسه شوند، آیا در مسیر ماندن موفق هستند؟ روایت‌های میدانی از داخل مدارس، تصویر نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد. در یکی از گزارش‌های اخیر، یک بازرس آموزشی از وضعیتی در یک مدرسه ۴۰۰ نفره در تهران می‌گوید که ۷۰ دانش‌آموز آن از ادامه تحصیل بازمانده‌اند. این یعنی تقریباً ۱۸ درصد جمعیت مدرسه؛ به زبان ساده‌تر، از هر ۶ دانش‌آموزی که باید در کلاس باشند، یک نفر دیگر در مدرسه حضور ندارد.

۱۵ هزار کودک «ویژه» که رانده شده‌اند

این ریزش فقط مربوط به دانش‌آموزان عادی نیست. وزیر آموزش و پرورش همین چند روز پیش اعلام کرد که بیش از ۱۵ هزار دانش‌آموز با نیازهای ویژه، از تحصیل بازمانده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که سیستم آموزشی ما برای بخش بزرگی از کودکان، نه تنها یک فرصت، بلکه یک چالش است که در نهایت منجر به حذف آن‌ها می‌شود.

بحران در مقاطع میانی؛ چرا پایه هفتم و هشتم؟

نگرانی اصلی زمانی بیشتر می‌شود که می‌بینیم این ترک تحصیل‌ها عمدتاً در پایه‌های هفتم و هشتم رخ می‌دهد. این یعنی درست در مقطعی که بچه‌ها از دوران کودکی به دوران حساس بلوغ می‌رسند، مدرسه را رها می‌کنند. خروج از مدرسه در این سن، یعنی ورود زودهنگام به بازار کار، یعنی از دست رفتن آینده و یعنی بازتولید فقر در نسل‌های بعدی.

 بحران «حفظ کردن»

با کنار هم گذاشتن این اعداد، یک پرسش جدی شکل می‌گیرد: اگر ورودی‌های مدارس همچنان میلیونی است، اما از همان ابتدای مسیر (در ثبت‌نام پایه اول) و در مقاطع میانی (پایه هفتم و هشتم) با چنین نرخ‌های بالایی از تحصیل باز می‌مانیم، در نهایت چه تعداد از این بچه‌ها به تحصیل خود پایان می‌رسند؟

مسئله اصلی دیگر فقط «ثبت‌نام» نیست؛ مسئله اصلی این است که چطور می‌توان این میلیون‌ها کودک را در مدرسه نگه داشت تا به پایان تحصیل برسند. شکاف میان «ورود به مدرسه» و «ماندن در مدرسه»، بزرگترین چالشِ پنهان نظام آموزشی ماست.

دانش آموزان برای چی در ایران ترک تحصیل می کنند

ریزش دانش‌آموزان از چرخه تحصیل، نتیجه‌ی یک برخوردِ سهمگین میان بحران‌های اقتصادی و ضعف‌های ساختاری است؛ جایی که فشار معیشتی و نیاز خانواده‌ها به نیروی کار، دانش‌آموز را از کلاس درس به بازار کارِ غیررسمی می‌راند، و در عین حال، ناتوانی سیستم آموزشی در پاسخگویی به نیازهای ویژه و تنوعِ یادگیری، راه فرار را برای بسیاری از آن‌ها هموار می‌کند. این فرآیند با شکاف‌های آموزشی در مقاطع حساس، همراه شده و در نهایت، با ترکیبِ فشارهای روانی و عدم حمایت‌های اجتماعی، دانش‌آموز را در مسیری قرار می‌دهد که در آن، ترک تحصیل تنها راهی برای فرار از فشارهای مضاعف به نظر می‌رسد.